Yıl 2018, Cilt 6, Sayı 12, Sayfalar 457 - 478 2018-12-30

HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ

Ahmet Aydın [1]

16 63

Hint alt kıtasında 18. yüzyıldan itibaren hadis-fıkıh merkezli tartışmaların yoğunluğu giderek artmış, Hanefî mezhebinin hâkim olduğu bu coğrafyada mezhebin görüşlerinin hadise dayalı delillerinin tartışılması ve sahih hadis kitaplarına arz edilmesine yönelik eğilimler ortaya çıkmıştır. Bâbürlü Devleti’nin yıkılması ile Hint-İslam toplumunu bir arada tutmak ve eğitmek amacıyla ortaya çıkan cemaatler arasında furûʻ-i fıkha dair ortaya çıkan tartışmalar birbirini tekfir edecek dereceye kadar ulaşmıştır. Bu dönemde modernizmin tesiri ile sadece Kur’ân’ın hükümleri ile ameli savunan Ehl-i Kur’ân hareketi Hint alt kıtasında kabul görmeye başlamış, Yemenli ihyâ önderi Şevkânî’nin görüşleri bir taraftan alt kıtada yayılırken diğer bir taraftan Vehhâbilik farklı bölgelerde etkisini arttırmıştır. Bu çalışma 19. yüzyılda Bengal’de Hacı Şeriatullah önderliğinde ortaya çıkan ve Vehhâbîliğin tesirinde kalmış bir hareket olan Ferâiziyye’yi fıkıh ilmi merkezinde incelemeyi hedeflemektedir. Kendilerini Hanbelî geleneğinin takipçisi olarak gösteren Vehhâbîler’in görüşlerine meyletmekle birlikte Hanefî mezhebine müntesip olduklarını söyleyen Ferâiziyye mensuplarının ortaya çıkardıkları bu sentez çalışmanın mevzuunu teşkil etmektedir. Zira Vehhâbîlik tarihi bakımından da öncesinde bir benzeri bulunmayan Hanefî-Vehhâbî bir çizginin özel bir yerinin bulunduğu söylenebilir.

Ferâiziyye hareketi, Hanefî mezhebi, Vehhâbîlik, Hint alt kıtası
  • Abbott, Freeland, “The Transformation of The Jihad Movement”, The Muslim World, LII: 4 (1962), s. 288-295. Abdülhay el-Hasenî, Abdülhay b. Fahrüddin b. Abdilali, Nüzhetü’l-havâtır ve behcetü’l-mesâmi ve’n-nevâzır, Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1999.Akkad, Abbas Mahmûd b. İbrâhim, el-İslâm fi’l-karni’l-ʻişrîn, Kahire: Nahdatu Mısır, ts.Arangül, Muammer, İslam Hukuku Açısından Kanunların Bağlayıcılığı, İstanbul: Hikmetevi Yayınları, 2017.Ataöv, Türkkaya, Keşmir, Hindistan ve Komşuları, çev. Funda Keskin Ata, Elif Ağaoğlu, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2014.Aydın, Ahmet, “Bâbürlüler Döneminde Fıkıh Eğitimi ve Medreselerde Okutulan Fıkıh Kitapları”, TİDSAD, sy.: 17, 2018, s. 301-315._____, “Hint Alt Kıtasında Hanefî Geleneği: Bâbürlüler”, IV. Uluslararası Şeyh Şa’bân-ı Velî Sempozyumu -Hanefîlik-Mâturîdîlik-, 2017, II, 460-488._____, Şah Veliyyullah ed-Dihlevî ve Dihlevîlik, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013.Aziz Ahmed, Hindistan ve Pakistan’da Modernizm ve İslam, çev. Ahmed Küskün, İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1990._____, Hindistan’da İslam Kültürü Çalışmaları, çev. Latif Boyacı, İstanbul: İnsan Yayınları, 1995. Bayur, Y. Hikmet, Hindistan Tarihi, 2. baskı, Ankara: Türk Tarihi Kurumu Basımevi, 1987.Bose, Sugata, The New Cambridge History of India, Cambridge: Cambridge University Press, 2003.Bulgur, Durmuş, “Kadıyânilik”, Şarkiyat Mecmuası, sy. 13, 2008, s. 1-38._____, “Pakistan Bağımsızlık Hareketi’nin Fikri Arka Planı”, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, sy. 12, 1998, s. 33-43._____, “Ticaretten Sömürgeciliğe XIX. Yüzyılda Hindistan ve İngiliz Hâkimiyeti”, Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, sy. 17, 2004, s. 63-102.Bulut, Yücel, “Hindistan'da İngiliz Sömürgeciliği, Oryantalizm ve William Jones”, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, cilt: 3, sy. 6, 2003, s. 71-106.Büyükkara, Mehmet Ali, Çağdaş İslami Akımlar, İstanbul: Klasik, 2015.Chattopadhyay, Dilip Kumar, “The Ferazee and Wahabi Movements of Bengal”, Social Scientist, citl: 6, 1977, s. 42-51.Choudhury, Nurul Hossein, “Faraizi Movement and Zamindars of Nineteenth Century Bengal: The Story of a Peasant Movement”, Journal of International Studies, cilt: 9, 2013, s. 113-128.Dasgupta, Atis, “Islam in Bengal: Formative Period”, Social Scientist, cilt: 32, sy. 3-4 2004, s. 30-41.Firdous, Shamim, “Development of Modern and Western Education Among Muslims in Bengal from 1835 to 1947: A Comparative Study”, Proceedings of the Indian History Congress, cilt: 73, 2012, s. 906-918.Hermann-Dietmar, Kulke-Rothermund, Hindistan Tarihi, çev. Müfit Günay, Ankara: İmge Kitabevi, 2001.İbnü’l-Hümâm, Kemâleddin Muhammed b. Abdilvâhid, Fethü’l-kadîr, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.Jamal Malik, Islam in South Asia, New Delhi: Orient Blackswan Private Limited, 2012.M. Mujeeb, The Indian Muslims, New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers, 1985. Mehdî el-Mûsevî, Ebû’l-Aʻlâ el-Mevdûdî Fikruhu’s-siyâsiyye ve Tecrübetuhu’l-ictimâiyye, çev. Raʻd el-Haccâc, Beyrut: Merkezu’l-Hadârati Li-tenmiyeti’l-Fikri’l-İslâmî, 2018.Metcalf, Barbara Daly, Islamic Revival in British India: Deoband, 1860-1900, Princeton: Princeton University Press, 1982.Miller, Kathryn A., “Muslim Minorities and the Obligation to Emigrate to Islamic Territory: Two fatwās from Fifteenth-Century Granada”, Islamic Law and Society, cilt: 7, sy. 2, 2000, s. 256-288.Momin, A. R., “The Indo-Islamic Tradition”, Sociological Bulletin, cilt: 26, sy. 2, 1977, s. 242-258.Muhammad Ahsan Ullah, Ideology of The Faraizi Movement of Bengal, Doktora Tezi, Hindistan: Aligarh Muslim University, 2001.Muhammad Husain, “Muslim Bengal and Pakistan”, Pakistan Horizon, cilt: 35, sy. 2, 1982, s. 10-28.Muhammed eş-Şeybânî, Kitâbu’l-Asl, Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, 1990.Muinuddin Ahmad Khan, “Faraidi Movement”, Islamic Studies, cilt: 9, sy. 2, 1970, s. 123-147.Mushirul-Haq, Shah Abdul Aziz: His Life and Time, Lahore: Institute of Islamic Culture, 1995.Özcan, Azmi, “Hindistan'da İngiliz Hâkimiyeti ve Ulemânın Tavrı”, Dîvân: İlmî Araştırmalar, 2004, cilt: IX, sayı: 17, s. 103-115._____, “Keramet Ali”, DİA, XXV, 270-271.Özel, Ahmed, İslam Hukukunda Ülke Kavramı, İstanbul: Marifet Yayınları, 1982.Qasmi, Ali Usman, “Towards A New Prophetology: Maulwi Abdullāh Čakŕālawi's Ahl al‐Qur’ān Movement”, The Muslim World, sy. 99, s. 155-180.Qeyamuddin Ahmad, The Wahhabi Movement in India, New Delhi: Manohar, 1994. Qureshi, M. Naeem, “Ferâiziyye”, DİA, XII, 365-366.Rizvi, Saiyid Athar Abbas, “The Breakdown of Traditional Society”, The Cambridge History of Islam içinde, ed. P.M. Holt, A.K. Lambton, B. Lewis, Cambridge: Cambridge University Press, 2003, s. 67-96._____, Shah Abd al-Aziz: Puritanism, Sectarian, Polemics and Jihad, Canberra: Ma’rifat Publishing House, 1982.Robinson, Francis, Islam and Muslim History in South Asia, New Delhi: Oxford University Press, 2003.Santimoy Ray, Freedom Movement and Indian Muslims, New Delhi: People's Publishing House, 1983.Sarkar, Jadunath, The fall of the Mughal Empire: 1789-1803, New Delhi: Orient Blackswan Private Limited, 2013.Serahsî, Ebû Bekir Şemsüleimme Muhammed b. Ahmed b. Sehl, el-Mebsût, Beyrut: Dâru’l-Maʻrife, ts.Shafi Ali Khan, “Nationalist Ulama’s Interpretation of Shah Wali Allah’s Thought and Movement”, Journal of the Pakistan Historical Society, cilt: XXXVII, sy. III, 1989, s. 209-248.Şâfiî, Ebû Abdillah Muhammed b. İdris b. Abbâs, el-Ümm, Mansure: Dâru’l-Vefâ, 2001.Vural, Suat, Hindistan’da İngiliz Yönetimi, Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006.Zevâdî, Züheyyir, Şah Veliyyullah Tecdîdü’d-dîn ve Tecdîdü’d-dünyâ, Beyrut: Müessesetü’l-İntişâri’l-Arabî, 2012.Zillur R. Khan, “Islam and Bengali Nationalism”, Asian Survey, cilt: 25, sy. 8, 1985, s. 834-851.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-0943-8813
Yazar: Ahmet Aydın
Kurum: BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { abuifd477435, journal = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {}, eissn = {2148-0494}, address = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {6}, pages = {457 - 478}, doi = {}, title = {HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ}, key = {cite}, author = {Aydın, Ahmet} }
APA Aydın, A . (2018). HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6 (12), 457-478. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/abuifd/issue/41947/477435
MLA Aydın, A . "HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2018): 457-478 <http://dergipark.gov.tr/abuifd/issue/41947/477435>
Chicago Aydın, A . "HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2018): 457-478
RIS TY - JOUR T1 - HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ AU - Ahmet Aydın Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 457 EP - 478 VL - 6 IS - 12 SN - -2148-0494 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ %A Ahmet Aydın %T HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ %D 2018 %J Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P -2148-0494 %V 6 %N 12 %R %U
ISNAD Aydın, Ahmet . "HANEFÎ MEZHEBİNE HİNTLİ BİR YORUM: FERÂİZİYYE HAREKETİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 / 12 (Aralık 2018): 457-478.