Yıl 2018, Cilt 4, Sayı 1, Sayfalar 63 - 76 2018-08-06

YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ

MESUT BUDAK [1] , Hikmet GÜNAL [2]

52 56

Organik karbonun toprakta zenginleşmesi, atmosferdeki C konsantrasyonunu azaltarak iklim değişikliği ile mücadelede geçerli bir stratejidir. Bu çalışmanın amacı, Yukarı Dicle Havzasında farklı arazi kullanımları altındaki topraklarının karbon depolama potansiyelinin belirlenmesi ve haritalanmasıdır. Yaklaşık 8700 km2'lik bir alanı kapsayan çalışma alanı 5 km X 5 km'lik gridlere ayrılmış ve her gridin köşe noktasının toplam 210 adet bozulmuş ve bozulmamış yüzey (0-20 cm) toprak örneği alınmıştır. Toprak özelliklerinin 5 km'den daha kısa mesafelerde değişkenliğini belirlemek amacıyla, birbirini izleyen iki kare gridin köşeleri arasında 250 m, 750 m ve 1750 m mesafelerden 42 toprak örneği daha alınmıştır. Toprak örneklerinin organik karbon ve hacim ağırlıkları belirlenmiş ve her nokta için karbon stoku hesaplanarak çalışma alanının toprak organik karbon stoku (TOKS) haritası hazırlanmıştır. Arazi kullanımlarının TOKS üzerine istatistiksel olarak önemli düzeyde etki ettiği belirlenmiştir. Çalışma alanında TOKS miktarı 8.06 ile 66.68 Mg ha-1 arasında değişmekte olup ortalama TOKS miktarı 30.33 Mg ha-1’dir. Farklı arazi kullanımları arasında en yüksek TOCS miktarı 44.33 Mg ha-1 ile ormanlık alanlarda iken en düşük TOCS miktarı ise 28.91 Mg ha-1 ile tarla bitkileri ekili alanlarda olduğu görülmüştür. Özellikle mera alanlarında aşırı otlatma ve tarım arazilerindeki geleneksel toprak işleme ile hasat atıklarının yakılması Yukarı Dicle Havzasında TOKS üzerinde olumsuz etki yaptığı belirlenmiştir. 

Toprak karbon depolama, toprak organik karbonu, toprak işleme, farklı arazi kullanımı
  • Acar, M., Celik, I., and Günal, H., 2018. Effects of long-term tillage systems on aggregate-associated organic carbon in the eastern Mediterranean region of Turkey. Eurasian Journal of Soil Science, 7(1), 51-58.
  • Alvarez, C., Alvarez, C. R., Costantini, A., Basanta, M., 2014. Carbon and nitrogen sequestration in soils under different management in the semi-arid Pampa (Argentina). Soil and Tillage Research, 142, 25-31.
  • Baker, J. M., Ochsner, T. E., Venterea, R. T., Griffis, T. J., 2007. Tillage and soil carbon sequestration—What do we really know? Agriculture, Ecosystems & Environment, 118(1-4), 1-5.
  • Bayer, C., Martin-Neto, L., Mielniczuk, J., Pavinato, A., Dieckow, J., 2006. Carbon sequestration in two Brazilian Cerrado soils under no-till. Soil and tillage research, 86(2), 237-245.
  • Blake GR, Hartge K.H., 1986. Bulk Density. Methods of Soil Analysis, Part 1, Soil Sci. Soc. Am., 363-376, Madison, WI, USA.
  • Blanco-Canqui, H., Lal, R., 2008. No-tillage and soil-profile carbon sequestration: An on-farm assessment. Soil Science Society of America Journal, 72(3), 693-701.
  • Budak, M., Gunal, H., Celik, I., Yildiz, H., Acir, N., Acar, M., 2018. Soil Quality Assesment Of Upper Tigris Basin. Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, 13(1), 301-316.
  • Büchi, L., Wendling, M., Amossé, C., Jeangros, B., Sinaj, S., Charles, R., 2017. Long and short-term changes in crop yield and soil properties induced by the reduction of soil tillage in a long-term experiment in Switzerland. Soil and Tillage Research, 174, 120-129.
  • Celik, I., Gunal, H., Budak, M., Akpinar, C., 2010. Effects of long-term organic and mineral fertilizers on bulk density and penetration resistance in semi-arid Mediterranean soil conditions. Geoderma, 160(2), 236-243.
  • Çelik, R., 2015. Temporal changes in the groundwater level in the Upper Tigris Basin, Turkey, determined by a GIS technique. Journal of African Earth Sciences. 107: 134–143.
  • Conceição, P. C., Dieckow, J., Bayer, C., 2013. Combined role of no-tillage and cropping systems in soil carbon stocks and stabilization. Soil and Tillage Research, 129, 40-47.
  • Dignac, M. F., Derrien, D., Barré, P., Barot, S., Cécillon, L., Chenu, C., Chevallier, T., Freschet, G.T., Garnier, P., Guenet, B., Hedde, M., Klumpp, K., Lashermes, G., Maron, P.A., Nunan, N., Roumet, C., Doelsch I.B., 2017. Increasing soil carbon storage: mechanisms, effects of agricultural practices and proxies. A review. Agronomy for sustainable development, 37(2), 14.
  • Don, A., Schumacher, J., Freibauer, A., 2011. Impact of tropical land‐use change on soil organic carbon stocks–a meta‐analysis. Global Change Biology, 17(4), 1658-1670.
  • Evrendilek, F., Celik, I., and Kılıç, S., 2004. Changes in soil organic carbon and other physical soil properties along adjacent Mediterranean forest, grassland, and cropland ecosystems in Turkey. Journal of Arid Environments, 59(4), 743-752.
  • Gao, L., Becker, E., Liang, G., Houssou, A. A., Wu, H., Wu, X., Cai, D., Degré, A., 2017. Effect of different tillage systems on aggregate structure and inner distribution of organic carbon. Geoderma, 288, 97-104.
  • Gee GW, Bauder J.W., 1986. Particle-size Analysis. In A.L. Page (ed.). Methods of soil analysis, Part1, Physical and Mineralogical Methods. Second Edition, Agronomy Monograph 9, American Society of Agronomy, Madison, WI. P: 383-411.
  • Gözübüyük, Z., Öztaş, T., Çelik, A., Yıldız, T., Adıgüzel, M.C., 2017. Farklı toprak işleme ve ekim yöntemlerinin toprağın bazı fiziksel özellikleri üzerine etkisi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 5(2), 48-54.
  • Halvorson, A. D., Wienhold, B. J., Black, A.L., 2002. Tillage, nitrogen, and cropping system effects on soil carbon sequestration. Soil Science Society of America Journal, 66(3), 906-912.
  • Han, P., Zhang, W., Wang, G., Sun, W., Huang, Y., 2016. Changes in soil organic carbon in croplands subjected to fertilizer management: a global meta-analysis. Sci. Rep. 6, 27199
  • Hayas, A., Poesen, J. and Vanwalleghem, T., 2017. Rainfall and Vegetation Effects on Temporal Variation of Topographic Thresholds for Gully Initiation in Mediterranean Cropland and Olive Groves. Land Degradation & Development, 28(8), 2540-2552.
  • Huang, M., Liang, T., Wang, L., Zhou, C., 2015. Effects of no-tillage systems on soil physical properties and carbon sequestration under long-term wheat–maize double cropping system. Catena, 128, 195-202.
  • Kucharik, C. J., Brye, K. R., Norman, J. M., Foley, J. A., Gower, S. T., Bundy, L. G., 2001. Measurements and modeling of carbon and nitrogen cycling in agroecosystems of southern Wisconsin: potential for SOC sequestration during the next 50 years. Ecosystems, 4(3), 237-258.
  • Lal, R., and Kimble, J.M., 1997. Conservation tillage for carbon sequestration. Nutrient cycling in agroecosystems, 49(1-3), 243-253.
  • Lal, R., 2004. Soil carbon sequestration impacts on global climate change and food security. Science 304, 1623–1627.
  • Lal, R., Delgado, J., Groffman, P., Millar, N., Dell, C., Rotz, A., 2011. Management to mitigate and adapt to climate change. J. Soil Water Conserv. 66, 276–285.
  • Lal, R., 2015. Sequestering carbon and increasing productivity by conservation agriculture. Journal of Soil and Water Conservation, 70(3), 55A-62A.
  • Lu, X., Liao, Y., 2017. Effect of tillage practices on net carbon flux and economic parameters from farmland on the Loess Plateau in China. Journal of Cleaner Production, 162, 1617-1624.
  • Masocha, M., Dube, T., Skidmore, A., Holmgren, M., Prins, H., 2017. Assessing effect of rainfall on rate of alien shrub expansion in a southern African savanna. African Journal of Range & Forage Science, 34(1), 39-44.
  • Mishra, U., Ussiri, D.A., Lal, R., 2010. Tillage effects on soil organic carbon storage and dynamics in Corn Belt of Ohio USA. Soil and Tillage Research, 107(2), 88-96.
  • Nelson, D.W., Sommer, L.E., 1982. Total carbon, organic carbon, and organic matter. In A.L. Page (ed.) Methods of Soil Analysis. 2nd Ed. ASA Monogr. 9(2). Amer. Soc. Agron. Madison, pp. 539-579.
  • Nourani, V., Fard, A. F., Gupta, H.V., Goodrich, D.C. Niazi, F., 2017. Hydrological model parameterization using NDVI values to account for the effects of land cover change on the rainfall–runoff response. Hydrology Research, 48(6), 1455-1473.
  • Olson, K.R., Al-Kaisi, M.M., Lal, R., Lowery, B., 2014. Experimental consideration, treatments, and methods in determining soil organic carbon sequestration rates. Soil Sci. Soc. Am. J. 78, 348–360.
  • Paustian, K., Andren, O., Janzen, H.H., Lal, R., Smith, P., Tian, G., Tiessen, H., Noordwijk, M.V., Woomer, P.L., 1997. Agricultural soils as a sink to mitigate CO2 emissions. Soil Use Management 13, 230–244.
  • Perie, C., Ouimet, R., 2008. Organic carbon, organic matter and bulk density relationships in boreal forest soils. Canadian journal of soil science, 88(3), 315-325.Poeplau, C., Don, A., 2015. Carbon sequestration in agricultural soils via cultivation of cover crops–A meta-analysis. Agriculture, Ecosystems & Environment, 200, 33-41.
  • Polat, O., Polat, S., Akça, E., 2011. Küresel Isınmada Ormanların Karbon Tutulumuna Etkisi: Tarsus-Karabucak Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, Özel, (313-319).
  • Reichert, J. M., Mentges, M. I., Rodrigues, M. F., Cavalli, J. P., Awe, G. O., Mentges, L.R., 2018. Compressibility and elasticity of subtropical no-till soils varying in granulometry organic matter, bulk density and moisture. Catena, 165, 345-357.
  • Sakin, E., Sakin, E. D., Seyrek, A., 2014. Diyarbakır İli Yüzey Topraklarının Karbon Stokları ve Miktarları. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 18(2), 1-5.
  • Sariyildiz, T., Savaci, G., Maral, Z., 2017. Effect of Different Land Uses (Mature and Young Fir Stands-Pasture and Agriculture Sites) on Soil Organic Carbon and Total Nitrogen Stock Capacity in Kastamonu Region. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 17(1), 132-142.
  • Shang-Qi, X. U., Zhang, M.Y., Zhang, H. L., Fu, C.H.E.N., Guang-Li, Y.A.N.G., Xiao-Ping, X.I.A.O., 2013. Soil organic carbon sTOKks as affected by tillage systems in a double-cropped rice field. Pedosphere, 23(5), 696-704.
  • Seydoşoğlu, S., Saruhan, V., Mermer, A., 2015. Diyarbakır ili Silvan ilçesi taban meralarının vejetasyon yapısı üzerinde bir araştırma. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 1-7.
  • Smith, P., Martino, D., Cai, Z., Gwary, D., Janzen, H., Kumar, P., McCarl B., Ogle S., O’Mara F., Rice C., Scholes B., Sirotenko O., Howden M., McAllister T., Pan G., Romanenkov V., Schneider U., Towprayoon S., 2007. Policy and technological constraints to implementation of greenhouse gas mitigation options in agriculture. Agriculture, Ecosystems & Environment, 118(1-4), 6-28.
  • Söderström, B., Hedlund, K., Jackson, L.E., Kätterer, T., Lugato, E., Thomsen, I.K., Bracht Jørgensen, H., 2014. What are the effects of agricultural management on soil organic carbon (SOC) stocks? Environ. Evidence 3, 1–8.
  • Sun, J., Peng, H., Chen, J., Wang, X., Wei, M., Li, W., Yang, L., Zhang, Q., Wang, W., Mellouki, A., 2016. An estimation of CO2 emission via agricultural crop residue open field burning in China from 1996 to 2013. Journal of Cleaner Production, 112, 2625-2631.
  • Sütçü, Y.F., 2008. Geological Maps of Turkey, Muş L 46 Map Section. No 71. General Directorate of Mineral Research and Explorations. Ankara/Turkey.
  • Türkeş, M., 2012. Kuraklık, çölleşme ve Birleşmiş Milletler çölleşme ile savaşım sözleşmesinin ayrıntılı bir çözümlemesi.
  • Qin, Z., Dunn, J.B., Kwon, H., Mueller, S., Wander, M.M., 2016. Soil carbon sequestration and land use change associated with biofuel production: empirical evidence. Gcb Bioenergy, 8(1), 66-80.
  • Vicente-Vicente, J.L., García-Ruiz, R., Francaviglia, R., Aguilera, E., Smith, P., 2016. Soil carbon sequestration rates under Mediterranean woody crops using recommended management practices: a meta-analysis. Agriculture, Ecosystems & Environment, 235, 204-214.
  • Yadav, G.S., Lal, R., Meena, R.S., Babu, S., Das, A., Bhowmik, S.N., Datta, M., Layak, J., Saha, P., 2017. Conservation tillage and nutrient management effects on productivity and soil carbon sequestration under double cropping of rice in north eastern region of India. Ecological Indicators.
  • Zhang, S., Li, Q., Lü, Y., Zhang, X., Liang, W., 2013a. Contributions of soil biota to C sequestration varied with aggregate fractions under different tillage systems. Soil Biology and Biochemistry, 62, 147-156.
  • Zhang, M.Y., Wang, F.J., Chen, F., Malemela, M. P., Zhang, H.L., 2013b. Comparison of three tillage systems in the wheat-maize system on carbon sequestration in the North China Plain. Journal of Cleaner Production, 54, 101-107.
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-5715-1246
Yazar: MESUT BUDAK (Sorumlu Yazar)
Kurum: SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-4648-2645
Yazar: Hikmet GÜNAL
Kurum: GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { ajfr427353, journal = {Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi}, issn = {1309-856X}, address = {Çankırı Karatekin Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {4}, pages = {63 - 76}, doi = {}, title = {YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ}, key = {cite}, author = {BUDAK, MESUT and GÜNAL, Hikmet} }
APA BUDAK, M , GÜNAL, H . (2018). YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 4 (1), 63-76. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ajfr/issue/38766/427353
MLA BUDAK, M , GÜNAL, H . "YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ". Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 4 (2018): 63-76 <http://dergipark.gov.tr/ajfr/issue/38766/427353>
Chicago BUDAK, M , GÜNAL, H . "YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ". Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 4 (2018): 63-76
RIS TY - JOUR T1 - YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ AU - MESUT BUDAK , Hikmet GÜNAL Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 63 EP - 76 VL - 4 IS - 1 SN - 1309-856X- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ %A MESUT BUDAK , Hikmet GÜNAL %T YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ %D 2018 %J Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi %P 1309-856X- %V 4 %N 1 %R %U
ISNAD BUDAK, MESUT , GÜNAL, Hikmet . "YUKARI DİCLE HAVZASINDA FARKLI ARAZİ KULLANIMLARI ALTINDAKİ TOPRAKLARIN KARBON DEPOLAMA POTANSİYELLERİ". Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 4 / 1 (Ağustos 2018): 63-76.