Yıl 2017, Cilt 7, Sayı 3, Sayfalar 425 - 457 2017-12-27

Ortaokul Öğrencilerinin Harita Okuryazarlık Becerilerine İlişkin Bir Değerlendirme
An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills

Hüseyin Erol [1]

161 186

Bu araştırmanın amacı ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin harita okuryazarlık düzeyleri ile ilgili yeterli bilgiye sahip olup olmadıklarını incelemektir. Bu araştırma, tarama modelinde nicel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemi Adıyaman il merkezinde bulunan üç ortaokulda seçkisiz olmayan amaçsal ölçüt örneklemesine uygun olarak seçilen 7. sınıfta öğrenim gören 96 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen bir soru formu kullanılmıştır. Sorular 2017 ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki kazanımlar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin harita okuryazarlık düzeylerinin çoğunlukla orta düzeyde olduğu ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin sınıfta öğrendikleri bilgileri sadece ezberlemeleri pratikte çok fazla kullanmamaları ya da harita üzerinde yeterince çalışmamaları, coğrafi bilgileri yeterince yorumlamamaları nedeniyle coğrafi bilgilerinin yeterince gelişmediği yanı sıra ortaokul sosyal bilgiler dersi öğrenci çalışma kitaplarında harita okuryazarlığı konusunda yeterli sayıda etkinliğe yer verilmemesinin bu becerinin gelişmesini olumsuz yönde etkilediği söylenebilir. Araştırmanın bu alanda yapılacak çalışmalar için önemli bir veri kaynağı olacağı düşünülmektedir. Öğrenci çalışma kitaplarında bu konuyla ilişkili etkinliklere daha fazla yer verilebilir. Sosyal bilgiler kitaplarına daha ilgi çekici ve daha fazla sayıda haritalar eklenebilir. Okul koridorlarında veya sınıflarda harita köşeleri oluşturabilir. Sosyal bilgiler öğretmenleri harita okuryazarlığı ile ilişkili konular işlenirken farklı etkinlik ve materyallerle öğrencilerde bu becerinin daha fazla gelişmesini sağlayabilirler.

The aim of this research is to examine whether the 7th graders have satisfactory knowledge on map literacy levels. This research is a qualitative study in scanning model. The sample group of the research consisted of 96 7th graders chosen through not random purposeful criterion sampling in 3 secondary schools in the city center of Adıyaman. A question form developed by the researcher was employed as the data collection tool in the research. The questions were formed based on acquisitions of the curriculum of 2017 social studies course in secondary school. It was revealed through the findings of the research that the 7th graders’ map literacy levels were mainly at intermediate level. The students’ geographic knowledge is thought not to have improved sufficiently as they only memorized what they were taught during the course period but they didn’t employ it too much in practice. This is also thought to happen because they did not study on maps and interpret geographic knowledge sufficiently. The fact that the workbooks for social studies course for secondary school don’t involve the sufficient number of activities on map literacy can be said to have had negative effect on the development of these skills. The research study is thought to be an important data source for further studies on this field. The content on map literacy can be increased in course books for social studies. More activities on this issue can be employed in workbooks. More interesting maps, and in greater number, can be added in social studies course books. Corners for maps can be designed in school corridors or in classrooms. Social studies teachers can contribute to further development of these skills by using various activities and materials while teaching the topics related to map literacy.
  • Akar, B. (2008). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin harita kullanma düzeylerinin ve harita kullanımına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay.
  • Akengin, H., Tuncel, G. ve Cendek, M. E. (2016). Öğrencilerde harita okuryazarlığının geliştirilmesine ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri. Marmara Coğrafya Dergisi, 34, 61 - 69.
  • Aktürk, V. (2012). Sosyal bilgiler dersinde animasyon ve dijital harita kullanımının öğrencilerin mekânı algılama becerilerine yönelik etkileri, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar.
  • Altınbilek, M. S. ve Sanalan, V. A. (2005). Coğrafya okuryazarlığı I: Giriş. Doğu Coğrafya Dergisi, 13, 341 - 357.
  • Balkan, A. (2007). İlköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde harita kullanımının derse karşı tutuma, başarıya ve hatırda tutma düzeyine etkisi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
  • Bekdemir, Ü. ve Polat, S. (2016). Sosyal bilgiler 5. ve 6. sınıf ders kitaplarında harita kullanımı, EKEV AKADEMİ DERGİSİ, 68, 362 – 382.
  • Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. A., Karadeniz, Ş ve Demirel, F. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Pegem Akademi Yayınları, Ankara.
  • Cemaloğlu, N. (2005). Eğitim Ortamında Öğretim Araçları, Leyla Küçükahmet (Ed.), Sınıf Yönetimi, Ankara: Nobel Yayınları.
  • Clarke, D. (2003). Are you functionally map literate?, proceedings of the 21st ınternational cartographic conference (ICC) Durban, South Africa, 10 – 16 August, 713-719.
  • Cohen, L., Manion. L. and Morrison, K. (2007). Research Methods in Education. Sixth Edition. Routledge. London. Taylor & Francis Group.
  • Çepni, S. (2005). Araştırma ve Proje Çalışmalarına Giriş. Üçyol Kültür Merkezi. Trabzon. Matbaacılık.
  • Çiftçi, C. ve Çağlar, A. (2014). Ailelerin sosyo-ekonomik özelliklerinin öğrenci başarısı üzerindeki etkisi: Fakirlik kader midir? . İnternational Journal Human Sciences, Volume 11, Issue 2, 155-175.
  • Demiralp, N. (2009). Haritalarla öğrenme, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, (4), 955 - 973.
  • Demirkaya, H., Çetin, T., ve Tokcan. (2004). İlköğretim Birinci Kademe Öğrencilerine Yön kavramı Öğretiminde Kullanılabilecek Metotlar. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 24, 3, 39-70.
  • Dikmenli, Y. (2015). Öğretmen adaylarının coğrafya okuryazarlığı algı düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 10/3, p. 353-368.
  • Duman, B. ve Girgin, M. (2007). Eğitim fakültesi öğrencilerinin harita okuryazarlığına ilişkin görüşleri. Doğu Coğrafya Dergisi, 17, 185 - 202.
  • Ertuğrul, Z. (2008). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin harita ve küre kullanım becerilerinin tespiti, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Girgin, M., Ertürk, M., Sever, R. ve Güner, İ. (2001). Coğrafya öğretiminde atlaslar. Doğu Coğrafya Dergisi, 6, 45 - 59.
  • Göksel, O. (2007). Sosyal bilgiler öğretiminde harita ve grafik kullanımının eğitimi destekleme düzeyi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
  • History-Social Science Curriculum Framework and Criteria Committee. (2005). Science history-social science framework for California Public Schools. California: California Department of Education.
  • İncekara, S. ve Kantürk, G. (2010). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının haritalarla ilgili temel görüşleri ve harita kullanımına yönelik yaklaşımları. Marmara Coğrafya Dergisi, 21, 240 - 257.
  • Kartal, F. ve Koç, H. (2017). Ortaöğretim (9. Sınıf) öğrencilerinin harita okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 37, 179 - 198.
  • Kartal, F. (2016). Ortaöğretim öğrencilerinin harita okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
  • Kocalar, A. O. ve Demirkaya, H. (2014). Coğrafya öğrenmek niçin önemlidir? Lise öğrencilerinin algıları. Doğu Coğrafya Dergisi, 32, 123-144.
  • Koç, H. ve Bulut, İ. (2014). Gestalt kuramının öğrencilerin harita okuma ve yorumlama beceri düzeyleri üzerine etkisini belirlemeye yönelik bir inceleme. Marmara Coğrafya Dergisi, 30, 1 - 19.
  • Koç, H. ve Çifçi, T. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının harita okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, Marmara Coğrafya Dergisi, 34, 9 - 20.
  • Koç, H. (2008). Coğrafya öğretim programındaki kazanımların öğrencilerin harita beceri düzeyleri üzerine etkisi, (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2017). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı, Ankara.
  • Merç, A. (2011). Sosyal bilgiler ve okul öncesi öğretmenliğinde eğitim gören öğrencilerin mekân bilgisi ve harita okuma becerisi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
  • National Education Process. (1994). Geography Report Card. National Assesment of Educational Progress, Princeton, Washington DC.
  • Naylor, D. T., & Diem, R. (2001). Elemantary and middle school social studies (3th ed.). New York: McGraw-Hill Higher Education.
  • Öcal, A. (2007). İlköğretim sosyal bilgiler 6. sınıf öğrencileri mekansal biliş becerilerinin incelenmesi, (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Öğütveren, M. (2014). Sosyal bilgiler 6. sınıf coğrafya konularının öğretiminde google earth programının başarıya etkisi, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Giresun Üniversitesi, Giresun.
  • Önür, H. (2013). Gelir düzeyinin eğitim imkânlarından yararlanma düzeyine etkisi: Süleyman Demirel fen lisesi ve Atatürk lisesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 18, 259- 277.
  • Özcan, F. (2015). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının harita okuma öz yeterlilik ve başarı düzeyleri, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aksaray Üniversitesi, Aksaray.
  • Öztürk, C. (2007). Coğrafya: Gelişimi, içeriği, eğitimi. S. Karabağ ve S. Şahin, (Ed.), Kuram ve Uygulamada Coğrafya Eğitimi (1-51). Ankara: Gazi Kitabevi.
  • Sarıer, Y. (2016). Türkiye’de Öğrencilerin Akademik Başarısını Etkileyen Faktörler: Bir Meta-Analiz Çalışması, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi,31, 3, 609 – 627.
  • Sönmez, Ö. F. (2013). Sosyal Bilgiler için çoklu okuryazarlık, Ebru Gençtürk, Kadir Karatekin (Ed), Ankara: Pegem Akademi.
  • Sönmez, Ö. F. ve Aksoy, B. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin harita beceri düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 7/1, p.1905-1924.
  • Tabanlı, C.M. (2014). 7. Sınıf sosyal bilgiler dersinde cbs kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
  • Ünlü, M. (2011). Coğrafya Derslerinde Coğrafi Becerilerin Gerçekleşme Düzeyi, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(4) , 2155 - 2172.
  • Üzümcü, O. N. (2007). İlköğretim 6. sınıf sosyal bilgeler dersinde harita okuma becerisinin aktif öğrenme yöntemiyle kazandırılması, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Vural, M. (2013). Öğrencilerin gelir düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Akademik Bakış Dergisi sayı: 35, 1-18.
Konular
Dergi Bölümü Articles
Yazarlar

Yazar: Hüseyin Erol
Kurum: Adıyaman Türkiye Petrolleri Ortaokulu, Adıyaman, Türkiye
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { ajesi371633, journal = {Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi}, issn = {2146-4014}, address = {Anadolu Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {7}, pages = {425 - 457}, doi = {10.18039/ajesi.371633}, title = {An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills}, key = {cite}, author = {Erol, Hüseyin} }
APA Erol, H . (2017). An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7 (3), 425-457. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ajesi/issue/33398/371633
MLA Erol, H . "An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills". Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 7 (2017): 425-457 <http://dergipark.gov.tr/ajesi/issue/33398/371633>
Chicago Erol, H . "An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills". Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 7 (2017): 425-457
RIS TY - JOUR T1 - An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills AU - Hüseyin Erol Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 425 EP - 457 VL - 7 IS - 3 SN - 2146-4014- M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills %A Hüseyin Erol %T An Evaluation on Secondary School Students’ Map Literacy Skills %D 2017 %J Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi %P 2146-4014- %V 7 %N 3 %R %U
ISNAD Erol, Hüseyin . "Ortaokul Öğrencilerinin Harita Okuryazarlık Becerilerine İlişkin Bir Değerlendirme". Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 7 / 3 (Aralık 2017): 425-457.