Year 2019, Volume 7, Issue 16, Pages 332 - 344 2019-03-24

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE

Elza Alışova DEMİRDAĞ [1]

20 27

Karşılaştırmalı dil çalışmaları, Türk lehçeleri arasında zamanla oluşan farklılıkların ortaya çıkarılmasında yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem sayesinde aynı kökten gelen lehçelerdeki farklılıklar ve benzerlikler tespit edilmektedir. Bu çalışmada, Batı/Oğuz Grubuna dahil olan Türkiye Türkçesinde ve Azerbaycan Türkçesinde geniş zaman kipinin işlevi araştırılmıştır. Her ne kadar iki lehçe arasında karşılaştırmalı çalışmalar yapılmış olsa da hem Türk dilbilgisinde, hem de Azerbaycan dilbilgisinde bazı konuların tekrardan ele alınarak incelenmesi gerekmektedir. Çalışmada, öncelikle Türkiye Türkçesinde geniş zaman kipinin ayrıntılı özellikleri belirtilmiş, çekimleri gösterilmiş ve işlevi açıklanmıştır. Daha sonra geniş zaman kipinin Azerbaycan Türkçesindeki yeri araştırılmıştır. Hem Türk hem de Azerbaycan dilbilgisi kitaplarında geniş zaman ile ilgili tanımlar ele alınmıştır. Konu ile ilgili Türkiye‟de Azerbaycan Türkçesinin grameri üzerine yazılmış kitaplar incelenmiş ve bu kitaplarda geniş zaman kipi ile ilgili araştırmalar değerlendirilmiştir. Değerlendirme yapılırken her iki dilde geniş zaman kipinin tarihsel gelişimi araştırılmıştır. Türkiye Türkçesinden farklı olarak Azerbaycan Türkçesinde geniş zaman teriminin mevcut olmadığına, geniş zaman kipinin ayrıca kip olarak değil, gelecek zaman kipinin içinde öğrenildiğine dikkat çekilmiştir. Azerbaycan Türkçesinde Eski Türkçede hem şimdiki, hem de geniş zamanı bildiren eklerin sınırlarının ayrıldığına, –ır, -ir, -ur, -ür ekiyle yapılan şekillerin şimdiki zamana, -ar, -er ekiyle yapılan şekillerin ise belirsiz gelecek zamana tahsis edildiğine dikkat çekilmiştir. Türkiye Türkçesinde ise şimdiki zaman için yeni bir ekin –yor- ekinin ortaya çıkması sonucu eskiden hem şimdiki, hem de geniş zamanı karşılayan ekler günümüz Türkçesinde geniş zaman ekleri olarak ayrılmıştır. Araştırmada her iki lehçede geniş zaman kipinin işleviyle ilgili mevcut olan farklılıklar ve benzerlikler açıklanmış ve karşılaştırılma yapılmıştır. Araştırma bedii metinlerden seçilen örneklerle desteklenmiştir. Bu çalışma karşılaştırmalı dil çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, geniĢ zaman, gelecek zaman, Şimdiki zaman
  • .
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Author: Elza Alışova DEMİRDAĞ

Bibtex @research article { avrasyad543763, journal = {Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}, issn = {2147-2610}, address = {Ayla KAŞOĞLU}, year = {2019}, volume = {7}, pages = {332 - 344}, doi = {10.33692/avrasyad.543763}, title = {TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE}, key = {cite}, author = {Alışova DEMİRDAĞ, Elza} }
APA Alışova DEMİRDAĞ, E . (2019). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7 (16), 332-344. DOI: 10.33692/avrasyad.543763
MLA Alışova DEMİRDAĞ, E . "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 7 (2019): 332-344 <http://dergipark.gov.tr/avrasyad/issue/44101/543763>
Chicago Alışova DEMİRDAĞ, E . "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 7 (2019): 332-344
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE AU - Elza Alışova DEMİRDAĞ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.33692/avrasyad.543763 DO - 10.33692/avrasyad.543763 T2 - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 332 EP - 344 VL - 7 IS - 16 SN - 2147-2610- M3 - doi: 10.33692/avrasyad.543763 UR - https://doi.org/10.33692/avrasyad.543763 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE %A Elza Alışova DEMİRDAĞ %T TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE %D 2019 %J Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi %P 2147-2610- %V 7 %N 16 %R doi: 10.33692/avrasyad.543763 %U 10.33692/avrasyad.543763
ISNAD Alışova DEMİRDAĞ, Elza . "TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE GENİŞ-GELECEK ZAMAN KİPİ ÜZERİNE". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 7 / 16 (March 2019): 332-344. https://doi.org/10.33692/avrasyad.543763