Yıl 2014, Cilt 6, Sayı 11, Sayfalar 0 - 0 2014-12-24

Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma

Işıl ERARSLAN [1]

702 829

Birçok yazılı ve basılı kaynakta; “birkaç rengin karışımından oluşan çok renkli”4 anlamına gelen “alaca” Anadolu'nun birçok yerinde, çok renkli kumaş anlamında kullanılmaktadır. Örneğin çok renkli kilime “alacalı kilim” ya da ikiden fazla renkli ipliklerle dokunmuş veya desenlendirilmiş bir çuvala “alacalı çuval” denilmektedir.

Bazı kaynaklarda “alaca örneklerinin “pamuklu” olduğu söylenilse de ipekli ve yünlü dokumalara da rastlanmaktadır.

Adından da anlaşıldığı gibi çok renkli anlamına gelen “alaca”, ele aldığımız yörelerde biraz farklılık göstermektedir; Tokat'ta birden fazla renkten oluşan kareli (ekose) kumaşlara, Gaziantep'te renkli çizgili kutnu kumaşlara, Burdur'da ise renkli, çizgili, desenli ve motifli olan tüm kumaşlara  “alaca” denilmektedir.

Anlaşıldığı üzere “alaca” dokumanın adı olarak değil, yöresel adlandırma olarak kullanılmaktadır.

Başka yörelerde de “alacalar” mevcuttur; örneğin, Şam'da dokunduğu için “Şam Alacası” en bilinenidir. Ayrıca Tire, Erzurum, Bursa, Halep, Manisa ve Kastamonu'da da dokunduğu bilinmektedir. Günümüzde Buldan (Denizli) ve Arapkir (Malatya)'da dokunmaktadır.5 Buradaki amacımız alacaları anlatmaktan çok “alaca” kavramını öne çıkarmaktır. Bu nedenle dikkat çekmek istenilen nokta, üç bölgede de (Burdur, Gaziantep, Tokat) bölgesel adlandırılmanın “alaca” olduğunu fark etmiş olmamızdır.

Üç örnekte birbirinden çok farklı olmasına karşın aynı adı taşımaktadır. “Alaca” sözcüğü herhangi bir kumaş çeşidi adı olmaktan çok bir kumaşın desen oluşturmaktaki bir özelliği olarak düşünülebilir. Denilebilir ki; çözgüden ya da atkıdan çok renklilik ve desenlendirme karakteri üzerine yerel bir ifade olarak kullanılmaktadır. Desen adı değil, desenlendirmede bir temel özellik olarak kabul edilebilir. Başka bir ifade ile çözgüden veya atkıdan desenlendirme gibi adlandırılabilir.

Bu çalışmada üç yöreye ait “alaca” özellikleri anlatılacaktır. Üç “alacanın” da, yapısal analizleri yapılarak özgün çizelgelere yerleştirilecek, bu çizelgeler karşılaştırılarak bir değerlendirme yapılacaktır. Sonuç olarak “alacanın” ifade ettiği anlam çizelgeler üzerinden ortaya konmaya çalışılacaktır. Bildiri bu türlerin birbirinden farklı olduğunu gösteren fotoğraflarla sunulacaktır.

Alaca,Anadolu,Kumaş
Konular
Dergi Bölümü Akdeniz Sanat Dergisi
Yazarlar

Yazar: Işıl ERARSLAN
E-posta: isileraslann@gmail.com

Bibtex @ { akdenizsanat291557, journal = {AKDENIZ SANAT DERGİSİ}, issn = {1307-9700}, address = {Akdeniz Üniversitesi}, year = {2014}, volume = {6}, pages = {0 - 0}, doi = {}, title = {Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma}, key = {cite}, author = {ERARSLAN, Işıl} }
APA ERARSLAN, I . (2014). Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma. AKDENIZ SANAT DERGİSİ, 6 (11), 0-0. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/akdenizsanat/issue/27658/291557
MLA ERARSLAN, I . "Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma". AKDENIZ SANAT DERGİSİ 6 (2014): 0-0 <http://dergipark.gov.tr/akdenizsanat/issue/27658/291557>
Chicago ERARSLAN, I . "Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma". AKDENIZ SANAT DERGİSİ 6 (2014): 0-0
RIS TY - JOUR T1 - Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma AU - Işıl ERARSLAN Y1 - 2014 PY - 2014 N1 - DO - T2 - AKDENIZ SANAT DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 0 EP - 0 VL - 6 IS - 11 SN - 1307-9700-1307-9700 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 AKDENIZ SANAT DERGİSİ Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma %A Işıl ERARSLAN %T Anadolu'da ¨Alaca¨ Üzerine Bir Karşılaştırma %D 2014 %J AKDENIZ SANAT DERGİSİ %P 1307-9700-1307-9700 %V 6 %N 11 %R %U