Yıl 2018, Cilt 6, Sayı 12, Sayfalar 342 - 357 2018-12-30

ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ

Bilge Kaya Yiğit [1]

15 40

Abdüsselam Ahundzâde 19. yüzyılda Azerbaycan’da yaşamış eğitimci, bilim adamıdır. Şia müslümanlarının din işleri başkanlığını yapmış bir kişidir. Eğitim, kültür, din ve devlet hizmetlerinde bulunmuştur. Tiflis ve Gori’de öğretmenlik yaparken eğitim müfredatında peygamberlerin hayatı ile ilgili Azerbaycan Türkçesi ile yazılmış çocuklara yönelik bir eserin bulunmaması dikkatini çekmiş ve Tarih-i Mukaddes-i Enbiya isimli eserini Azerbaycan Türkçesi ile kaleme almıştır. Eser, Azerbaycan Türkçesiyle bu alanda eğitim müfredatı için kaleme alınmış ilk ders kitabı olması bakımından önemli bir yayındır. Yazarın mukaddime kısmında belirttiğine göre, yazar eseri kaleme alırken başta Kur’ân-ı Kerîm’deki ayetlerden istifade etmiş; hangi peygamber veya şahsiyetin hayatını naklediyorsa, hangi ayete bakılması gerektiğini de mukaddime kısmında liste halinde vermiştir. Ahundzâde, Kur’ân-ı Kerim’den başka ayrıca  Ravzatu’s-safâ, İbni Haldun Tarihi, Hayâtu’l-kulûb gibi tarih kitaplarından istifade etmiştir. Yaklaşık iki yüz sayfa civarındaki bu eser mukaddimeden sonra iki temel bölümden oluşmaktadır. Birinci kısımda dünyanın yaradılışı ve Hz Âdem ile Hz. İsa arasındaki peygamberlerin hayatları, ikinci kısımda Hz .Muhammed, dört halife ve Emevi, Abbasi dönemlerinin özeti çocukların anlayacağı dille yazılmıştır. Yazımızda, Azerbaycan Türkçesiyle peygamberlerin hayatıyla ilgili olarak Şia mezhebine mensup çocukların dinî bilgilerini artırmak için kaleme alınmış bu önemli kitabın ve Ahundzâde’nin Türk edebiyatı araştırmacılarına tanıtılması amaçlanmıştır. Eser iki kez Arap harfleriyle bir kez de Kiril alfabesiyle olmak üzere üç kez basılmıştır. Elimizde 1893’te basılan Arap ve 1993’te Kiril harfleriyle basılan kitaplar mevcuttur. 1893 tarihli baskıda bazı sayfalar eksiktir. Bu eksiklikler Kiril alfabeli nüshadan telafi edilerek günümüz harflerine aktarılarak tarafımızca edebiyat araştırmacılarının istifadesine sunulacaktır. Bu çalışmada Türk edebiyatında peygamberler kıssasının tür olarak tarihî gelişimine ana hatlarıyla değinilmiş, Ahundzâde’nin hayatı ve peygamberler kıssası hakkındaki eserinin muhtevası üzerinde durulmuştur. Eserin mukaddime kısmında kitap yazar tarafından tanıtıldığı için bu kısım aslı gibi günümüz harflerine aktarılmıştır.

Peygamber Kıssaları, Abdüsselam Ahundzâde, Azerbaycan Türk Edebiyatı, Türkiye Dışında Yaşayan Türklerin Edebiyatı
  • Referans1 Ahundzade, Abdüsselam, Tarih-i Mukaddes-i Enbiyâ. Gori, 1893.Referans2 Ata, Aysu, Nâsırü’d-din bin Burhânüddin Rabguzî Kısasü’l-enbiyâ Giriş-Metin-Tıpkıbasım. Ankara : TDK Yayını, 1997.Referans3 Babayeva, Zekuyye, Abdüsselam Ahundzade Tarih-i Mukaddes-i Enbiya. Bakü: Azerbaycan Devlet Neşriyatı, 1993.Referans4 Karataş, Ahmet, Hindî Mahmud, Kısas-ı Enbiyâ. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yayını, 2013. Referans5 Kaya, Remzi, “Kur’an-ı Kerim Kıssaları ve Düşündürdükleri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Cilt: 11, Sayı:2, 31-58, 2002.Referans6 Kâtip Çelebi, Keşfü’z-zunûn. 3. cilt , Çev. Rüştü Balcı. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2016.Referans7 Şahin, M. Süreyya, “Kısasü’l-Enbiyâ” İslam Ansiklopedisi, 25. cilt, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2002. Referans8 Taberî, Ebu Cafer Muhammed bin Cerîrü’t-Taberî, Tarih-i Taberî Tercemesi, Konya, 1974.Referans9‘Zeynelâbidin Tagıyev’ https://www.siyasetcafe.com/egitim-gonullusu-bir-milyoner-zeynel-abidin-tagiyev-1819yy.htmErişim Tarihi: 07.09. 2018
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3177-5525
Yazar: Bilge Kaya Yiğit
Kurum: ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @sanat ve edebiyat { abuifd483360, journal = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {}, eissn = {2148-0494}, address = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {6}, pages = {342 - 357}, doi = {}, title = {ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ}, key = {cite}, author = {Kaya Yiğit, Bilge} }
APA Kaya Yiğit, B . (2018). ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6 (12), 342-357. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/abuifd/issue/41947/483360
MLA Kaya Yiğit, B . "ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2018): 342-357 <http://dergipark.gov.tr/abuifd/issue/41947/483360>
Chicago Kaya Yiğit, B . "ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2018): 342-357
RIS TY - JOUR T1 - ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ AU - Bilge Kaya Yiğit Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 342 EP - 357 VL - 6 IS - 12 SN - -2148-0494 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ %A Bilge Kaya Yiğit %T ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ %D 2018 %J Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P -2148-0494 %V 6 %N 12 %R %U
ISNAD Kaya Yiğit, Bilge . "ABDÜSSELAM AHUNDZÂDE VE TARİH-İ MUKADDES-İ ENBİYA İSİMLİ ESERİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 / 12 (Aralık 2018): 342-357.