Yıl 2018, Cilt 2, Sayı 15, Sayfalar 694 - 727 2018-01-01

MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR

Kenan ÖZKAN [1]

73 77

Osmanlı Devleti, 19. Yüzyılın başından itibaren Fransız İhtilali’nin doğurduğu ulusçuluk akımının etkisinde kalmış bunun sonucunda bağımsız devletlerin kuruluşuna sahne olmuştur. “Ulus Çağının” ruhuna uymayan imparatorluk yapısı bir taraftan büyük sarsıntı geçirirken diğer taraftan da bu sarsıntıyla başa çıkabilecek çözüm yollarını aramış ve bu kapsamda da “millet”, “milliyet”, “milliyetçilik” ve “anâsır” gibi kavramlar etrafında dönen tartışmalar başlamıştır. Bu tartışmalar I. Dünya Savaşı sonrasında Mondros Müterakesi günlerinde yoğunluk kazandığı görülmektedir. Savaş sonrasında imparatorluklar dağılmış ve Wilson Prensipleri doğrultusunda ulusların kendi kaderini kendi tayin hakkı anlamına gelen self-determinasyon ilkesi ön plana çıkmıştır. Bu ilke, zaten 19. yüzyıl boyunca kan kaybeden ve 20. yüzyılın başında Balkan Savaşları ile bu kaybı hat safhaya ulaşmış olan Osmanlı Devleti’nin Anadolu ve Arap toprakları üzerinde yaşayan Türk olmayan unsurlarına imparatorluktan ayrılmak için büyük bir fırsat vermiştir. Ayrıca prensiplerin 12. Maddesi Osmanlı hâkimiyeti altında kalan unsurlara kendi kaderlerini tayin hakkını da tanımıştır.
Millet, Milliyet, İttihâd-ı Anâsır, Osmanlıcılık, Türkçülük
  • Arşiv Kaynakları ve Belgesel Kaynaklar Başbakanlık Osmanlı Arşivi
  • Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi
  • Akşam
  • Alemdar
  • Hadisat
  • İslam
  • Sabah
  • Takvim-i Vakayi
  • Tanin
  • Vakit
  • Yeni Gün
  • Yeni Mecmua
  • Kitap ve Makaleler Ahmet Refik, İki Komite, İki Kıtal, İstanbul, Matbaa-yı Orhaniye, 1919.
  • Akşin, Sina, İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele, (Mutlakiyete Dönüş 1918-1919)-I, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2004
  • Anderson, Matthew Smith, Doğu Sorunu 1774-1923, Uluslararası İlişkiler Üzerine Bir Deneme, Çev. İdil Eser, 1. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2001
  • Arai, Masami, Jön Türk Dönemi Türk Milliyetçiliği, 4. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2008
  • Berkes, Niyazi, Türkiye’de Çağdaşlaşma, 6. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2004
  • Bozarslan, Hamit, “Türkiye’de Kürt Milliyetçiliği: Zımnî Sözleşmeden Ayaklanmaya (1919-1925)”, İmparatorluktan Cumhuriyete Türkiye’de Etnik Çatışma, Der. Erik Jan Zürcher, 6. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011
  • Davison, Roderic, Osmanlı İmparatorluğu’nda Reform 1856-1876, 2. Baskı, Agora Kitaplığı, İstanbul, 2005
  • Heyd, Uriel, Türk Ulusçuluğunun Temelleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1979
  • Kushner, David, Türk Milliyetçiliği’nin Doğuşu 1876-1908, 2. Baskı, Kesit Yayınları, İstanbul, 2009
  • Lewis, Bernard, Modern Türkiye’nin Doğuşu, 8. Baskı, TTK. Yayınları, Ankara, 2000
  • Özkan, Kenan, Türkiye – ABD İlişkileri 1918-1923, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2016
  • Sarınay, Yusuf, “İmparatorluktan Cumhuriyete Türk Milliyetçiliğinin Doğuşu ve Gelişimi”, Türkler Ansiklopedisi, C. 14, Yeni Türkiye Yayınları, 2002, s. 1484.
  • Somel, Selçuk Akşin, “Osmanlı Reform Çağında Osmanlıcılık Düşüncesi (1839-1913)”, Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, C.1 Cumhuriyete Devreden Düşünce Mirası, Tanzimat ve Meşrutiyetin Birikimi, 2. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2001
  • Şeker, Nesim, “Türklük ve Osmanlılık Arasında: Birinci Dünya Savaşı Sonrası Türkiye’de “Milliyet” Arayışları ya da “Anâsır Meselesi”, İmparatorluktan Cumhuriyete Türkiye’de Etnik Çatışma, Der. Erik Jan Zürcher, 6. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011
  • Tevetoğlu, Fethi, Millî Mücadele Yıllarındaki Kuruluşlar, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1998
  • Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasal Gelişmeler (1873-1938), 1. Kitap, Kanun-i Esasi ve Meşrutiyet Dönemi (1876-1918), 1. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2001
  • Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasi Partiler 1859-1952, 2. Baskı, Arba Yayınları, İstanbul, 1995
  • Ülken, Hilmi Ziya, Millet ve Tarih Şuuru, Seçme Eserler – II, Gözden Geçirilmiş 1. Baskı, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2008
  • Üstel, Füsun, İmparatorluktan Ulus- Devlete Türk Milliyetçiliği: Türk Ocakları (1912-1931), 1. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 1997
  • Yetim, Fahri, “II. Meşrutiyet Döneminde Türkçülüğe Geçişte Kapsayıcı Formül: “Millet-i Hakime” Düşüncesi ve Etkileri”, Süleyman
  • Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 18, Aralık, 2008
  • II. Meşrutiyeti Yeniden Düşünmek, Der. Ferdan Ergut, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2009
Birincil Dil tr
Konular Tarih
Dergi Bölümü Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8939-4365
Yazar: Kenan ÖZKAN
E-posta: kenan.ozkan@altinbas.edu.tr
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { belgi399451, journal = {Belgi Dergisi}, issn = {2146-4456}, address = {Pamukkale Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {2}, pages = {694 - 727}, doi = {}, title = {MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR}, key = {cite}, author = {ÖZKAN, Kenan} }
APA ÖZKAN, K . (2018). MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR. Belgi Dergisi, 2 (15), 694-727. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/belgi/issue/35752/399451
MLA ÖZKAN, K . "MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR". Belgi Dergisi 2 (2018): 694-727 <http://dergipark.gov.tr/belgi/issue/35752/399451>
Chicago ÖZKAN, K . "MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR". Belgi Dergisi 2 (2018): 694-727
RIS TY - JOUR T1 - MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR AU - Kenan ÖZKAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Belgi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 694 EP - 727 VL - 2 IS - 15 SN - 2146-4456- M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Belgi Dergisi MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR %A Kenan ÖZKAN %T MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR %D 2018 %J Belgi Dergisi %P 2146-4456- %V 2 %N 15 %R %U