Yıl 1991, Cilt 113, Sayı 113, Sayfalar 1 - 16 1991-06-01

GÜNEYBATI TRAKYA YÖRESİ EOSEN ÇÖKELLERİNİN STRATİGRAFİSİ
Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace

Muhsin SÜMENGEN [1] , İsmail TERLEMEZ [2]

144 379

Çalışma alanı Gelibolu yarımadasında, Saros körfezi kuzeyinde ve Marmara denizinin kuzeybatısında yer almaktadır. Güneybatı Trakya'da Üst Krcuse-Miyosen yaş aralığında çeşitli fasiyeslerde kayaçlar yüzeylenmektedir. Bu incelemede bölgedeki Eosen çökellerinin stratigrafik özelliklerinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Tersiyer havzasının temelini, bölgeye yerleşme yaşı Mestrihtiyen öncesi olan ofiyolitli karışık ile konumu belirsiz Mestrihtiyen-Paleosen kireçtaşı oluşturmaktadır. Tersiyer transgresyonu, Gelibolu yarımadasında Alt Eosende başlamıştır. Tabakasız çamurtaşı, üste doğru tabakaları kalınlaşan ve gereçleri kabalaşan kumtaşı dizileri ve kanal dolgulun transgresyonun ilk ürünleridir (Karaağaç limanı formasyonu). Bu oluşukların üzerinde, tabakasız çamurtaşı ile başlayıp üste doğru tabakaları kalınlaşan ve gereçleri kabalaşan dizi niteliğindeki delta çökelleri yer alır (Koyun limanı formasyonu). Daha üste doğru geçişli ve uyumlu olarak çamurtaşı-kumlaşı ardalanması ile bunları kesen kanal dolgusu çökelleri izlenmektedir (Fıçıtepe formasyonu). Bu birimi. Menderesli nehirler oluşturmuştur. Gelibolu yarımadasının bir bölümüne kadar ilerleyen deniz (Alt Eosende), Lütesiyen başlarında tekrar sığlaşmaya başlamış ve Orta Lütesiyende bölge tümüyle kara haline gelmiştir. Üst Lütesiyende çalışma alanının tümü tekrar ıransgresyona uğramıştır. Bu transgresyonun ilk ürünü genellikle kireçtaşıdır (Soğucak formasyonu). Sığ deniz koşullarında oluşan bu kireçtaşına yer yer kumtaşı ve çakıltaşı da eşlik etmektedir, üst Eosenden başlayarak deniz derinleşmeye başlamıştır, ilk olarak türbiditik kumtaşı-çamurtaşı ve yan pelajik çamurtaşı ardalanması (Gaziköy formasyonu) ile tüf, karbonatlı çamurtaşı ve masif çamurtaşı (Burgaz formasyonu) çökelmiştir. Bu birimler, basen düzlüğü ürünleridir. Daha sonra, önce silttaşı, çamurtaşı ve çakıltaşı kaya türlerinden oluşan, üste doğru tabakaları kalınlaşan ve gereçleri kabalaşan diziler (Korudağ formasyonu); sonra üste doğru incelen diziler (Keşan formasyonu) gözlenmektedir. Bu birimler ise türbiditik kökenli denizaltı yelpaze çökelleridir. Üst Eosen sonlarına doğru havza tekrar sığlaşmaya başlamıştır. Bu dönemde çamurtaşı, silttaşı, kumtaşı ve çakıltaşından oluşan kaya türleri çökelmiştir (Delta ortamında çökelen bu birim, farklı yerel özelliklerinden dolayı Gelibolu yarımadasında Kanlıbent, Keşan-Tekirdağ arasında ise Yenimuhacir formasyonu olarak adlandırılmıştır.). Oligosende (?) ise havza tamamen kara haline gelmiş ve çamurtaşı, kumtaşı ve çakıltaşından oluşan akarsu çökelleri (Armuttepe formasyonu) oluşmuştur.

The area concerned is situated in the Gelibolu peninsula, north of the Saros Bay and northwest of the Marmara sea sediments of Upper Cretaceous to Miocene age, having a variety of fades crop out SW of Thrace. During the present survey, the goal was to examine the stratigraphic features of the Eocene sediments in the region. The Tertiary basin is underlain by an ophiolitic complex emplaced prior to Maastrichtian and limestone of Maastrichtian to Palaeocene age. The base of the limestone is not exposed within the region. The Tertiary transgression began in the Early Eocene in the Gelibolu peninsula. Massive mudstones, sandstone sequences that become thicker and coarser upward, and channel fill sediments are the first products of this transgression (Karaağaç limanı formation). This sequence is overlain by deltaic sediments beginning with massive mudstones and becoming thicker and coarser upward (Koyun limanı formation). These sediments are conformably and transitionally overlain by interbedded mudstone and sandstone, cut by channel fill deposits (Rcitepe formation). This formation was formed by meandering rivers. The sea that progressed inward to the Gelibolu peninsula during the Early Eocene began to become shallower again at the beginning of Lutetian and as a result, the region as a whole became a positive area during the Middle Lutetian. During the Late Lutetian, a new transgression occurred in the entire region. The first product of this transgression was a limestone (Soğucak formation). This limestone which was deposited in a shallow sea environment is locally intercalated with sandstone and conglomerate. The sea became deeper from the beginning of Upper Eocene. Firstly, turbiditic sandstone, and mudstone interbedded hemipelagic mudstone (Gaziköy formation) with tuff, and carbonate mudstone and massive mudstone (Burgaz formation) were deposited. These units are products of flat basins. These are, in turn, overlain by sequences consisting of siltstone, mudstone, and conglomerate, which become thick bedded and coarser upward (Korudağ formation) and fining upward sequences (Keşan formation). These are submarine fan deposits of turbiditic origin. The basin became shallower again towards the end of Upper Eocene. During this period, rock units made up of mudstone, siltstone, sandstone, and conglomerate were deposited. This sequence deposited in a deltaic environment has been named differently, the Kanlıbent formation in the Gelibolu peninsula and the Yenimuhacir formation between Keşan and Tekirdağ, due to its diverse local features. The basin as a whole became a continent during the Oligocene (?) and alluvial deposits that consist of mudstone, sandstone, and conglomerate formed (Armuttepe formation).
  • Allen, J.R.L., 1964, Studies in fluviatile sedimentation; six cyclothems from the Lower old Ret sandstone: Sedimentology, 3, 163-198.
  • Allen, J.R.L., 1970, Studies fluviatile sedimentation: Jour. Sed. Petrology, 40,298-323.
  • Bouma, A.H., 1962, Sedimentology of some flysch deposits; a graphic approach to fades interpretation: Elsevier, 168, Amsterdam.
  • Druit, C.E., 1961, Report on the petroleum prospect of Thraco, Turkey: Turkish Gulf Oil Co. (unpublished).
  • Gökçen, L.S., 1967, Keşan bölgesinde Eosen-Oligosen sedimantasyonu, Güneybatı Türkiye Trakyası: MTA Bull., 69,1-10. Ankara-Turkey.
  • Guido, Ghibaudo, 1980, Deep-sea fan deposits in the Macigno formation (Middle-Upper Oligocene) of the Gordona Valley, northern Apennines, Italy: Jour. Sed. Petrology, 50,723-742.
  • , 1981, Deep-sea fan deposits in the Macigno formation (Middle-Upper Oligocene) of the Gordana Valley, northern Apennines, Italy: Jour. Sed. Petrology. 51,1015-1033.
  • Kellog. H.E., 1973, Geology and petroleum prospects Gulf of Saroz and vicinity southwestern Thrace: Ashland Oil of Turkey, Inc. Türkiye Petrol İşleri Genel Md. arşivi (unpublished).
  • Lebkuchner, R.F.. 1974, Orta Trakya Oligosen'inin jeolojisi hakkında: MTA Bull., 83.1-29. Ankara-Turkey.
  • Mutti, E., 1977, Distinctive thin-bedded turbidite facies and related depositional environments in the Eocene Hecho Group (South central Pyrenees, Spain): Sedimentology, 24,107-131.
  • Mutti, E., and Ricci Lucci, F., 1972, Le turbiditi de li Appennino settentrianale; introduzione all "analisi di facies: Mem. Soc. Geol. Italy, 11; 161-199.
  • Mutti, E., and Ricci Lucci, F., 1974, La signi fication de certaines unites seguentielles dans les series a turbudites: Bull. Soc. Geol. Fr., 16,577-582.
  • Mutti, E., and Ricci Lucci, F., 1978, Turbidites of the northern Apennines Introduction to facies analysis Interat: Geology Rev., 20,127-166. Önem, Y., 1974, Gelibolu ve Çanakkale dolaylarının jeolojisi: TPAO Rep. 877 (unpublished), Ankara-Turkey.
  • Ricci Lucci, F., 1975, Depositional cycles in two turbidite formations of northern Apennines (Italy): Jour. Sed. Petrology, 45, 3-43.
  • Saltık, O., 1974, Şarköy-Mürefte sahaları jeolojisi ve petrol olanakları: TPAO Rep. 879 (unpublished), Ankara-Turkey.
  • , 1975, 1. Bölge Malkara-Tekirdağ-Işıklardağı sahalarının jeolojisi ve petrol olanakları: TPAO Rep. 918.
  • and Saka, K., 1972, Saroz Körfezi, Gelibolu yarımadası, İmroz, Bozcaada ve Çanakkale sahil şeridi jeoloji incelemesi: TPAO Rep. 716 (unpublished).
  • and , 1973, Bozcaada I (Continental Oil Company of Turkey): TPAO Rep. 848 (unpublished), Ankara-Turkey.
  • Sfondrini, G., 1961, Surface geological report on AR/TGD/1/338 ve 537 (Eceabat-Çanakkale areas): Turkish Gulf Oil co. Report, Turkish Petrol Adm. Archives, (unpublished), Ankara.
  • Stewart, D.J., 1981, A meander-belt sandstone of the Lower Cretaceous of Southern England: Scdimentology, 28, 1 -20.
  • Sumengen, M.; Terlemez., İ.; Şentürk, K., Karaköse, C.', Erkan, E.; Ünay, E.; Gürbüz,, M. and Atalay, Z., 1987, Gelibolu Yarımadası ve Güneybatı Trakya Tersiyer Havzasının Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Tektoniği: MTA Rep., 8128 (unpublished), Ankara-Turkey.
  • Şentürk, K. and Okay, I.A., 1984, Saroz körfezi doğusunda yüksek basınç metamorfizması: MTA Bull., 97/98, 152-155, Ankara Turkey.
  • Ünal, O.T., 1967, Trakya jeolojisi ve petrol imkanları: TPAO Rep. 391, Ankara-Turkey.
  • Wilson, J.L., 1975, Carbonate facies in geologic history: Springer Verlag, Berlin, Heidelberg, 471 s. New York.
  • Walker, Rogen G., 1978, Deep-water Sandstone facies and ancient Submanne fans: Models for exploration for stratigraphic traps: The American Association of petroleum Geologists: V. 62, P. 932-966.
Birincil Dil en
Konular Mühendislik
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Muhsin SÜMENGEN (Sorumlu Yazar)

Yazar: İsmail TERLEMEZ

Bibtex @araştırma makalesi { bulletinofmre52293, journal = {Maden Tetkik ve Arama Dergisi}, issn = {0026-4563}, eissn = {2651-3048}, address = {Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü}, year = {1991}, volume = {113}, pages = {1 - 16}, doi = {}, title = {Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace}, key = {cite}, author = {TERLEMEZ, İsmail and SÜMENGEN, Muhsin} }
APA SÜMENGEN, M , TERLEMEZ, İ . (1991). Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 113 (113), 1-16. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/bulletinofmre/issue/3932/52293?publisher=mta
MLA SÜMENGEN, M , TERLEMEZ, İ . "Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace". Maden Tetkik ve Arama Dergisi 113 (1991): 1-16 <http://dergipark.gov.tr/bulletinofmre/issue/3932/52293?publisher=mta>
Chicago SÜMENGEN, M , TERLEMEZ, İ . "Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace". Maden Tetkik ve Arama Dergisi 113 (1991): 1-16
RIS TY - JOUR T1 - Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace AU - Muhsin SÜMENGEN , İsmail TERLEMEZ Y1 - 1991 PY - 1991 N1 - DO - T2 - Maden Tetkik ve Arama Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 16 VL - 113 IS - 113 SN - 0026-4563-2651-3048 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Maden Tetkik ve Arama Dergisi Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace %A Muhsin SÜMENGEN , İsmail TERLEMEZ %T Stratigraphy of Eocene Sediments in the Soutwest Thrace %D 1991 %J Maden Tetkik ve Arama Dergisi %P 0026-4563-2651-3048 %V 113 %N 113 %R %U
ISNAD SÜMENGEN, Muhsin , TERLEMEZ, İsmail . "GÜNEYBATI TRAKYA YÖRESİ EOSEN ÇÖKELLERİNİN STRATİGRAFİSİ". Maden Tetkik ve Arama Dergisi 113 / 113 (Haziran 1991): 1-16.