Yıl 2018, Cilt 20, Sayı 2, Sayfalar 303 - 313 2018-09-15

İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi

Çiğdem Özari [1] , Özge Eren [2]

53 95

Geçmişten günümüze toplumların refah düzeyini ölçmeye çalışan birçok farklı endeks türetilmiştir. 2011 yılında Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından daha iyi yaşam endeksi olarak adlandırılan bir endeks geliştirilerek, takip eden yıllarda birliğe üye olan ülkelerin endeks değerleri sıralanarak yayınlanmıştır. Çok benzer bir endeks ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2016 yılında “illerde yaşam endeksi” olarak adlandırılıp, geliştirilmiştir. Geliştirilen endeks, 11 farklı boyut ve yaklaşık 41 alt göstergeden elde edilmiştir. Bu çalışma da ise çok boyutlu ölçekleme yöntemi ile iki boyutlu düzlemde noktasal olarak 41 alt gösterge dikkate alınarak görselleştirilen iller, daha sonra k-ortalamalar yöntemi ile kümelere ayrılmıştır. Çalışma ile iki içsel bağımlı teknik kullanılarak elde edilen bulguların, TÜİK tarafından elde edilen bulgularla bazı önemli noktalarda farklılaştığı gözlemlenmiştir. Bu farklılaşmadan ortaya çıkan sonuç, bu endeks için farklı sıralama teknikleri de kullanılarak, bir yıl için değil ancak yeterli zaman boyutunu da dikkate alınarak daha detaylı çalışmalar sonucunda elde edilecek bulgularla desteklenmesi gerektiği yönündedir.

Yaşam Endeksi, Çok Boyutlu Ölçekleme, K-Ortalama Kümeleme
  • Acar, A. B. (2013). “İşgücü Piyasası Temel Göstergeleri Bakımından Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi ile Türkiye ile OECD Ülkelerinin Karşılaştırılması”, İ. Ü. İşletme Fakültesi İşletme İktisadi Enstitüsü Yönetim Dergisi, 24(75):121-144.
  • Akar, S. (2014). “Türkiye'de İyi Yaşam İndeksi: OECD Ülkeleri ile Karşılaştırma”, Journal of Life Economics, 1(1):1-12.
  • Akgiş, Ö. (2015). “Bir Refah Göstergesi Olarak Türkiye’de Mutluluğun Mekânsal Dağılışı”, Türk Coğrafya Dergisi, (65):69-76.
  • Akoğul, S. ve Tuna, E. (2106). “Kümeleme ve Çok Boyutlu Ölçekleme Analizleri ile Endüstriyel Pazar Bölümlendirmesi ve Etkili Ürünlerin Belirlenmesi”, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(1):29-42.
  • Beşel, F. (2015). “2013 Yılı Yaşam Memnuniyeti Araştırması Sonuçlarının İl Bazlı Ekonomik, Sosyal ve Siyasi Analizi”, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2):227-236.
  • Bülbül, S. ve Köse, A. (2010). “Türkiye'de Bölgelerarası İç Göç Hareketlerinin Çok Boyutlu Ölçekleme Yöntemi ile İncelenmesi”, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 39(1):75-94.
  • Garey, M.R. ve Johnson, D.S. (1979). “Computers and Intractability: A Guide to the Theory of NP-Completeness”, New York: W.H. Freeman.
  • Gürses, D. (2009). “İnsani Gelişme ve Türkiye”, Balıkesir University Journal of Social Sciences Institute, 12(21):339-350.
  • Hill, M.O. (1974). “Correspondance Analysis, A Neglected Multivariate Method”, Journal of the Royal Statistical Society. Series C (Applied Statistics), 23(3): 340-354.
  • Kruskall, J.B. (1964a). “Multidimensional scaling by optimizing goodness of fit to a nonmetric hypothesis”, Psychometrika, 29(1):1-27.
  • MacQueen J. B. (1967). "Some Methods for Classification and Analysis of Multivariate Observations”, Proceedings of 5-th Berkeley Symposium on Mathematical Statistics and Probability, Berkeley, University of California, 1: 281-297.
  • Orhunbilge, A.N. (2010). Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler, İstanbul: İÜ Basın ve Yayınevi Müdürlüğü.
  • Özdamar K. (2004). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi, İstanbul: Kaan Kitabevi
  • Shepard, R. N. (1962). “The Analysis of Proximities: Multidimensional Scaling With An Unknown Distance Function”, Psychometrika, 27(2):125-140.
  • Şenaras, A. E. ve Çetin, I. (2016). “OECD Ülkelerinde Refahın Daha İyi Yaşam Endeksi İle Analizi”, Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 12(2):31-51.
  • Uysal, F. N. ve Ersöz, T. Ve Ersöz, F. (2017). “Türkiye’deki İllerin Yaşam Endeksinin Çok Değişkenli İstatistik Yöntemlerle İncelenmesi”, Ekonomi Bilimleri Dergisi, 9(1), 49-65.
  • Young, G. ve Householder. A. S. (1938). “Discussion of a Set of Points in Terms Of Their Mutual Distances” Psychometrika, 3(1):1-3.
  • Türkiye İstatistik Kurumu (2016). “İllerde Yaşam Endeksi”, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24561.
  • Torgerson, W. S. (1952). “Multidimensional Scaling: I. Theory and Method”, Psychometrika, 17:401–419.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-5421-363X
Yazar: Çiğdem Özari (Sorumlu Yazar)
Kurum: İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-3858-818X
Yazar: Özge Eren
Kurum: İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { akusosbil427746, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1302-1265}, eissn = {2149-4894}, address = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {20}, pages = {303 - 313}, doi = {10.32709/akusosbil.427746}, title = {İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi}, key = {cite}, author = {Eren, Özge and Özari, Çiğdem} }
APA Özari, Ç , Eren, Ö . (2018). İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (2), 303-313. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/akusosbil/issue/39127/427746
MLA Özari, Ç , Eren, Ö . "İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (2018): 303-313 <http://dergipark.gov.tr/akusosbil/issue/39127/427746>
Chicago Özari, Ç , Eren, Ö . "İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (2018): 303-313
RIS TY - JOUR T1 - İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi AU - Çiğdem Özari , Özge Eren Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 303 EP - 313 VL - 20 IS - 2 SN - 1302-1265-2149-4894 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi %A Çiğdem Özari , Özge Eren %T İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi %D 2018 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1302-1265-2149-4894 %V 20 %N 2 %R %U
ISNAD Özari, Çiğdem , Eren, Özge . "İllerin Yaşam Endeksi Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve K-ortalamalar Kümeleme Yöntemi ile Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 / 2 (Eylül 2018): 303-313.