Yıl 2017, Cilt 15, Sayı 4, Sayfalar 351 - 370 2017-12-30

TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Tuğçe Danacı [1] , Osman Murat Koçtürk [2]

180 291

Uluslararası ticaret işlemlerinin artmasına bağlı olarak ülkeler, gümrük işlem ve süreleri ile gümrük vergilerini en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda bölgesel entegrasyonlar ve serbest ticaret anlaşmaları yapılmakta aynı zamanda ülke içindeki serbest bölgelerin önemi giderek artmaktadır. Serbest bölgeler ülkenin siyasi sınırları içinde yer almasına karşın ülkenin diğer kısımlarından fiziki olarak ayrılan ve dış ticaret işlemlerinde istisna ve muafiyet tanınan bölgelerdir. Türkiye’de 19 adet serbest bölge bulunmaktadır. Başta gümrük vergisi istisnası olmak üzere birçok avantaja sahip bu bölgelerde üretim, alım-satım, montaj, depolama gibi faaliyetler sürdürülmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de bulunan serbest bölgelere ait dış ticaret hacmi, istihdam,  kuruluş alanı ve faaliyet gösteren işletme sayıları ile ilgili veriler kullanılarak, Türkiye'deki serbest bölgelerin benzerlik ve farklılıklarını ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda Türkiye'de faaliyet gösteren serbest bölgelere ait bu değişkenler hiyerarşik kümeleme analizi ile incelenmiştir.  Ayrıca dış ticaret istatistiklerinden yararlanarak her bir serbest bölgenin alan ve işgücü verimlilikleri hesaplanmıştır. Analiz sonunda serbest bölgeler dört kümeye ayrılmıştır. Ege Serbest Bölgesi analizde yer alan değişkenler kapsamında diğer serbest bölgelere göre daha büyük farklılık göstererek tek başına bir küme oluşturmuştur. Bunun yanında Bursa ve Mersin serbest bölgeleri ikinci; Avrupa, İstanbul Endüstri ve Ticaret, Kayseri ve Antalya serbest bölgeleri üçüncü; Adana-Yumurtalık, Tübitak Mam Teknoloji, Kocaeli, İzmir, İstanbul Atatürk Havalimanı (AHL), İstanbul Trakya, Samsun, Denizli, Gaziantep serbest bölgeleri ise dördüncü ve son kümeyi oluşturmuştur. Rize, Trabzon ve Mardin Serbest bölgeleri ise faaliyette bulunan işletme sayıları 5'ten az ve dış ticaret hacimleri düşük olduğu için analizden çıkarılmışlardır.

Serbest Bölgeler, Dış Ticaret, İthalat, İhracat
  • ADANA-YUMURTALIK SERBEST BÖLGESİ, www.tayseb.com, (15.06.2016). ANTALYA SERBEST BÖLGESİ, www.asbas.com.tr/index.asp, (15.06.2016). ANTALYA SERBEST BÖLGESİ, www.asbas.com.tr/asbas_ antalya_serbest_bolgesi.asp, (15.06.2016). AVRUPA SERBEST BÖLGESİ, www.asb.com.tr/TRK /hakkimizda, (15.06.2016). BURSA SERBEST BÖLGESİ, www.buseb.com/?s=vaziyetplan, (15.06.2016). BURSA SERBEST BÖLGESİ, www.buseb.com/?s= kiralamavesosyalhizmetler, (15.06.2016). DENİZLİ SERBEST BÖLGESİ, www.denser.com.tr/tr/ serbestgoster.asp?id=22, (15.06.2016). EGE SERBEST BÖLGESİ, www.esbas.com.tr/tr, (15.06.2016). EKONOMİ BAKANLIĞI, www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/ home/yatirim/serbestBolgeler/serbestbolgelergenelbilgi, (15.06. 2016). EKONOMİ BAKANLIĞI, www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/ home/yatirim/serbestBolgeler/ istatistikler, (15.06.2016). EKONOMİ BAKANLIĞI, www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/ home/yatirim/serbestBolgeler/ Genel Tanitim, (15.06.2016). GAZİANTEP SERBEST BÖLGESİ, www.gasbas.com.tr/ firmalar.aspx, (15.06.2016). GAZİANTEP SERBEST BÖLGESİ, www.gasbas.com.tr/ content.aspx?ID=2, (15.06.2016). İSTANBUL ATATÜRK HAVALİMANI SERBEST BÖLGESİ, www.isbi.com.tr/what-we-do/companies-operating-in-isbi, (15.06. 2016). İSTANBUL ATATÜRK HAVALİMANI SERBEST BÖLGESİ, www.isbi.com.tr/who-we-are, (15.06.2016). İSTANBUL ENDÜSTRİ VE TİCARET SERBEST BÖLGESİ, www.desbas.com.tr/Bayi.aspx, (15.06.2016). İSTANBUL ENDÜSTRİ VE TİCARET SERBEST BÖLGESİ, http://istanbulbolge.gtb.gov.tr/bagli-mudurlukler/istanbul-deri-serbest-bolge-gumruk-mudurlugu/istanbul-deri-serbest-bolge-gumruk -mudurlugu, (15.06.2016). İSTANBUL TRAKYA SERBEST BÖLGESİ, www.isbas.com.tr/ hakkimizda.html, (15.06.2016). İZMİR SERBEST BÖLGESİ, www.izbas.net/firma-arama.html, (15.06.2016). İZMİR SERBEST BÖLGESİ, www.izbas.net/tarihce-i3c.html, (15.06.2016). KAYSERİ SERBEST BÖLGESİ, www.kayser.com.tr/ hakkimizda.php, (15.06.2016). KOCAELİ SERBEST BÖLGESİ, www.kosbas.com.tr/ tr/icerik/14/kocaeli-serbest-bolgesi, (15.06.2016). KOCAELİ SERBEST BÖLGESİ, www.kosbas.com.tr/ tr/icerik/28/serbest-bolgemizdeki-firmalar, (15.06.2016). MERSİN SERBEST BÖLGESİ, www.mesbas.com.tr/ firmalar.html, (15.06.2016). RİZE SERBEST BÖLGESİ, http://rizetso.org.tr, (15.06.2016). SAMSUN SERBEST BÖLGESİ, www.sasbas.com.tr, (15.06.2016). TRABZON SERBEST BÖLGESİ, www.transbas.com/ port_facilities_details.asp?details=general, (15.06.2016). TÜBİTAK MAM TEKNOLOJİ SERBEST BÖLGESİ, http://marmarateknokent.tubitak.gov.tr/tr/ genel-bilgiler/firmalar-ve-faaliyet-konulari, (15.06.2016). TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU, www.tuik.gov.tr, (15.06.2016). 06.06.1985 TARİH VE 3218 SAYILI SERBEST BÖLGELER KANUNU, www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3218.pdf, (15.07.2017).
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü İktisadi ve idari Bilimler Sayısı
Yazarlar

Yazar: Tuğçe Danacı
E-posta: tugce.danaci@cbu.edu.tr

Yazar: Osman Murat Koçtürk
E-posta: murat.kocturk@cbu.edu.tr

Bibtex @araştırma makalesi { cbayarsos373099, journal = {Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-4796}, address = {Celal Bayar Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {15}, pages = {351 - 370}, doi = {}, title = {TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI}, key = {cite}, author = {Danacı, Tuğçe and Koçtürk, Osman Murat} }
APA Danacı, T , Koçtürk, O . (2017). TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15 (4), 351-370. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/cbayarsos/issue/33453/373099
MLA Danacı, T , Koçtürk, O . "TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI". Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15 (2017): 351-370 <http://dergipark.gov.tr/cbayarsos/issue/33453/373099>
Chicago Danacı, T , Koçtürk, O . "TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI". Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15 (2017): 351-370
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI AU - Tuğçe Danacı , Osman Murat Koçtürk Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 351 EP - 370 VL - 15 IS - 4 SN - 1304-4796-2146-2844 M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI %A Tuğçe Danacı , Osman Murat Koçtürk %T TÜRKİYE SERBEST BÖLGELERİNİN KÜMELEME ANALİZİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI %D 2017 %J Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-4796-2146-2844 %V 15 %N 4 %R %U