Yıl 2017, Cilt 21, Sayı 3, Sayfalar 2009 - 2068 2017-12-15

Critical Text Edition and Assesment of Dāwūd Ibn Muḥammad al-Qārisī’s Commentary on Īsāghūjī
Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi

Ferruh Özpilavcı [1]

259 311

Abstract: Living in the 18th century, a prolific era of Ottoman logic studies, Dāwūd al-Qārisī was a prominent scholar and logician who excelled in studies of Arabic Linguistics, Kalām, Hadith and Logic. Known as having a particular interest in Imam Birgivī (d. 981/1573) and his teaching, and serving as an instructor (mudarris) after living in Cairo and inheriting the scientific tradition of Egypt and the Maghrib, al-Qārisī’s brilliancy in logic can be seen when his works on logic are examined. In this study, we prepare the critical text edition of al-Qārisī’s Commentary on al-Abharī’s short but famous treatise Īsāghūjī. The edition also includes reviewing and assessment of the work. After giving information about the life and works of al-Qārisī, we introduce and describe twelve works of logic authored by him which have not been previously identified or deeply studied. We have identified that al-Qārisī authored two other commentaries, one on Najm al-dīn al-Kātibī’s famous al-Shamsiyya, the other on Sa‘d al-Dīn al-Taftāzānī’s Tahdhīb al-Mantıq wa al-Kalām. He also authored al-Īsāghūjī al-jadīd as an alternative for Īsāghūjī. After giving information about all identified copies of the edited work, we present al-Qārisī’s original ideas, critics and contributions to logic issues against such prominent logicians and commentators as Muḥammad ibn Ḥamza al-Fanārī (834/1431) and Ḥusām al-dīn Ḥasan al-Kātī (760/1359).

Summary: Dāwūd al-Qārisī (Dāwūd al-Qārsī) was a versatile and prolific 18th century Ottoman scholar who studied in Istanbul and Egypt and then taught for long years in various centers of learning like Egypt, Cyprus, Karaman, and Istanbul. He held high esteem for Mehmed Efendi of Birgi (Imām Birgivī/Birgilī, d.1573), out of respect for whom, towards the end of his life, al-Qārisī, like Birgivī, occupied himself with teaching in the town of Birgi, where he died in 1756 and was buried next to Birgivî

Better known for his following works on Arabic language and rhetoric and on the prophetic traditions (hadith): Sharḥ uṣūl al-ḥadīth li’l-Birgivī; Sharḥ Ḳaṣīdat al-nūniyya (two commentaries, in Arabic and Turkish); Şarḥ Amsilat al-mukhtalifa fi al-ṣarf (two commentaries, in Arabic and Turkish); Sharḥ Bināʾ; Sharḥ ʿAvāmil; and Sharḥ Izhār al-asrār, al-Qārisī has actually composed textbooks in quite different fields. Hence the hundreds of manuscript copies of his works in world libraries. Many of his works were also recurrently printed in the Ottoman period.

One of the neglected aspects of al-Qārisī is his identity as a logician. Although he authored ambitious and potent works in the field of logic, this aspect of him has not been subject to modern studies. Even his bibliography has not been established so far (with scattered manuscript copies of his works and incomplete catalogue entries).

This article primarily and in a long research based on manuscript copies and bibliographic sources, identifies twelve works on logic that al-Qārisī has authored. We have clarified the works that are frequently mistaken for each other, and, especially, have definitively established his authorship of a voluminous commentary on al-Kātibī’s al-Shamsiyya, of which commentary a second manuscript copy has been identified and described together with the other copy.

Next is handled his most famous work of logic, the Sharh al-Isāghūjī, which constitutes an important and assertive ring in the tradition of commentaries on Isāghūjī. We describe in detail the nine manuscript copies of this work that have been identified in various libraries. The critical text of al-Qārisī’s Sharh al-Isāghūjī, whose composition was finished on 5 March 1745, has been prepared based on the following four manuscripts: (1) MS Kayseri Raşid Efendi Library, No. 857, ff.1v-3v, dated 1746, that is, only one year after the composition of the work; (2) MS Bursa Inebey Yazma Eser Library, Genel, No.794B, ff.96v-114v, dated 1755; (3) MS Millet Library, Ali Emiri Efendi Arapça, No. 1752, ff.48v-58r, dated 1760; (4) MS Beyazıt Yazma Eser Library, Beyazıt, No. 3129, ff.41v-55v, dated 8 March 1772. While preparing the critical text, we have applied the Center for Islamic Studies (Islam Araştırmaları Merkezi, ISAM)’s method of optional text choice.

The critical text is preceded by a content analysis. al-Qārisī is well aware of the preceding tradition of commentary on Isāghūjī, and has composed his own commentary as a ‘simile’ or alternative to the commentary by Mollâ Fanârî which was famous and current in his own day. al-Qārisī’s statement “the commentary in one day and one night” is a reference to Mollā Fanārī who had stated that he started writing his commentary in the morning and finished it by the evening.

al-Qārisī, who spent long years in the Egyptian scholarly and cultural basin, adopted the religious-sciences-centered ‘instrumentalist’ understanding of logic that was dominant in the Egypt-Maghrib region. Therefore, no matter how famous they were, he criticized those theoretical, long, and detailed works of logic which mingled with philosophy; and defended and favored authoring functional and cogent logic texts that were beneficial, in terms of religious sciences, to the seekers of knowledge and the scholars. Therefore, in a manner not frequently encountered in other texts of its kind, he refers to the writings and views of Muhammad ibn Yūsuf al-Sanūsī (d.1490), the great representative of this logical school in the Egyptian-Maghrib region.

Where there is divergence between the views of the ‘earlier scholars’ (mutaqaddimūn) like Ibn Sînâ and his followers and the ‘later scholars’ (muta’akhkhirūn), i.e., post-Fakhr al-dīn al-Rāzī logicians, al-Qārisī is careful to distance himself from partisanship, preferring sometimes the views of the earliers, other times those of the laters. For instance, on the eight conditions proposed for the realization of contradiction, he finds truth to be with al-Fārābī, who proposed “unity in the predicative attribution” as the single condition for the realization of contradiction.

Similarly, on the subject matter of Logic, he tried to reconcile the mutaqaddimūn’s notion of ‘second intelligibles’ with the muta’akhkhirūn’s notion of ‘apprehensional and declarational knowledge,’ suggesting that not much difference exists between the two, on the grounds that both notions are limited to the aspect of ‘known things that lead to the knowledge of unknown things.’

al-Qārisī asserts that established and commonly used metaphors have, according to the verifying scholars, signification by correspondence (dalālat al-mutābaqah), adding also that it should not be ignored that such metaphors may change from society to society and from time to time.

al-Qārisī also endorses the earlier scholars’ position concerning the impossibility of quiddity (māhiyya) being composed of two co-extensive parts, and emphasizes that credit should not be given to later scholars’ position who see it possible. According to the verifying scholars (muhaqqīqūn), it is possible to make definition (hadd) by mentioning only difference (fasl), in which case it becomes an imperfect definition (hadd nāqis).

He is of the opinion that the definition of the proposition (qadiyya) in al-Taftāzānī’s Tahdhīb is clearer and more complete: “a proposition is an expression that bears the possibility of being true or false”. He states that in the division of proposition according to quantity what is taken into consideration is the subject (mawdū‘) in categorical propositions, and the temporal aspect of the antecedent (muqaddam) in hypothetical propositions.

As for the unquantified, indefinite proposition (qadiyya muhmalah), al-Qārisī assumes that if it is not about the problems of the sciences, then it is virtually/potentially a particular proposition (qadiyya juz’iyyah); but if it is about the problems of the sciences, then it is virtually/potentially a universal proposition (qadiyya kulliyyah). This being the general rule about the ambiguous (muhmal) propositions, he nevertheless contends that, because its subject (mawdū‘) is negated, it is preferable to consider a negative ambiguous (sāliba muhmalah) proposition like “human (insân) is not standing” to be a virtually/potentially universal negative (sāliba kulliyyāh) proposition.

He states that a disjunctive hypothetical proposition (shartiyya al-munfasila) that is composed of more than two parts/units is only seemingly so, and that in reality it cannot be composed of more than two units.

Syllogism (qiyās), according to al-Qārisī, is the ultimate purpose (al-maqsad al-aqsā) and the most valuable subject-matter of the science of Logic. For him, the entire range of topics that are handled before this one are only prolegomena to it. This approach of al-Qārisī clearly reveals how much the ‘demonstration (burhān)-centered’ approach of the founding figures of the Muslim tradition of logic like al-Fārābī and Ibn Sīnā has changed.

al-Abharî, in his Isāghūjī makes no mention of ‘conversion by contradiction’ (‘aks al-naqīd). Therefore, al-Qārisī, too, in his commentary, does not touch upon the issue. However, in his Isāghūjī al-jadīd al-Qārisī does handle the conversion by contradiction and its rules. Following the method of Isāghūjī, in his commentary al-Qārisī shortly touches on the four figures (shakl) of conjuctive syllogism (qiyās iqtirānī) and their conditions, after which he passes to the first figure (shakl), which is considered ‘the balance of the sciences’ (mi‘yār al-‘ulūm), explaining the four moods (darb) of it. In his Isāghūjī al-jadīd, however, al-Qārisī handles all the four figures (shakl) with all their related moods (darb), where he speaks of fife moods (darb) of the fourth figure (shakl). The topic of ‘modal propositions’ (al-muwajjahāt) and of ‘modal syllogism’ (al-mukhtalitāt), both of which do not take place in the Isāghūjī, are not mentioned by al-Qārisī as well, either in his commentary on Isāghūjī or in his Isāghūjī al-jadīd.

al-Qārisī proposes that the certainties (yaqīniyyāt), of which demonstration (burhān) is made, have seven, not six, divisions. After mentioning (1) axioms/first principles (awwaliyyāt), (2) observata/sensuals (mushāhadāt), (3) experta/empiricals (mujarrabāt), (4) acumenalia (hadthiyyāt), (5) testata (mutawātirāt), and (6) instictives (fitriyyāt), that is, all the ‘propositions accompanied by their demonstrations,’ al-Qārisī states that these six divisions, which do not need research and reflection (nazar), are called badīhiyyāt (self-evidents), and constitute the foundations (usūl) of certainties (yaqīniyyāt). As the seventh division, he mentions (7) the nazariyyāt (theoreticals), which are known via the badīhiyyāt, end up in them, and therefore convey certainty (yaqīn). For al-Qārisī, the nazariyyāt/theoreticals, which constitute the seventh division of yaqīniyyāt/certainties, are too numerous, and constitute the branches (far‘) of yaqīniyyāt.

Every time the concept of ‘Mughālata’ (sophistry) comes forth in the traditional sections on the five arts usually appended to logic works, al-Qārisī often gives examples from what he sees as extreme sūfī sayings, lamenting that these expressions are so widespread and held in esteem. He sometimes criticizes these expressions. However, it is observed that he does not reject tasawwuf in toto, but excludes from his criticism the mystical views and approaches of the truth-abiding (ahl al-haqq), shārī‘ā-observant (mutasharri‘) leading sufis who have reached to the highest level of karâmah.

Öz: Osmanlı’nın mantık açısından verimli dönemlerinden biri sayılan XVIII. yüzyılın önemli din bilgini ve mantıkçısı Davud-i Karsî (ö. 1169/1756), özellikle Arap dili, kelâm, hadis ve mantık alanındaki çalışmalarıyla temayüz etmiştir. İmam Birgivī (ö. 981/1573) ve öğretisine özel ilgi duyması, Kahire’de uzun yıllar kalıp orada Mısır-Mağrib bölgesi ilmi geleneğini de tevarüs ederek müderrislik yapmasıyla dikkat çeken Karsî’nin eserleri incelendiğinde aslında mantıkçı yönünün ne kadar güçlü ve birincil seviyede olduğu görülmektedir. Bu çalışmada Ebherî’nin meşhur eseri Îsâġûcî’ye Karsî’nin yapmış olduğu şerh incelenerek değerlendirildi ve eleştirmeli metin neşri gerçekleştirildi. Karsî’nin hayatı ve eserleriyle ilgili bilgi verildikten sonra onun aslında pek çalışılmamış ve gün yüzüne çıkmamış olan on iki adet mantık çalışmasının tespit ve tanıtımını yapıldı. Karsî’nin Îsâġûcî’den başka yine meşhur olan Necmüddîn Kâtibî’nin Şemsiyye’si ve Sa‘düddîn Teftâzânî’nin Tehzîbu’l-manṭıḳ’ına da şerhler yazdığını tespit edildi. Tahkiki yapılan eserin tespit edilebilen tüm nüshaları hakkında da bilgi verilerek aslında Îsâġûcî’ye alternatif bir el-Îsâġûci’l-cedîd isimli eser daha kaleme almış olan Karsî’nin, Molla Fenârî (ö. 834/1431) ve Hüsam Kātî (ö. 760/1359) gibi meşhur mantıkçı şarihler karşısında mantık mevzularında kendi özgün yaklaşımları, eleştirileri ve katkıları tespit edilerek değerlendirildi.

Özet: XVIII. yüzyıl Osmanlı ulemasından Dâvûd-i Karsî, İstanbul ve Mısır’da eğitim görmüş, sonrasında yine Mısır, Kıbrıs, Karaman ve İstanbul gibi ilim merkezlerinde uzun süre müderrislik yapmış çok yönlü ve velüd bir âlimdir. Büyük bağlılık gösterdiği İmâm Birgivî’ye (ö. 1573) hürmetle ömrünün sonuna doğru Birgi’de tedris faaliyetiyle meşgul olmuş ve 1756 yılında vefat ettiğinde İmâm Birgivî’nin yanına defnedilmiştir.

Daha çok Şeru uûli’l-adîs li’l-Birgivî; Şeru’l-aîdeti’n-nûniyye (Arapça ve Türkçe iki şerh); Şeru’l-Emsileti’l-mutelife fi-arf (Arapça ve Türkçe iki şerh); Şeru’l-Binâʾ; Şeru’l-ʿAvâmil; ve Şeru İzhâri’l-esrâr gibi Arap dili ve belağatı ile hadis alanındaki eserleriyle tanınan Karsî, aslında çok farklı alanlarda eğitim-öğretime uygun nitelikte eserler kaleme almıştır. Dolayısıyla onun eserlerinin dünya kütüphanelerinde yüzlerce yazma nüshası bulunmaktadır; birçok eseri de Osmanlı döneminde matbû olarak defalarca yayınlanmıştır.

Karsî’nin ihmal edilen yönlerinden biri onun mantıkçılığıdır. Mantık alanında iddialı ve güçlü eserler telif eden Karsî’nin maalesef bu yönü günümüzde çalışılmamış; eksik katalog bilgileri, dağınık pek çok yazma nüshalarıyla beraber eserlerinin tam bir tespiti bile yapılmamıştır.

İşte bu makale çalışmasında öncelikle onun telifi olan on iki adet mantık çalışması, yazma nüshalar ve bibliyografik kaynaklar incelenerek uzun bir çalışmayla tespit edilmiştir. Birbiriyle karıştırılan eserlerine açıklık getirilmiş, özellikle Kâtibî’nin Şemsiyye’sine hacimli bir şerh yazdığı kesinleştirilerek yeni tespit edilen bir nüsha ile birlikte iki nüshasının bilgileri verilmiştir.

Sonrasında en meşhur mantık eseri olan Îsâgûcî’nin şerh geleneği içinde önemli ve iddialı halkalardan biri olan Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî’sinin tüm kütüphanelerde tespit edilen dokuz nüshasının tanıtımı yapılmıştır. Karsî’nin 5 Mart 1745 tarihinde tamamladığı Şerhu Îsâgûcî’sinin, Kayseri Râşid Efendi Kütüphanesi, no. 857, vr. 1b-13b’de bulunan ve eserin telifinden bir yıl sonraya ait olan miladî 1746 tarihli nüsha; Bursa İnebey Yazma Eser Kütüphanesi Genel, no. 794B, 96b-114b’de bulunan m. 1755 tarihli nüsha; Ali Emiri Efendi Arapça Koleksiyonu, no. 1752, vr. 48b-58a’da bulunan m. 1760 tarihli nüsha ve Beyazıt Yazma Eser Kütüphanesi, Beyazıt Koleksiyonu, no. 3129, vr. 41b-55b’de bulunan 8 Mart 1772 tarihli nüsha esas alınarak eleştirmeli metin neşri yapılmıştır. Eleştirmeli metin neşrinde İSAM’ın tercihli metin seçimi yöntemi uygulanmıştır.

Metin neşrinden önce Şerhu Îsâgûcî’nin içerik değerlendirmesi yapılmıştır. Karsî, eserini yazarken kendisinden önceki Îsâgûcî şerh geleneğinin farkındadır ve zamanında da meşhur ve mütedavil olan Molla Fenârî’nin Îsâgûcî şerhine ‘nazire’ veya alternatif şeklinde şerhini kaleme almıştır. Zira Karsî’nin ‘şerhi bir gün ve gecede’ yazdım ifadesi Molla Fenârî’ye göndermedir. Fenârî de şerhini sabah başlayıp akşama bitirdiğini belirtmektedir.

Karsî, Mısır ilim-kültür havzasında uzun yıllar bulunduğu için Mısır-Mağrib bölgesinde hakim olan dinî ilimler merkezli ‘araçsal’ mantık anlayışını benimsemiştir. Buna binaen felsefî konularla karışmış, teorik, uzun, ayrıntılı mantık eserlerini şöhretli olsa dahi eleştirmiş; doğrudan dini ilimler bağlamında ilim talipleri ve âlimlere faydası olacak şekilde işlevsel ve güçlü mantık eserleri yazmayı tercih etmiş ve savunmuştur. Dolayısıyla benzeri şerhlerde pek rastlanmayan bir şekilde Karsî, Mısır-Mağrib bölgesindeki bu mantık anlayışının büyük temsilcisi olan Muhammed b. Yusuf es-Senûsî (ö. 1490) ve görüşlerine atıfta bulunmaktadır. 

Karsî, mantık konularında ‘öncekiler’ (mütekâddimûn) denilen İbn Sînâ ve takipçileri ile ‘sonrakiler’ (müteahhirûn) denilen Fahreddin Râzî ve sonrası mantıkçıların görüş ayrılıklarına düştükleri hususlarda bazen öncekilerin bazen sonrakilerin görüşlerini tercih etmiş, tarafgir davranmaktan kaçınmıştır. Dolayısıyla mesela çelişkinin gerçekleşmesi için zikredilen sekiz şart hususunda ‘hükmî nisbetteki birlik’ şeklinde tek bir şartı ileri süren Fârâbî’nin görüşünün doğru olduğunu ifade etmekten geri durmamıştır.

Yine Karsî, mantık ilminin mevzuuna dair öncekilerin ‘ikinci akledilirler’ görüşü ile sonrakilerin ‘tasavvur ve tasdik bilgisi-malumatı’ görüşü arasında, her iki görüşün de ‘bildiklerimizden bilmediklerimize ulaştırması’ yönü ile sınırlandırılması nedeniyle ciddî bir farkın bulunmadığını ileri sürerek bunları uzlaştırmaya çalışmıştır.

Karsî, muhakkik âlimlere göre yaygın kullanılan ve karar kılmış mecazların da mutâbakat delâletine sahip olduğunu ileri sürer; ancak bu mecazların, toplumdan topluma zamandan zamana farklılık gösterebileceğinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgular.

Karsî, önceki âlimlerin, mâhiyetin iki eşit parçadan oluşmasının imkânsız olduğu görüşünü benimserken sonraki âlimlerin, bunu mümkün görmelerine itibar edilmemesi gerektiğini belirtir. Muhakkiklere göre sadece fasıl zikredilerek tanım yapmak mümkündür ve bu, nâkıs-eksik tanım olur.

Karsî, önermenin (kaziyenin) tanımlanması hususunda Teftâzânî’nin Tehzîb’indeki şu tarifinin daha açık ve tam olduğu kanaatindedir: “Önerme, doğruluk ve yanlışlığı muhtemil olan sözdür.” Önermelerin nicelik bakımından taksiminde yüklemli önermelerde mevzûnun itibara alındığını, şartlı önermelerde ise mukaddemin ‘zamanının’ itibara alındığını belirtir.

Karsî, niceliği belirtilmemiş ‘mühmel’ önermelerin, eğer ilimlerin meselelerine dair değilse tikel önerme kuvvetinde, eğer ilmî meselelere dair ise tümel önerme kuvvetinde olduğu görüşündedir. Mühmeller hakkında genel kaide bu şekilde olsa bile mesela “İnsan ayakta değildir” gibi bir olumsuz mühmel önermeyi, mevzû nefiy konumunda olduğu için tümel olumsuz kuvvetinde almanın, tercih edilen bir görüş olduğu kanaatindedir.

Karsî, ikiden fazla parçadan oluşan ayrışık şartlının zahiren böyle olduğunu; hakikatte ise ayrışık şartlının iki cüz’den/parçadan daha fazlasından oluşamayacağını belirtir.

Karsî’ye göre kıyâs, mantık ilminin nihâi amacı (el-maksadu’l-aksâ) ve en değerli konusudur. Ona göre baştan itibaren ele alınmış olan tüm konular, bu bölümün mukaddimesi konumundadır. Karsî’nin bu yaklaşımı, Fârâbî ve İbn Sînâ gibi İslam mantık tarihinin kurucu mantıkçılarındaki ‘Burhân’ merkezli yaklaşımın ne kadar değiştiğini göstermektedir.

Ebherî, Îsâġûcî’de aks-i nâkizden yani ters döndürmeden bahsetmemektedir; dolayısıyla Karsî de şerhinde bu konuya girmemektedir; ancak el-Îsâġûci’l-cedîd’inde ters döndürme ve kurallarını ele almaktadır. Karsî, Îsâġûcî’nin yöntemini takip ederek şerhinde iktirânî (yüklemli) kıyasın dört şeklinden ve şartlarından kısaca bahsedip ‘ilimlerin mi’yarı’ kabul edilen birinci şekli, dört darbıyla birlikte açıklamaktadır. el-Îsâġûci’l-cedîd’de ise bütün şekilleri, bütün darblarıyla birlikte vermekte; dördüncü şeklin ise beş darbından bahsetmektedir. Îsâġûcî’de yer verilmeyen kip (modalite) konusuna ve kipli öncüllerle oluşan kipli kıyaslar (muhtalitât) konusuna Karsî ne Îsâġûcî şerhinde ne de el-Îsâġûci’l-cedîd’inde değinmemektedir. 

Burhanı oluşturan yakîniyyâtın altı değil yedi kısım olduğunu ileri süren Karsî, (1) evveliyyât, (2) müşâhedât, (3) mücerrebât, (4) hadsiyyât, (5) mütevâtirât ve (6) fıtriyyâtı yani ‘kıyasları beraberinde olan önermeler’i zikrettikten sonra düşünme ve incelemeye (nazar) ihtiyaç duymayan bu altısının ‘bedîhiyyât’ diye isimlendirildiğini ve yakîniyyatın asıllarını (usûl) oluşturduğunu belirtir; yedinci kısım olarak ise bu bedîhiyyât vasıtasıyla bilinen, onlarda sonlanan, dolayısıyla da yakîn ifade eden (7) ‘nazariyyât’ı zikreder. Karsî’ye göre yakîniyyâtın yedinci kısmını oluşturan nazariyyât, çoktur ve yakîniyyâtın dallarını (fer’lerini) oluşturur.

Karsî, mantık eserlerinin sonunda zikredilen beş sanat içinde ‘Muğâlata’ konusu her geldiğinde genelde, aşırı gördüğü bazı tasavvufî sözlerden örnekler vermekte, bunların yaygın olması ve itibar görmesinden şikâyet etmekte ve yer yer bunları ağır bir şekilde eleştirmektedir. Ancak onun, toptan bir tasavvuf karşıtı olmadığı, ehl-i hak, ‘müteşerri’, en yüce keramet mertebelerine erişmiş sufîlerin tasavvufî görüş ve yaklaşımlarını istisna ettiği anlaşılmaktadır.

  • Akpınar, Cemil. “Dâvûd-i Karsî”. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi. 9:29-32. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
  • Bağdadlı İsmail Paşa. Hediyyetü’l-ʿârifîn. 2 cilt. Ankara: MEB Yayınları, 1951.
  • Bursalı Mehmed Tâhir Efendi. Osmanlı Müellifleri. 3 cilt. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1344/1925.
  • Çapak, İbrahim ve Ferruh Özpilavcı. “Bir Kıbrıslı Müderris Davud-i Karsî’nin el-Îsâgûcî el-Cedîd ve’d-Durri’l-Ferîd Adlı Risâlesi”. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi 2 (2015): 7-35.
  • el-Âmâsî, Âkifzâde. el-Mecmûʿ fi’l-meşhûd ve’l-mesmûʿ. Ali Emîrî Efendi Arabî, 2527: 1b-114b. Millet Ktp.
  • el-Fârâbî, Ebû Nasr Mehmed b. Tarhan. İḥṣâu’l-ʿulûm. nşr. Ali Bu Mülhim. Beyrut: Dâr ve Mektebetü’l-Hilal, 1996.
  • el-Rouayheb, Khaled. “Post-Avicennan Logicians on the Subject Matter of Logic: Some Thir-teenth- and Fourteenth-Century Discussions”. Arabic Sciences and Philosophy 22 (2012): 69-90.
  • et-Teftâzânî, Sa‘düddin. “Tehzîbu’l-manṭıḳ”. Şerḥu’l-Ḫabîṣî alâ metni Tehzîbi’l-manṭıḳ içinde. Mısır: Mektebetü ve Matbaatü Muhammed Ali Sabîh ve Evlâdihî, ts.
  • Görgün, Tahsin. “Molla Fenârî”. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi. 30: 247. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.
  • Hüsâm Kātî, Şerḥu Îsâġûcî, Muhyiddin Tâlişî. Ḥâşiyetu Muḥyiddîn ʿalâ Şerḥi Îsâġûcî li Ḥasmekātî içinde. nşr. Mur‘î er-Reşîd. Dımeşk: Nursabah Yayıncılık, 2012.
  • İbn Sînâ. Şifâ-Burhân. çev. Ömer Türker. İstanbul: Litera Yayınları, 2006.
  • Karsî, Dâvûd. el-Îsâġûci’l-cedîd ve’d-Durri’l-Ferîd. “Bir Kıbrıslı Müderris Davud-i Karsî’nin el-Îsâgûcî el-Cedîd ve’d-Durri’l-Ferîd Adlı Risâlesi” içinde. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi 2 (2015): 7-35.
  • Karsî, Dâvûd. el-Velediyyetü’l-cedîde. Reşid Efendi, 1090: 137b-140b. Süleymaniye Ktp.
  • Karsî, Dâvûd. Risâle fî iḫtiyârâti’l-cüzʾiyye ve’l-irâdâti’l-ḳalbiyye. Çelebi Abdullah, 387: 111b-123a. Süleymaniye Ktp.
  • Karsî, Dâvûd. Şerḥu Îsâġûcî. Beyazıt, 3129: 41b-55b. Beyazıt Yazma Eser Ktp.
  • Karsî, Dâvûd. Şerḥu Risâleti uṣûli’l-ḥadîs. thk. Halil İbrahim Kutlay. Amman: Ervika, 2016.
  • Karsî, Dâvûd. Şerḥu’l-Îsâġûci’l-cedîd, Reşid Efendi, 1090: 163b-197b. Süleymaniye Ktp.
  • Karsî, Dâvûd. Şerḥu’l-Ḳasîdeti’n-nûniyye. Kasîdecizâde, 166: 1b-78a. Süleymaniye Ktp.
  • Karsî, Dâvûd. Şerḥu’l-Velediyyetü’l-cedîde. Reşid Efendi, 1090: 148b-162b. Süleymaniye Ktp.
  • Kılıç, Yasin. “Râtib Ahmed Paşa, Hayatı, Edebî Şahsiyeti, Dîvânının Tenkitli Metni ve İncelemesi”. Yüksek Lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, 1996.
  • Mahmûd Mağnisevî, Muġni’t-ṭullâb. thk. Mahmud Ramazan el-Bûtî. Dimeşk: Dâru’l-Fikr, 2003.
  • Molla Fenârî. el-Fevâ ʾidü’l-Fenâriyye fî Şerḥi Îsâġûcî. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1287/1870.
  • Ömer Rıza Kehhâle. Muʿcemu’l-müellifîn. 4 cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1993/1414.
  • Özcan, Tahsin. “Saçaklızâde Mehmed Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi. 35:368-370. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
  • Özel, Ahmet. “Nablûsî”, Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi. 32:268-270. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • Özpilavcı, Ferruh. “Gazzâlî’nin Mantık İlmini Meşrulaştırmasının Mantık Tarihi Açısından Değerlendirilmesi”, İslâmî ilimler Dergisi 7, sy.1 (2012): 145-158.
  • Özpilavcı, Ferruh. “Klasik Mantık Metinleri Bağlamında Muhammed b. Yusuf es-Senûsî’nin Muhtasaru’l-Mantık İsimli Eseri”. İslâmî İlimler Dergisi 10, sy. 2 (Güz 2015): 7-23.
  • Öztürk, Resul. “Dâvud-i Karsî (1169/1756): Kelâmî Görüşleri ve Kaynakları”, Atatük Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 41 (2014): 77-99.
  • Pakalın, Mehmed Zeki. Sicill-i Osmânî. hz. Numan Akbayar. 6 cilt. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996.
  • Tâlişî, Muhyiddin. Ḥâşiyetu Muḥyiddîn ʿalâ Şerḥi Îsâġûcî li Ḥasmekātî. nşr. Mur‘î er-Reşîd. Dımeşk: Nursabah Yayıncılık, 2012.
  • Vakanüvis Subhi Mehmed Efendi. Subhî Tarihi. hz. Mesut Aydıner. İstanbul: Kitabevi, 2007.
  • Erişim: 12 Haziran 2017. http://islamsci.mcgill.ca/RASI/docs/pipdi.htm#dd2
  • Erişim: 20 Haziran 2017. http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/Arapca_Tahkik_Dizgi_Bibliyografya_Esaslari.pdf
Konular Din Bilimi
Yayımlanma Tarihi December
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri

Orcid: 0000-0002-0668-8796
Yazar: Ferruh Özpilavcı (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey

Bibtex @araştırma makalesi { cuid338952, journal = {Cumhuriyet İlahiyat Dergisi}, issn = {2528-9861}, eissn = {2528-987X}, address = {Cumhuriyet Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi}, year = {2017}, volume = {21}, pages = {2009 - 2068}, doi = {10.18505/cuid.338952}, title = {Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi}, key = {cite}, author = {Özpilavcı, Ferruh} }
APA Özpilavcı, F . (2017). Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 21 (3), 2009-2068. DOI: 10.18505/cuid.338952
MLA Özpilavcı, F . "Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi". Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 21 (2017): 2009-2068 <http://dergipark.gov.tr/cuid/issue/32430/338952>
Chicago Özpilavcı, F . "Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi". Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 21 (2017): 2009-2068
RIS TY - JOUR T1 - Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi AU - Ferruh Özpilavcı Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.18505/cuid.338952 DO - 10.18505/cuid.338952 T2 - Cumhuriyet İlahiyat Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 2009 EP - 2068 VL - 21 IS - 3 SN - 2528-9861-2528-987X M3 - doi: 10.18505/cuid.338952 UR - http://dx.doi.org/10.18505/cuid.338952 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Cumhuriyet İlahiyat Dergisi Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi %A Ferruh Özpilavcı %T Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi %D 2017 %J Cumhuriyet İlahiyat Dergisi %P 2528-9861-2528-987X %V 21 %N 3 %R doi: 10.18505/cuid.338952 %U 10.18505/cuid.338952
ISNAD Özpilavcı, Ferruh . "Dâvûd-i Karsî’nin Şerhu Îsâgûcî Adlı Eserinin Eleştirmeli Metin Neşri ve Değerlendirmesi". Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 21 / 3 (Aralık 2017): 2009-2068. http://dx.doi.org/10.18505/cuid.338952