Yıl 2018, Cilt 6, Sayı 2, Sayfalar 11 - 19 2018-08-30

Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’

Bilgehan Yılmaz Çakmak [1] , Murat Şahin [2]

29 150

Anadolu Müslüman Türklerin gelmesiyle birlikte bölge  kültürel, sosyo-ekonomik gibi  her alanda gelişmeye ve şekillenemeye başlamıştır. Türkler, Orta Asya(Türkistan) bölgesinden miras olarak getirdikleri ve Anadolu’da karşılaştıkları kültürün sentezinden Anadolu Türk sanatı ve kültürü meydana getirmişlerdir. XI.yy. dan itibaren Selçuklu Devletinin kurulmasıyla birlikte Türkler bu coğrafyada kültürlerini yüzlerce mimari yapı, kilim, halı gibi ev eşyaları, giyim ve aksesuarlar gibi bir çok eserlerle örf adet ve kültürlerini günümüze kadar ulaştırmayı başarmışlardır. Özellikle mimari eserlerindeki geometrik ve bitkisel tezyinatları, mekan kurguları, kullandığı mimari öğeler ve oranları sevilerek ve benimsenerek XI. yy dan XXI. yy. kadar yaşantımızın (giyim, aksesuar, mimari, sanat) her alanında kullanılmaya devam etmiştir. Bu çalışmada Selçuklu Dönemi anıtsal mimari yapılarında kullanılan (geometrik-bitkisel motif ve mimari öğelerin) morfolojik bir yaklaşım ile analizi benimsenmiştir. Bu bağlamda cephe uygulamalarında, taç kapıların (portallerin) kütle-form etkisi, desen-motif etkisi, malzeme-biçim etkisi, renk-doku etkisi açılarından irdeleme yapılmıştır.

Anadolu Selçuklu Motifleri, cephe, tasarım, morfoloji, model, taç kapı(portal)
  • Akar, A., Keskiner,C., (1978). Türk süsleme sanatında desen ve motif. İstanbul: Tercüman Sanat Ve Kültür Yayınları.
  • Alptekin, C., (1989). Türkiye selçukluları, ss.209-407, In: Doğuştan Günümüze Büyük İslam tarihi, (Edtr: K. Seyithanoğlu). İstanbul: Çağ yayınları.
  • Arseven, C. E., (1965). Kabara, ss:884-885. Sanat Ansiklopedisi, C.II. İstanbul: Millî Eğitim Yayınları,
  • Bakırer, Ö.,Caner, Ç.,(2009). Anadolu Selçuklu Dönemi Yapılarından Medrese ve Camilerinde Portal, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (10):13-31.
  • Bayburtluoğlu, Z., (1978). Anadolu Selçuklu Devri Büyük Programlı Yapılarda Ön Yüz Düzeni. Vakıflar Dergisi, (11):67-107.
  • Çetin, O., (2002). İskanlarla anadolu’nun türk vatanı haline gelmesi, ss260-269. In: Türkler 6 (Edtr: H. C. Güzel, K. Çiçek, S. Koca). Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  • Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Cennet Taç Kapısı, T.C. Divriği Kaymakamlığı, (Wep sayfası: http://www.divrigiulucamii.com/tr/Cennet_Kapi_4.html), (Erişim Tarihi: 24.01.2018).
  • Doğan, Ş. N., Yazar, T., (2013). Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi Mimari Süslemesinde Küre, Küre ve Koni Kesiti/Kabara ,Rozet. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (19):221-244.
  • Doğan, Ş. N., (2010a). Konya Sırçalı /Muslihiye Medresesi Taçkapı Bezemeleri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (12):127-162.
  • Doğan, Ş. N., (2010b). Selçuklu Döneminde Siyasi ve Bani Kimliği İle Mübarizeddin Ertokuş. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 27(1):231-251.
  • Durukan, A., (2002) .“Anadolu Selçuklu Dönemi Portallerinde Biçim ve Estetik”, Uluslararası Sanat Tarihi Sempozyumu –Prof. Dr. Gönül Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001, Bildiriler, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İzmir, s. 265.
  • Gevher Nesibe Darüşşifası, (1205-1206) Taç Kapısı, Karatay Kervansarayı (1240) Taç Kapısı, Kayseriden biz, (Wep sayfası: http://kayseriden.biz/icerik.asp?ICID=217), (Erişim,10.02.2018).
  • Hasol, D., (1979). Ansiklopedik mimarlık sözlüğü. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
  • Konya Sırçalı Medrese Taç kapısı(Wep sayfası:https://okuryazarim.com/konya-sircali-medrese/),(Erişim,12.01.2018).
  • Kuban, D.,(1981). 100 Soruda türkiye sanatı tarihi. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
  • Merçil, E.,(2002). Türkiye selçukluları, ss503-529. In: Türkler 6 (Edtr: H. C. Güzel, K. Çiçek, S. Koca)., Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  • Odabaşı, Z, (2016). Karatay Medresesi’nin Biçimlendirilmesi ve Mimari Anlam Boyutu, USAD, (5): 253-270 ISSN: 2548-0154.
  • Ödekan, A., (1988). Taç kapılar, ss521-529, In: Mimarbaşı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri 1.(Edtr: S. Bayram). İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü.
  • Ögel, S., (1987). Anadolu selçukluları’nın taş tezniyatı, Ankara:Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  • Tuncer, C. O., (1982). Birkaç Selçuklu Taç kapısında Geometrik Araştırmalar, Vakıflar dergisi, (XVI):61-77.
  • Tuncer, C. O., (1981).Orantı ve Modül Üzerine Selçuklu Yapılarından Bazı Örnekler, Vakıflar Dergisi, XIII:449-488.
  • Ülken H. Z., (1924). Anadoluda Dini Ruhiyat Müşahedeleri, Mihrab Mecmuası.(13-14)1340-1924.
  • Ünal, H., R., (1982). Osmanlı Öncesi Anadolu-Türk Mimarisinde Taçkapılar, E.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları No:14, İzmir.
  • Zarif, M., (1980). Selçuklular, ss.282-331. Türk Ansiklopedisi, C.XXVIII, Ankara: Milli Eğitim Basım Evi.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Bilgehan Yılmaz Çakmak (Sorumlu Yazar)
Kurum: Selçuk University Faculty of Architecture
Ülke: Turkey


Yazar: Murat Şahin
Kurum: Fırat University, Elazığ-Turkey
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { artium409310, journal = {Artium}, issn = {2147-6683}, address = {Hasan Kalyoncu Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {6}, pages = {11 - 19}, doi = {}, title = {Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’}, key = {cite}, author = {Şahin, Murat and Yılmaz Çakmak, Bilgehan} }
APA Yılmaz Çakmak, B , Şahin, M . (2018). Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’. Artium, 6 (2), 11-19. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/artium/issue/38499/409310
MLA Yılmaz Çakmak, B , Şahin, M . "Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’". Artium 6 (2018): 11-19 <http://dergipark.gov.tr/artium/issue/38499/409310>
Chicago Yılmaz Çakmak, B , Şahin, M . "Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’". Artium 6 (2018): 11-19
RIS TY - JOUR T1 - Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’ AU - Bilgehan Yılmaz Çakmak , Murat Şahin Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Artium JF - Journal JO - JOR SP - 11 EP - 19 VL - 6 IS - 2 SN - 2147-6683- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Artium Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’ %A Bilgehan Yılmaz Çakmak , Murat Şahin %T Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’ %D 2018 %J Artium %P 2147-6683- %V 6 %N 2 %R %U
ISNAD Yılmaz Çakmak, Bilgehan , Şahin, Murat . "Selçuklu Portallerinin Günümüz Cephe Elemanı Olarak Kullanılması ‘Konya Örneği’". Artium 6 / 2 (Ağustos 2018): 11-19.