Yıl 2018, Cilt 20, Sayı 2, Sayfalar 19 - 39 2018-09-15

An Investigation of Geographical Elements in the Legends of Aydın Province
Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi

Sultan BAYSAN [1] , Zehra DÜNDAR [2]

80 120

Efsaneler, bir doğa olayını, bir varlığın meydana gelişini ya da doğa olaylarından birinde meydana gelen değişikliği olağanüstü açıklamalarla kuşaktan kuşağa aktaran söylencelerdir. Fen ve sosyal bilimlere konu olan, insan hayatını şekillendiren fiziki ve beşeri birçok coğrafi unsur efsanelere de ilham kaynağıdır. Ancak, insanın çevreye bağımlılığının geçmişten günümüze azalmasıyla kültürler hakkında bilgi veren efsaneler gibi birçok sözel ürün de unutulmuştur. Bu çalışmada Aydın ve çevresinde derlemeleri yapılan efsanelerde geçen coğrafi ögeler incelenmiş; elde edilen coğrafi öğelerin eğitim amaçlı kullanılabileceğine işaret edilmek istenmiştir. Bu çalışmanın araştırma sahası Aydın ili sınırlarıdır. Çalışmada kullanılan efsaneler literatür taraması ile elde edilmiştir. Veri analizinde kullanılan yöntem ise betimsel analizdir. Çalışmada Aydın ili ile ilgili derlemeleri yapılan on dört adet efsaneye ulaşılmış ve bu efsanelerde geçen coğrafi ögeler analiz edilmiştir. Çine Çayı Efsanesi, Meander Irmağı Efsanesi, Güzelhisar, Kızlarhisarı, Nazlı ile Beyin Oğlu bu efsanelerden birkaçıdır. Bu efsanelerde geçen coğrafi ögeler fiziki, beşeri ve ekonomik coğrafya unsurları açısından incelenmiştir. Bunun için coğrafi ögelerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmış; bunlar tablolar halinde metin içerisinde verilmiştir. Yapılan analiz sonucunda frekans değerlerine bakıldığında fiziki coğrafyaya ait (Meander, dağ, kaya, göl) ögelerin beşeri ve ekonomik coğrafya ögelerine kıyasla daha fazla olduğu tespit edilmiştir. 

Efsane, Aydın, coğrafi öge
  • Akurgal, E. (2014). Anadolu Uygarlıkları. Ankara: Phoenix Yayınevi.
  • Aliağaoğlu, A. (2013). “Şehirsel Toponomi: Balıkesir İlinde Mahalle Adları, Bir Sınıflandırma Denemesi”. Balıkesir University The Journal of Social Sciences Institute, 16(29):45-62.
  • Atakan, A. (2002). Afyohkarahisar Efsanelerinin Eğitim Açısından İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi: İzmir.
  • Aydın Valiliği. (t.y.). Aydın İl Tarihi, İl Kültür Turizm Müdürlüğü Yayını, Aydın.
  • Batur, S. (2016). Kent Kent Yurdumuzun Söylenceleri. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi, 4. Baskı.
  • Bayındır, H.H. ve Poyrazoğlu, H.F. (1966). Aydın Kenti Tarihi, Coğrafyası ve Bugünü. Aydın: Kolalı Matbaası.
  • Bayladı, D. (2004). Efsaneler Dünyasında Anadolu. İstanbul: Say Yayınları, 3. Baskı.
  • Baysan, S. ve Kara, A. (2014). “Aydın’da Mahalle, Bulvar, Cadde ve Sokak Adları: Şehirsel Toponomik Özellikler”, Coğrafi Bilimler Dergisi, 12(1): 23-48.
  • Bean, G.E. (2001). Eski Çağda Ege Bölgesi, İstanbul: Arion Yayınevi, 3. Baskı.
  • Cemiloğlu, M. (2006). “Eğitim Bilimi Açısından Örtük Program ve Halk Anlatılarının Örtük Program Bağlamında Değerlendirilmesi”. Bursa Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2):257-269.
  • Civaroğlu, Ö. (2000). Çocuk Edebiyatı. İstanbul: Esin Yayınevi, 3. Baskı.
  • Eyüboğlu, İ.Z. (2007). Anadolu Mitolojisi. İstanbul: Derin Yayınevi.
  • Gönen, S. (2007). “Efsanelere Göre İnsan Adlarından Kaynaklanan Yerleşim Yeri Adları ve Beyşehir Gölü”. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Dergisi, 17: 257-266.
  • Güler, M. (2017). Efsane Dolu Anadolu. İstanbul: Doğan ve Egmont Yayıncılık.
  • Işık, N. ve Karakuş, N. (2017). “Erken Çocukluk Döneminde Efsane, Destan ve Masal Metinlerinin Kullanımı”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 5(41): 118-133.
  • Kabaağaçlı, C.Ş. (1983). Anadolu Efsaneleri. Ankara: Bilgi Yayınevi, 4. Baskı.
  • Kara, A. (2016). Aydın Efeler İlçesi Yer Adlarının Değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Aydın.
  • Karakuzulu, Z. ve Atnur, G. (2007). “Kültür Coğrafyası Açısından Bir İnceleme: Tortum, Çıldır ve Tödürge (Demiryurt) Gölleri”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 34:157-167.
  • Kılıçkaya, A. (2014). Mitoloji, Din ve Efsaneler Işığında Anadolu. Trabzon: Eser Ofset Matbaacılık.
  • Nar, M.Ş. (2014). “Günümüz Toplumunda Mitler: Anadolu Halk Efsaneleri Üzerine Genel Bir Değerlendirme”. Kıbrıs, Folklor/Edebiyat Dergisi, 20(79):55-77.
  • Osan, M. (2006). Kuzeydoğu Denizli Yöresinde Anlatılan Efsaneler. Pamukkale Üniversitesi: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Denizli.
  • Ögel, B. (1971). Türk Mitolojisi 1. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • Önal, M.N. (2003), Muğla Efsaneleri, Muğla Üniversitesi Yayınları, Muğla.
  • Öztürk, C. ve Otluoğlu R. (2002). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebi Ürünler ve Yazılı Materyaller. Ankara: Pegem Akademi.
  • Püsküllüoğlu, A. (2016). Efsaneler. İstanbul: Arkadaş Yayınevi, 13. Baskı.
  • Sakaoğlu, S. (1980). Anadolu Efsanelerinde Taş Kesilme Motifi ve Bu Efsanelerin Tip Kataloğu. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
  • Sakaoğlu, S. (1992). Efsane Araştırmaları. Konya: Selçuk Üniversitesi Yayınları.
  • Sakaoğlu, S. (2013). 101 Anadolu Efsanesi. Ankara: Akçağ Yayınları, 7. Baskı.
  • Seyidoğlu, B. (1997). Erzurum Efsaneleri. İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Seyidoğlu, B. (2015). Mitoloji Üzerine Araştırmalar Metinler ve Tahliller. İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Strabon. (1993). Antik Anadolu Coğrafyası. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. 3.Baskı.
  • Şimşek, A. (2001). “Tarih Eğitiminde Efsane ve Destanların Rolü”. G.Ü. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi. 2(3):11-21.
  • Tangülü, Z. (2016). “Efsaneler ile Sosyal Bilgiler Öğretimi”, Sosyal Bilgilerde Sözlü ve Yazılı Edebiyat İncelemeleri. (Ed: Halil Tokcan). Ankara: Pegem Akademi.
  • Tatar, R.S. (2012). Efsaneler-Söylenceler. İstanbul: Su Yayınları.
  • TDK (2018) Güncel Türkçe Sözlük http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&arama=kelime&guid=TDK.GTS.5a97eadbb60ce6.99851832 Erişim tarihi: 01.03.2018.
  • Tokgöz, Z. (2005). Anadolu Efsaneleri. Konya: Kervan Yayınları.
  • Türktaş, M.M. (2012). Denizli Efsaneleri. Pamukkale Üniversitesi: Yayımlanmamış Doktora Tezi. Denizli.
  • Yılar, Ö. (2005). “Mit, Efsane ve Eğitim”. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11:383-392.
  • Yılar, Ö. (2015). Halk Bilimi ve Eğitim. Ankara: Pegem Akademi Yayınları, 4. Baskı.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: orcid.org/0000-0001-7431-7973
Yazar: Sultan BAYSAN (Sorumlu Yazar)
Kurum: ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: orcid.org/0000-0002-9808-7786
Yazar: Zehra DÜNDAR
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { akusosbil409623, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1302-1265}, eissn = {2149-4894}, address = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {20}, pages = {19 - 39}, doi = {10.32709/akusosbil.409623}, title = {Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi}, key = {cite}, author = {DÜNDAR, Zehra and BAYSAN, Sultan} }
APA BAYSAN, S , DÜNDAR, Z . (2018). Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (2), 19-39. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/akusosbil/issue/39127/409623
MLA BAYSAN, S , DÜNDAR, Z . "Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (2018): 19-39 <http://dergipark.gov.tr/akusosbil/issue/39127/409623>
Chicago BAYSAN, S , DÜNDAR, Z . "Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (2018): 19-39
RIS TY - JOUR T1 - Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi AU - Sultan BAYSAN , Zehra DÜNDAR Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 19 EP - 39 VL - 20 IS - 2 SN - 1302-1265-2149-4894 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi %A Sultan BAYSAN , Zehra DÜNDAR %T Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi %D 2018 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1302-1265-2149-4894 %V 20 %N 2 %R %U
ISNAD BAYSAN, Sultan , DÜNDAR, Zehra . "Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 / 2 (Eylül 2018): 19-39.