Yıl 2018, Cilt 16, Sayı 3, Sayfalar 385 - 406 2018-09-30

1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE)

Mustafa Mesut ÖZEKMEKÇİ [1]

43 185

Sultan II. Mahmut döneminde yapılmaya başlanan nüfus sayımları ile bunlara bağlı olarak üretilen ve arşivde NFS.d tasnifiyle bilinen Nüfus Defterleri, Osmanlı taşra nüfusunu demografik ve sosyoekonomik yönlerden tahlil etme noktasında en önemli kaynaklardandır.

Çalışmanın kaynağı olan nüfus defteri Başbakanlık Osmanlı Arşivinde 2916 numarayla tasnif edilmiştir. Bu defter üzerinden Balat’ın Müslüman erkek nüfusu demografik yönden değerlendirilmeye çalışılmıştır. Buna ek olarak Balat’ın Rum nüfusunun demografik özellikleri de Müslümanlarla kıyaslanmıştır.

Balat Kazası antikçağdan XVII. yüzyıla kadar Batı Anadolu’da önemli bir ticaret ve yerleşim yeriydi. Zaman içerisinde kazada meydana gelen salgın hastalıklar, tarım arazilerinin ıslah edilememesi gibi çeşitli sebeplerle kaza yavaş yavaş bölgedeki önemini yitirmişti.

XIX. yüzyılın ilk yarısında ise Sığla Sancağı içerisinde oluşturulmuş olan Söke Muhassılığına tabi olan Balat, muhassıllık ünitesinin hane ve nüfus olarak en küçük kazası durumundadır.

Balat, Nüfus Sayımı, Nüfus Defteri, Demografi
  • A-Arşiv Belgeleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Nüfus Defterleri (NFS.d), No: 2903, 2916, 2917, 2919, 2928, 2949, 2956, 3870, 4544. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Ceride Odası Defterleri (D.CRD.d) No: 40769. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Masarifat Muhasebeciliği Defterleri (ML.MSF.d), 1354. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Sadâret Mektubî Kalemi Meclis‐i Vâlâ Belgeler (A.}MKT.MVL), 53/61. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Sadâret Mektubî Kalemi Mühimme Odası (Kalemi) Belgeleri (A.}MKT.MHM), 24/126, 355/25. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Meclis‐İ Vâlâ Riyâseti Defterleri (MVL), 355/25.
  • B-Araştırma ve Yayınlar ACIPINAR, Mikail, (2005) XVI. Yüzyılda Balat Kazası (Tahrir Defterlerine Göre), Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, ( Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İzmir.
  • AYDIN, Mahir, (1990) “Sultan II. Mahmud Döneminde Yapılan Nüfus Tahrirleri”, Sultan II. Mahmud ve Reformları Semineri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Araştırma Merkezi, İstanbul, ss. 81-106.
  • BAYKARA, Tuncer, (1999) ”Balat Şehri Yapıları (XVI. Yüzyıl Sonlarında)”, Tarih İncelemeleri Dergisi, Cilt:14, Sayı:1, İzmir.
  • BİLGİ, Nejdet, (1999-2000) “Osmanlı Dönemi Nüfus Sayımları Hakkında,” Türk Yurdu, Cilt: 19-20, Sayı:148-149, Manisa, ss. 117-124.
  • BİNGÖL, Sedat, (2004) “İstanbul’da 1829 Nüfus Sayımı ve Bazı Mahallelerin Müslüman Nüfusu Üzerine Bir İnceleme”, Ankara Üniversitesi Dil Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Araştırmaları Dergisi, Cilt:23, Sayı:36, Ankara, ss.43-60.
  • İbrahim Cavid, (2010) Aydın Vilayet Salnamesi R.1307- H.1308, (Hazırlayan. Murat Babuçoğlu, Cengiz Eroğlu, Abdülkerim Şahin), Türk Tarih Kurumu, Ankara.
  • ÇADIRCI, Musa, (1991) Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal Ve Ekonomik Yapıları, Türk Tarih Kurumu, İstanbul.
  • ÇİMEN, Adnan, (2012) “Sayım, Kayıt Düzeni Ve Teşkilatlanma Açısından Osmanlı Nüfus Hizmetleri”, Gazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt:14, Sayı:3, ss.183-216.
  • DEVELLİOĞLU, Ferit, (2010) Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lügat, 26. Baskı, Aydın Kitapevi, Ankara.
  • EMECEN, Feridun, (1992) “Balat”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA), Cilt:5, 1992, ss. 4-7.
  • EVLİYA ÇELEBİ, Seyahatname, YKY, Cilt: 2, Kitap 9, İstanbul, 2011.
  • GÖYÜNÇ, Nejat, (1997) “Hane”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA),, Cilt.15, ss.552-553.
  • KARAL, Enver Ziya, (1995) Osmanlı İmparatorluğunda İlk Nüfus Sayımı 1831, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Ankara.
  • KARPAT, Kemal, (2010) Osmanlı Nüfusu 1830-1914, (çev.) Bahar Tırnakçı, 2. Baskı, Timaş, İstanbul.
  • ORTAYLI, İlber, (2008) Tanzimat Devrinde Osmanlı Mahalli İdareleri (1840- 1880), 2. Baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
  • ORTAYLI, İlber, (2012) Türkiye Teşkilat Ve İdare Tarihi, Cedid Neşriyat, 3. Baskı, İstanbul.
  • ÖZKAYA, Yücel, Ali Akyıldız, (2006) “Muhassıl”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA), Cilt:31, ss.20-21.
  • SERİN, Muhittin, (2009) “Siyâkat”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA), Cilt:37, ss.291-292.
  • ŞİMŞEK, Muttalip, (2017) “1841 Yılına Ait Nüfus Defterlerine Göre Balat Kazası’nda Yaşayan Gayrimüslimler” Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt: 18, Sayı:39, ss. 103-121.
  • TELCİ, Cahit, (2010) “XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Sığla Sancağının Nüfusu”, Perspective On Ottoman Studies Papers From The 18th Symposium of the International Committee of Pre-Ottoman and Ottoman Studies (Ciepo), Zagreb, ss. 807-820. WİTTEK, Paul, (1937) Menteşe Beyliği 13- 15. Asırda Garbi Küçük Asya Tarihine Ait Tetkik, (çev.) Orhan Şaik Gökyay, TTK, Ankara.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Beşeri Bilimler Sayısı
Yazarlar

Yazar: Mustafa Mesut ÖZEKMEKÇİ

Bibtex @araştırma makalesi { cbayarsos465743, journal = {Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-4796}, eissn = {2146-2844}, address = {Celal Bayar Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {16}, pages = {385 - 406}, doi = {10.18026/cbayarsos.465743}, title = {1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE)}, key = {cite}, author = {ÖZEKMEKÇİ, Mustafa Mesut} }
APA ÖZEKMEKÇİ, M . (2018). 1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE). Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (3), 385-406. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/cbayarsos/issue/39491/465743
MLA ÖZEKMEKÇİ, M . "1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE)". Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2018): 385-406 <http://dergipark.gov.tr/cbayarsos/issue/39491/465743>
Chicago ÖZEKMEKÇİ, M . "1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE)". Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2018): 385-406
RIS TY - JOUR T1 - 1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE) AU - Mustafa Mesut ÖZEKMEKÇİ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 385 EP - 406 VL - 16 IS - 3 SN - 1304-4796-2146-2844 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE) %A Mustafa Mesut ÖZEKMEKÇİ %T 1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE) %D 2018 %J Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-4796-2146-2844 %V 16 %N 3 %R %U
ISNAD ÖZEKMEKÇİ, Mustafa Mesut . "1840/41 TARİHİNDE BALAT KAZASI NÜFUSU VE DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ (2916 NUMARALI NÜFUS DEFTERİNE GÖRE)". Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16 / 3 (Eylül 2018): 385-406.