Yıl 2018, Cilt 6, Sayı 12, Sayfalar 358 - 371 2018-12-30

İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI

Kemal Göz [1]

26 93

Öz

                Düşünce tarihinde insanoğlunun zihnini meşgul eden en önemli problemlerden birinin varlık konusu olduğu konunun günümüzde de hâlâ önemini sürdürmesinden anlaşılmaktadır. Bu konu düşünce sistemlerinin temel konusu olarak tarihteki yerini almıştır.

                Varlık felsefesinin temelini de varlık ve mahiyet kavramları oluşturmaktadır. Varlığın var olduğunu kabul etmek veya var olmadığını ortaya koymak varlık ile ilgili önemli konu başlıklarındandır. Varlık, herhangi bir ispatlama ameliyesine ihtiyaç duyulmaksızın bir anda kavranan şeydir.

                Mahiyet kavramı bir varlığın özünü ve onun kendisiyle o olduğu şey anlamında kullanılan felsefi bir kavramdır. Aynı zamanda nesnelerin zihindeki tümel kavramlarına verilen isim olarak da mahiyet kavramı kullanılmaktadır.

                Mahiyet ve varlık arasındaki ilişki ilk çağ filozoflarından itibaren üzerinde fikir üretilen konu başlığı olmuştur. Kindî (796-870), mahiyetin “mıdır” (hel) sorusuyla açıklanabildiğini söyler ve mahiyetin cinsinin “nedir” (mâ) ile ortaya çıkarılabileceğini belirtir.  Fârâbî (870-950), mâhiyye terimini kelâm’ın eşyâ’ ve mevcûdât tartışmasına dâhil eden ilk filozoftur. Fârâbî varlık kavramını zorunlu, mümkün ve imkânsız olmak üzere üç kavram içerisinde ele almaktadır.

                İbn Sînâ felsefesinin en önemli problemlerinden olan varlık ve mahiyet ilişkisi, diğer bir deyişle mahiyetin varlıkla ilişkisi şu soruların üzerinde şekillenecektir. Gerçekten mahiyet denilen şey varlıktan ayrı bir şey midir? Acaba ikisi arasındaki ayırım kavramsal bir ayırım mıdır? Yoksa mahiyet varlığın başka bir formunu mu temsil etmektedir?

                Bu sorulara verilen cevaplar çerçevesinde İbn Sînâ’nın bu konularda değişik dönemlerde ve değişik eserlerinde farklı görüşlerinin olduğu görülmektedir. Bu farklı görüşleri eserleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir

                        

 

İbn Sînâ, Varlık, Mahiyet, Şey, Zorunlu Varlık
  • Adamson, Peter-Taylor, Richard C. , İslâm Felsefesine Giriş, 4. Baskı, İstanbul: Küre Yayınları, 2015.Altıntaş, Hayrani, İbn Sînâ Metafiziği, İkinci Baskı, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1992.Aristotle, Metaphysics, In 1924 Translated By W. D. Ross, Global Grey, 2017.Aristoteles, Metafizik, (çev. Prof. Dr. Ahmet Arslan), İstanbul: Sosyal Yayınları, İkinci basım, 1996, Atay, Hüseyin, “İslâm Felsefesinde Yaratma”, Kelam Araştırmaları Dergisi, 1/1 (2003), 3-10.Cevizci, Ahmet, Paradigma Felsefe Sözlüğü, 7. Baskı, İstanbul: Paradigma Yayıncılık, 2010. Cürcânî, Seyid Şerif, Ta’rifat, (çev. Abdulaziz Mecdi Tolun), İstanbul: litera Yayıncılık, 2014.Descartes, İlk felsefe Üzerine Metafizik Düşünceler, (çev. Mehmet Karasan), İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1998.Dodds, E. R., The Parmenides of Plato and the Origin of the Neoplatonic 'One', Cambridge University Press, The Classical Quarterly, 22,3/4 (Jul. - Oct., 1928), 129-142,Fahri, Macit, İslâm Felsefesi Tarihi, Beşinci Basım, (çev. Kasım Turhan), İstanbul: Birleşik Yayıncılık, 2000.Fârâbî, Harfler Kitabı (Kitabu’l-Huruf), (çev. Ömer Türker), İstanbul: Litera Yayıncılık, 2008.Gazâlî, El-Münkızu mined-Dalal, İkinci Baskı, (çev. Hilmi Güngör), Ankara: Marif Vekaleti Yayınları, 1960.İbn Sînâ, Aşkın Mahiyeti Hakkında Risale, (Risale Fî Mahiyeti'l-Işk) neşreden ve Türkçeye (çev. Ahmet Ateş), İstanbul: İst. Ünv. Ed. Fak. Yay. No: 55, İbrahim Horoz Basımevi, (1953).---------------,Kitabu’ş-Şifa: II. Analitikler, (çev. Ömer Türker), İstanbul: Litera Yayıncılık, 2006.---------------, Kitabu’ş-Şifa: Kategoriler, (çev. Muhittin Macit), İstanbul: Litera Yayıncılık, 2010.---------------, İşaretler ve Tenbihler (el- İşarat ve’t-Tenbihat), (çev. Muhittin Macit-Ali Durusoy-Ekrem Demirli), İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013.---------------, Kitabu’ş-Şifa: Mantığa Giriş, (çev. Ömer Türker), İstanbul. Litera Yayıncılık, 2013.---------------, en-Necât, (çev. Kübra Şenel), İstanbul: Kabalcı Yayıncılık, 2013.---------------, Kitabu’ş-Şifa: Metafizik I-II, (çev. Ekrem Demirli-Ömer Türker), İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013, Kindî, Felsefî Risaleler, (çev. Mahmut Kaya), İstanbul: İz Yayıncılık, 1994. Nasr, Seyyed Hossein, Islamıc Phılosophy From Its Orıgın To The Present, Philosophy in the Land of Prophecy, New York, Published by State University of New York Press, 2006. Özaykal, Kayhan, “Deconstruction of Ibn Sīnā’s Essence-Existence Distinction and the Essence of the Necessary Existent,” Darulfunun ilahiyat 29/1 (Haziran 2018), 25–48.Platon, Parmenides, Birinci Baskı, (çev. Aziz Yardımlı), İstanbul: İdea Yayıncılık, 2011.Ragıb el-Isfehânî, Müfredât, Tahkîk: Safvân Adnân Dâvûdî, Beyrut: Dâru’ş-Şâmiyye, 2014. Türker, Ömer, “Varlık ve Anlam: Bilgi ve Bilinenin Özdeşliği Üzerine-Fahreddin eer-Râzî ve Takipçilerinden Hareketle Bir Değerlendirme”, Nazariyat: İslâm, Felsefe ve Bilim Araştırmaları Dergisi, 2014, cilt:1, sayı:1.Wısnovsky, Robert, İbn Sînâ’nın Şey’iyye Kavramı Üzerine Notlar, (çev.) Arzu Meral, M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 26 (2004/1), 85-118.---------------, İbn Sina Metafiziği, Birinci Basım, (çev. İbrahim Halil, Üçer), İstanbul: Klasik Yayınları, 2010.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Kemal Göz (Sorumlu Yazar)
Kurum: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, İLAHİYAT PR.
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { abuifd471720, journal = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {}, eissn = {2148-0494}, address = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {6}, pages = {358 - 371}, doi = {}, title = {İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI}, key = {cite}, author = {Göz, Kemal} }
APA Göz, K . (2018). İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6 (12), 358-371. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/abuifd/issue/41947/471720
MLA Göz, K . "İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2018): 358-371 <http://dergipark.gov.tr/abuifd/issue/41947/471720>
Chicago Göz, K . "İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2018): 358-371
RIS TY - JOUR T1 - İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI AU - Kemal Göz Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 358 EP - 371 VL - 6 IS - 12 SN - -2148-0494 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI %A Kemal Göz %T İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI %D 2018 %J Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P -2148-0494 %V 6 %N 12 %R %U
ISNAD Göz, Kemal . "İBN SÎNÂ FELSEFESİNDE VARLIK VE MAHİYET KAVRAMLARI". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 / 12 (Aralık 2018): 358-371.