Yıl 2018, Cilt 2018, Sayı 36, Sayfalar 555 - 586 2018-10-31

İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı

Ömer Özbek [1]

33 0

Kırâat, Kur'an’a en yakın ve bu cihetle önemli ilimlerden olduğu görüşü bu alanın mensupları arasında kabul gördüğü gibi, bu alanın tartışmasız otoritelerinden birinin İbnü’l-Cezerî olduğu göüşü de kabul görmektedir. Bu nedenle böyle önemli bir şahsiyetin kırâat ilminin meselelerine bakışı şüphesiz ki, ayrı bir önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı İbnü’l-Cezerî’nin kırâat ilmindeki yerini ortaya koymak değil; yalnızca onun, kırâat alanının önemli meselelerinden biri olan kırâatlerin mütevâtirliği meselesine bakışını tespit etmek ve değerlendirmektir.

Mütevâtirlik konusu erken dönemde usul âlimleri tarafından Kur'an’ın mütevâtirliği bağlamında ele alınmıştır. Kırâat ilminde ise genel olarak Kur'an ve yedi kırâat mütevâtir kabul edilmektedir. İbnü’l-Cezerî yedi kırâatin mütevâtir oluşunun ön kabulü olan şartları taşıdığı için kırâatleri ona (aşere) ulaştıran diğer üç kırâatin (İmam Cafer, Yakub ve Halefü’l-Aşir kırâatlerinin) de mütevâtir olduğu görüşündedir. Yine O’na göre mütevâtir kırâatler bu on kırâatle de sınırlanamaz. Hattı Osmanî’ye uyan, sahih senetle Hz. Peygambere ulaşan ve bir vecihle de olsa Arap gramerinin temel kaidelerine muvâfık olan tüm kırâatler sahihtir ve sahih olanda her zaman tevatür aranmaz.

İbnü'l-Cezerî kırâatleri imamlarından gelişi itibariyle mütevâtir kabul etmekte ve İbn Mücahid’den öncesinin tartışmalı ve karanlık olduğundan bahsetmektedir. İbnü'l-Cezerî’nin Ebû Nasr es-Subkî’den cevaplarını istediği şu sorular önemlidir: “İleri gelen âlimler bu gün okunmakta olan on kırâat hakkında ne buyuruyorlar? Onlar mütevatir mi değil mi? On kırâatten birinin tek kaldığı vecihlerin tamamı mütevatir mi değil mi? Şayet mütevâtir ise o kırâati veya o kırâate dair bir vechi inkâr eden kimseye gereken nedir?
Kırâat, İbnü’l-Cezerî, mütevâtirlik, tevatür
  • Cessâs, Ahmed b. Alî er-Râzî. el-Füsûl fi’l-usûl. Kuveyt, 1994.Altıkulaç, Tayyar. “İbnü’l-Cezerî”. Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul, 1999.Âmidî, Seyfettin. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. Beyrut, 1985.Apaydın, H. Yunus. “Mütevâtir”. Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul, 2000.İbn Ğalbûn, Ebi’l-Hasen Tâhir b. Abdulmün‘im. et-Tezkira. İskenderiyye, 2001.İbn Haleveyh, Ebû Abdullah Hüseyin b. Ahmed. el-Hucce fi’l-Kırâati’s-seb‘. Beyrut: Abdü’l-‘Âl Salim Mekram, 1401.Ahvâzî, Ebû Ali el-Hasen b. Ali b. İbrahim b. Yezdâd. el-Vecîz fi şerhi Kıraâti’l-kurrâti’s-semâniyeti eimmeti’l-emsâri’l-hamse,. 1. Baskı. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 2002.İbnü’s-Salâh, Ebû Amr Osmân b. Abdirrahmân. Mukaddime (Ma‘rifetü envâi ulûmi’l-hadîs). Suriye: Dâru’l-Fikr, 1986.Serahsî, Ebû Bekr Muhammed b. Ahmed. Usûlü’s-Serahsî. Beyrut, 1993.Ebû Talib, Abdulhadi. Mu’cemü tashih-i lugati’l-i‘lâmil’l-Arabiy. Ysz., Tsz.Debûsî, Ebû Zeyd Ubeydullah b. Ömer b. İsa. Takvîmü’l-edille fî usuli’l-fıkh. Beyrut, 2001.Suyûtî, Ebu’l-Fazl Celaleddin Abdurrahmân b. Ebû Bekr. el-İtkân fî ulûmi’l-Kur’ân. Mısır, 1279h.Maverdî, Ebu’l-Hasen Alâuddin Ali b. Süleyman ed-Dimeşkî. et-Tahbîr Şerhu’t-Tahrîr. Riyad, 2000.İbnü’l-Cezerî, Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed ed-Dimeşkî. Müncidü’l-mukriîn ve mürşidü’t-tâlibîn. Kahire, 1350h.İbnü’l-Cezerî, el-Hafız Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed ed-Dimeşkî. Gayetü’n-nihâye fi tabakâti’l-kurrâ. Kahire: Mektebetü İbn Teymiye, 1351h.Zeynüddîn el-Irâkī, Ebü’l-Fazl Abdürrahîm b. el-Hüseyn b. Abdirrahmân. et-Takyîd ve’l-îzâh limâ utlika ve uğlika min Mukaddimeti’bni’s-Salâh. 2 Cilt. Beyrut, 1981.Ebu’l-Cûd, Halid Hasan. Tahkik ve Dirâse li er-Ravdi’n-Nadir fi Tahriri Evcuhi’l-Kitâbi’l-Münîr li Muhammed el-Mütevellî. 2004.İbnü’l-Cezerî, Ebu’l-Hayr Muhammed b. Muhammed ed-Dimeşkî. en-Neşr fi Kırâati’l-aşr. 2 Cilt. Mısır, Tsz.Maşalı, Mehmet Emin. Tarihi ve Temel Meseleleriyle Kırâat İlmi. Ankara: Otto, 2016.Emir Padişah el-Buhârî, Muhammed Emin b. Mahmud el-Hanefî. Teysîru’t-tahrîr şerh ‘alâ Kitâbi’t-tahrîr,. Mısır, 1932.Tûfî, Necmuddîn Süleymân b. Abdulkâvî. Şerhu Muhtasari’r-Ravza. Beyrut, 1990.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-7668-1701
Yazar: Ömer Özbek (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { bilimname458437, journal = {Bilimname}, issn = {1304-1878}, eissn = {2148-5860}, address = {Erciyes Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {2018}, pages = {555 - 586}, doi = {10.28949/bilimname.458437}, title = {İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı}, key = {cite}, author = {Özbek, Ömer} }
APA Özbek, Ö . (2018). İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı. Bilimname, 2018 (36), 555-586. DOI: 10.28949/bilimname.458437
MLA Özbek, Ö . "İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı". Bilimname 2018 (2018): 555-586 <http://dergipark.gov.tr/bilimname/issue/39583/458437>
Chicago Özbek, Ö . "İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı". Bilimname 2018 (2018): 555-586
RIS TY - JOUR T1 - İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı AU - Ömer Özbek Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.28949/bilimname.458437 DO - 10.28949/bilimname.458437 T2 - Bilimname JF - Journal JO - JOR SP - 555 EP - 586 VL - 2018 IS - 36 SN - 1304-1878-2148-5860 M3 - doi: 10.28949/bilimname.458437 UR - http://dx.doi.org/10.28949/bilimname.458437 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Bilimname İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı %A Ömer Özbek %T İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı %D 2018 %J Bilimname %P 1304-1878-2148-5860 %V 2018 %N 36 %R doi: 10.28949/bilimname.458437 %U 10.28949/bilimname.458437
ISNAD Özbek, Ömer . "İbnü'l-Cezerî'nin Kırâatlerin Mütevâtirliği Meselesine Bakışı". Bilimname 2018 / 36 (Ekim 2018): 555-586. http://dx.doi.org/10.28949/bilimname.458437