Yıl 2018, Cilt 12, Sayı 2, Sayfalar 415 - 453 2018-12-31

Examination of the Analogies in Science Textbooks and Opinions of Science Educators about the Effective Use of Analogies
Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri

Mustafa HIDIR [1] , Nilüfer DİDİŞ KÖRHASAN [2]

25 63

This study investigated how analogies were used in science textbooks and what science educators’ opinions were about the effective use of analogies in science teaching. While the document analysis research methodology was used in the first part, survey research was carried out in the second part. First, content analysis was conducted to science textbooks from the 3rd grade to the 8th grade used in 2017-2018 academic year. Then, which issues are important for increasing the effectiveness of analogies in science teaching were examined by implementing a questionnaire to science educators (n=130) in two universities. Totally 141 analogies with different properties were identified in science textbooks. In addition, about the effective use of analogies, science educators mostly explained that analogies should be verbal and pictorial; concretize the abstract things; have enriched or extended mapping; explain the analog when constructing analogies; be constructed from the environment; be presented by inquiry and discussion; and state the dissimilarities.  

Bu araştırma fen ders kitaplarındaki analojilerin nasıl kullanıldığını ve analojilerin fen öğretiminde etkin kullanımına ilişkin fen öğreticilerinin görüşlerinin ne olduğunu incelemektedir. Araştırmanın ilk kısmında doküman incelemesi araştırma yöntemi kullanılırken, ikinci kısımda tarama araştırması yürütülmüştür. Öncelikle, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında 3. sınıftan 8. sınıfa kadar Fen Bilimleri derslerinde kullanılan fen ders kitapları içerik analizine tabi tutulmuştur. Daha sonra, iki üniversitedeki fen öğreticilerine (n=130) anket uygulanarak analojilerin fen öğretiminde kullanımında etkinliğinin artırılmasına ilişkin esasların neler olduğu araştırılmıştır. Fen ders kitaplarında farklı özelliklerde  toplam 141 analoji tespit edilmiştir. Ayrıca, analojilerin etkin kullanımına ilişkin fen öğreticilerin büyük çoğunluğu analojilerin sözlü ve resimli sunulması; soyut olayları somutlaştıran analojilerin olması; haritalamanın zenginleştirilmiş ya da genişletilmiş olması; analojiler kurulurken kaynağın açıklanması; çevre ortamından analojilerin kurulması; analojilerin soru ve tartışma ortamı içinde sunulması; analojilerde benzemeyen yönlerin de belirtilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

  • Akter S., Arslan, H. B., & Şimşek, M. (2017). Ortaokul fen bilimleri ders kitabı 5. Ankara: Özgün Matbaacılık.
  • Ataş, A. (2017) Ortaokul fen bilimleri 8. sınıf ders kitabı. Ankara: Öğün Yayınları.
  • Aykutlu, I., & Şen, A. İ. (2011) Fizik öğretmen adaylarının analoji kullanımına ilişkin görüşleri ve elektrik akımı konusundaki analojileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 48-59.
  • Azizoğlu, N., Çamurcu, M., & Kırtak Ad, V. N. (2014). Ortaöğretim fizik ders kitaplarında analojilerin kullanımı: Belirleme ve sınıflandırma çalışması. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 11(2), 39-62.
  • Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  • Çalık, M., & Kaya, E. (2012). Fen ve teknoloji ders kitaplarında ve öğretim programındaki benzetmelerin incelenmesi. İlköğretim Online, 11(4): 856-868.
  • Çepni, S. (2011). Bilim, fen, teknoloji kavramlarının eğitim programlarına yansımaları. Çepni, S. (Ed.), Kuramdan Uygulamaya Fen ve Teknoloji Öğretimi. Ankara, Pegem Akademi, pp 1-11.
  • Coll, R. K., France, B., & Taylor, I. (2005). The role of models/analogies in science education: implications from research. International Journal of Science Education, 27(2), 183–198.
  • Dagher, Z. R. (1998). The Case for Analogies in Teaching Science for Understanding, in Mintzes, J. J., Wandersee, J. H, Novak J. D., (Eds.) Teaching Science for Understanding; A Constructivist View, Academic Pres.
  • Demiray, K., & Köker, Ö. (2017). İlkokul fen bilimleri 3 ders kitabı. Ankara: Korza Yayıncılık.
  • Demir, S., Önen, F., & Şahin, F. (2011). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bakış açısıyla analojiler. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 5(2), 86-114.
  • Demirci Güler, P., & Yağbasan, R. (2008). Fen ve Teknoloji Ders Kitaplarında Kullanılan Analojilerin ve Analojilere ilişkin Sorunların Betimlenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(16), 105-122.
  • Didiş, N. (2015). The analysis of analogy use in the teaching of introductory quantum theory. Chemistry Education: Research and Practice, 16, 355 - 376.
  • Duit, R. (1991). On the role of analogies and metaphors in learning science. Science Education, 75, 649–672.
  • Ekici, E., Ekici, F., & Aydın, F. (2007). Fen bilgisi derslerinde benzeşimlerin (analoji) kullanılabilirliğine ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri ve örnekleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 8(1), 95-113.
  • Fen ve Teknoloji Öğretmeni Özel Alan Yeterlikleri (2017). Fen ve Teknoloji Öğretmeni Özel Alan Yeterlikleri. Adres: http://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_11/06160143_3-YYretmen_Yeterlikleri_KitabY_fen_ve_teknoloji_YYretmeni_Yzel_alan_yeterlikleri_ilkYYretim_parYa_6.pdf (06.06.2018)
  • Fizik Öğretmeni Özel Alan Yeterlikleri (2013). Fizik Öğretmeni Özel Alan Yeterlikleri. Adres: http://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_11/06152604_FYZYK_YYRETMENY_YZEL_ALAN_YETERLYKLERY.pdf (06.06.2018)
  • Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2000). How to design & evaluate research in education. Boston, MA: McGraw Hill.
  • Gentner, D. (1983). Structure-mapping: A theoretical framework for analogy. Cognitive Science, 7(2), 155-170.
  • Glynn, S. M. (1994). Teaching science with analogies: A strategy for teachers and textbook authors. Athens, GA: National Reading Research Center.
  • Glynn, S. M. (2008). Making science concepts meaningful to students: teaching with analogies. Adres: http://blogs.oregonstate.edu/smed1112/files/2011/10/Glynn2008MakingScienceConceptsMeaningful.pdf (03.11.2017)
  • Glynn, S. M., & Takahashi, T. (1998). Learning from analogy enhanced science text. Journal of Research in Science Teaching, 35(10), 1129–1149.
  • Gökçe N., & Işık N. (2017). Ortaokul fen bilimleri ders kitabı 6. Ankara: Tuna Matbaacılık.
  • Harman, G., & Çökelez, A. (2017). Analojilerin fen eğitimindeki yeri ve önemi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 11(1), 340-363.
  • Harrison, A. G., & Treagust, D. F. (1993). Teaching with analogies: a case study in grade-10 optics. Journal of Research in Science Teaching, 30(10), 1291–1307.
  • Harrison, A. G., & Treagust, D. F. (2006). Teaching and learning with analogies, in Aubusson P. J., Harrison A. G. and Ritchie S. M. (ed.), Metaphor and Analogy in Science Education, Netherlands: Springer, pp 11–24.
  • Hestenes, D. (1987). Toward a modeling theory of physics instruction. American Journal of Physics, 55(5), 440-454.
  • Heywood, D., & Parker, J. (1997). Confronting the analogy: primary teachers exploring the usefulness of analogies in the teaching and learning of electricity. International Journal of Science Education, 19(8), 869–885.
  • Hıdır, M. (2018). Fen öğretiminde analoji kullanımı: Ders kitaplarındaki analojilerin öğretimde yeniden ele alınması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Türkiye.
  • Kaya, T. (2017). İlkokul fen bilimleri 4. İstanbul: FenBil Yayıncılık.
  • Kobak, R. (2013). Ortaöğretim kimya ders kitaplarında yer alan analojilerin analog-hedef haritalama yapılarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Türkiye.
  • Marshall, C., & Rossman, G. B. (1999). Designing qualitative research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  • Mastrilli, T. M. (1997). Instructional analogies used by biology teachers: implications for practice and teacher preparation. Journal of Science Teacher Education, 8(3), 187–204.
  • Miles, M. B, & Huberman, A. M. (1984). Qualitative data analysis. Newbury Park, CA: Sage Publications.
  • Orgill, M., & Bodner G. (2004). What research tells us about using analogies to teach chemistry. Chemistry Education: Research & Practice, 5(1), 15–32.
  • Orgill, M., & Bodner, G. M. (2006). An analysis of the effectiveness of analogy use in college-level biochemistry textbooks. Journal of Research in Science Teaching, 43(10), 1040–1060.
  • Özmen, H. (2011). Öğrenme kuramları ve fen bilimleri öğretimindeki uygulamaları. Çepni, S. (Ed.) Kuramdan Uygulamaya Fen ve Teknoloji Öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
  • Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher, 15, 4-14.
  • Taber, K. S. (2001). When the analogy breaks down: modelling the atom on the solar system, Physics Education, 36, 222–226.
  • Thiele, R. B., & Treagust, D. F. (1994a). The nature and extent of analogies in secondary chemistry textbooks. Instructional Science, 22, 61–74.
  • Thiele, R. B., & Treagust, D. F. (1994b). An interpretive examination of high school chemistry teachers’ analogical explanations. Journal of Research in Science Teaching, 31(3), 227–242.
  • Thiele, R. B., Venville, G. J., & Treagust, D. F. (1995). A comparative analysis of analogies in secondary biology and chemistry textbooks used in Australian schools. Research in Science Education, 25(2), 221–230.
  • Treagust, D. F., Harrison, A. G., & Venville, G. J. (1998). Teaching science effectively with analogies: an approach for preservice and in service teacher education. Journal of Science Teacher Education, 9(2), 85–101.
  • Treagust, D. F., Stocklmayer, S. M., Harrison, A., Venville, G., & Thiele, R. (1994). Observations from the classroom: when analogies go wrong! Research in Science Education, 24, 380–381.
  • Tuncel, E. (2017). Ortaokul fen bilimleri 7 ders kitabı. Ankara: Mevsim Yayıncılık.
  • Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-6298-1452
Yazar: Mustafa HIDIR

Orcid: 0000-0002-8108-1345
Yazar: Nilüfer DİDİŞ KÖRHASAN (Sorumlu Yazar)

Bibtex @araştırma makalesi { balikesirnef506455, journal = {Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi}, issn = {}, eissn = {1307-6086}, address = {Balıkesir Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {12}, pages = {415 - 453}, doi = {10.17522/balikesirnef.506455}, title = {Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri}, key = {cite}, author = {HIDIR, Mustafa and DİDİŞ KÖRHASAN, Nilüfer} }
APA HIDIR, M , DİDİŞ KÖRHASAN, N . (2018). Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 12 (2), 415-453. DOI: 10.17522/balikesirnef.506455
MLA HIDIR, M , DİDİŞ KÖRHASAN, N . "Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri". Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 12 (2018): 415-453 <http://dergipark.gov.tr/balikesirnef/issue/42015/506455>
Chicago HIDIR, M , DİDİŞ KÖRHASAN, N . "Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri". Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 12 (2018): 415-453
RIS TY - JOUR T1 - Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri AU - Mustafa HIDIR , Nilüfer DİDİŞ KÖRHASAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.17522/balikesirnef.506455 DO - 10.17522/balikesirnef.506455 T2 - Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 415 EP - 453 VL - 12 IS - 2 SN - -1307-6086 M3 - doi: 10.17522/balikesirnef.506455 UR - http://dx.doi.org/10.17522/balikesirnef.506455 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri %A Mustafa HIDIR , Nilüfer DİDİŞ KÖRHASAN %T Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri %D 2018 %J Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi %P -1307-6086 %V 12 %N 2 %R doi: 10.17522/balikesirnef.506455 %U 10.17522/balikesirnef.506455
ISNAD HIDIR, Mustafa , DİDİŞ KÖRHASAN, Nilüfer . "Fen Ders Kitaplarındaki Analojilerin İncelenmesi ve Fen Öğreticilerinin Analojilerin Etkin Kullanımına İlişkin Görüşleri". Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 12 / 2 (Aralık 2019): 415-453. http://dx.doi.org/10.17522/balikesirnef.506455