Yıl 2018, Cilt 6, Sayı 15, Sayfalar 436 - 452 2018-11-28

KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME*

İ. Gülsel SEV [1]

2 23

Kutadgu Bilig, 6645 beyit 3000’e yakın sözcük çeşidiyle İslamiyet sonrası Türkçesinin ilk ve en zengin edebî eserdir. Eserde, bu zengin söz varlığını büyük ölçüde Türkçe sözcükler oluşturmaktadır. Bu yazıda, Kutadgu Bilig’de “pek, çok” anlamında kullanılan sözcükler ele alınacaktır. Türkiye Türkçesinde “pek, çok” sözcükleri kullanım yerine göre sıfat ve zarf görevindedir. Zarfın bir çeşidi olarak azlık çokluk zarfı, sıfatın bir çeşidi olarak ise belirsizlik sıfatıdır. Azlık çokluk zarfı bir sıfatta, bir zarfta, bir oluş veya kılışta azlık çokluk gösteren miktar ve derece bildiren zarflardır. Belirsizlik sıfatı ise kişileri, nesneleri ve diğer kavramları karşılayan adları; sayı, miktar vb. bakımlardan kabataslak gösteren sıfattır. Kutadgu Bilig’in söz hazinesindeki çeşitlilik çalışmanın konusunu oluşturan sözcüklerin kullanımında da etkilidir: iđi, keđ, öküş, köp, artuķ, telim, çoķ gibi. Çok, eserde hapax legomenon (tek kullanımlık) dur. Makalede eserdeki “pek, çok” anlamlı sözcüklerin hangi sözcük ve sözcük gruplarıyla ne şekilde kalıplaştığı (iđi yaķşı aymış, iđi eđgü, iđi keđ; kerek keđ…keđ kerek; öküş ögdi, öküş söz, öküş neng; telim beg, telim türlüg …) çoğu yan yana olacak şekilde aynı dizelerde (iđi keđ, iđi ök öküş, iđi ök telim, iđi artuķ; keđ artuķ, artuķ telim, artuķ öküş…) nasıl hendiadyoin oluşturduğu hususları ile anlam ortaklığına rağmen ayrı dizelerdeki (iđi/keđ, iđi(ök)/öküş, iđi/telim, iđi(ök)/artuķ; artuķ/iđi(ök), artuķ/keđ; köp/çoķ, köp/öküş; telim/öküş; öküş/telim, öküş/artuķ, öküş/keđ; iđi (ök) öküş/keđ, öküş/artuķ telim) sözcük çeşitliliği ve kullanım özelliklerine dikkat çekilecektir.
Karahanlı Türkçesi, Kutadgu Bilig, pek/çok, azlık çokluk zarfı, belirsizlik sıfatı
  • AĞCA, Ferruh, (2013), “Eski Türkçe Metinlerde Anlamsal ve Fonksiyonel Açıdan idi ve ige, iye, ie Sözcükleri Üzerine”, Bengü Beläk, Ahmet Bican Ercilasun Armağanı (Editör: Bülent Gül), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 65-79.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: İ. Gülsel SEV
Kurum: BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ

Bibtex @araştırma makalesi { avrasyad510082, journal = {Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}, issn = {2147-2610}, address = {Ayla KAŞOĞLU}, year = {2018}, volume = {6}, pages = {436 - 452}, doi = {10.33692/avrasyad.510082}, title = {KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME*}, key = {cite}, author = {SEV, İ. Gülsel} }
APA SEV, İ . (2018). KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME*. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6 (15), 436-452. DOI: 10.33692/avrasyad.510082
MLA SEV, İ . "KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME*". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 6 (2018): 436-452 <http://dergipark.gov.tr/avrasyad/issue/42259/510082>
Chicago SEV, İ . "KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME*". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 6 (2018): 436-452
RIS TY - JOUR T1 - KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME* AU - İ. Gülsel SEV Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.33692/avrasyad.510082 DO - 10.33692/avrasyad.510082 T2 - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 436 EP - 452 VL - 6 IS - 15 SN - 2147-2610- M3 - doi: 10.33692/avrasyad.510082 UR - http://dx.doi.org/10.33692/avrasyad.510082 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME* %A İ. Gülsel SEV %T KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME* %D 2018 %J Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi %P 2147-2610- %V 6 %N 15 %R doi: 10.33692/avrasyad.510082 %U 10.33692/avrasyad.510082
ISNAD SEV, İ. Gülsel . "KUTADGU BİLİG’İ “PEK, ÇOK” ANLAMLI SÖZCÜKLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME*". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 6 / 15 (Kasım 2018): 436-452. http://dx.doi.org/10.33692/avrasyad.510082