Year 2018, Volume 16, Issue 1, Pages 609 - 624 2018-03-31

HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ

Ümral DEVECİ [1]

116 171

Hüsn ü Aşk, temelde çok yönlü okumaya müsait bir aşk hikâyesidir. Mesneviyi 1783’te yazan Şeyh Galip’in kendisinin de ifade ettiği gibi mesnevideki sır ve gizem, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden esinlenilerek yazılmıştır. Eser, Vahdet-i Vücud felsefesi içinde Mevlevi dervişliğini anlatmaktadır. Eserin bir başka yönü ise insani ve edebî yönüdür ki bugünün bakış açısıyla, sembolik, masalsı, fantastik açılardan değerlendirilmektedir. Bu çalışmada da kitonyen unsurlar ve bu unsurların kurgudaki işlevselliği incelenmiştir. Kitonyen, yeraltı ile ilgili tekinsiz şeyleri ve durumları ifade eder. Bu sözcük aynı zamanda yeraltının tanrılarını, ruhlarını, cehennemî, cehenneme ait şeytani her şeyi kapsar. Kadının ve kadın doğurganlığının, kadın rahminin kültürel bağlamda edebiyat ve felsefe disiplini içinde doğa, karanlık, yer-toprakla ilişkilendirilmesi, kitonyen düşüncenin ürünüdür. Kitonyen kavramı, batıdaki gotik anlayışın doğudaki karşılığıdır denilebilir. Hüsn ü Aşk, kitonyen unsurların yer aldığı bir mesnevi olup bu unsurlarla örülü atmosfer içinde aşkı anlatmaktadır. Hikâye; kuyu, harabeler, yer altı, cehennem, içi devlerle dolu dağlar gibi kitonyen uzamlar; yer altı devleri, kuyu cinleri, şeytanlar, cadılar, gulyabaniler gibi kitonyen tipler; ejderha, çıyan, akrep, yılan, fare gibi kitonyen hayvanlar ve zift, katran, ateş gibi kitonyen madde ve varlıklar içerir. Bu unsurlar eserde gizemli, tekinsiz, kitonyen bir hava yaratmakta ve eseri çok yönlü okumaya açık bir hale getirmektedir.

Hüsn ü Aşk, Şeyh Galip, mesnevi, kitonyen, kitonyen unsurlar
  • AÇIKGÖZ, Namık (2013), “Hüsn’ü Aşk’ı “Gotik” Okumak”, Halil Açıkgöz’e Armağan, Haz. HayriAtaş, Birinci Baskı, Doğu Kitabevi-Tarih ve Uygarlık Dizisi:7, İstanbul, s.81-106. LÉVİ-STRAUSS, Claude (1983), Din ve Büyü, Çev. Ahmet Güngören, Yol Yayınları, İstanbul. MULL, Çiğdem Pala (2008), Gotik Romanın Kıtalararası Serüveni, Ankara. PAGLİA, Camille (1996), Cinsellik ve Şiddet, ya da Doğa ve Sanat, Çev. Turgut Berkes, İyi Şeyler Yayıncılık, İstanbul. ________________(2014), Cinsel Kimlikler, Çev. Anahid Hazaryan-Fikriye Demirci, Epos Yayınları, İstanbul. ŞEYH GALİP (1944). Hüsn ile Aşk,(Osmanlıcadan aktaran Vasfi Mahir Kocatürk), Ahmet Halit Kitabevi, İstanbul ŞEYH GALİP(2006). Hüsn ü Aşk, Haz.: Muhammet Nur Doğan, Yelkenli Kitabevi, İstanbul.
Primary Language tr
Subjects
Journal Section Beşeri Bilimler Sayısı
Authors

Author: Ümral DEVECİ

Bibtex @research article { cbayarsos411532, journal = {Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-4796}, eissn = {2146-2844}, address = {Celal Bayar University}, year = {2018}, volume = {16}, pages = {609 - 624}, doi = {10.18026/cbayarsos.411532}, title = {HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ}, key = {cite}, author = {DEVECİ, Ümral} }
APA DEVECİ, Ü . (2018). HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (1), 609-624. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/cbayarsos/issue/36381/411532
MLA DEVECİ, Ü . "HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2018): 609-624 <http://dergipark.gov.tr/cbayarsos/issue/36381/411532>
Chicago DEVECİ, Ü . "HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2018): 609-624
RIS TY - JOUR T1 - HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ AU - Ümral DEVECİ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 609 EP - 624 VL - 16 IS - 1 SN - 1304-4796-2146-2844 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ %A Ümral DEVECİ %T HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ %D 2018 %J Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-4796-2146-2844 %V 16 %N 1 %R %U
ISNAD DEVECİ, Ümral . "HÜSN Ü AŞK’TAKİ KİTONYEN UNSURLARIN İŞLEVSELLİĞİ". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 / 1 (March 2018): 609-624.