Yıl 2018, Cilt 18, Sayı 1, Sayfalar 47 - 72 2018-06-30

Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi

Mehmet Nuri UYGUN [1] , Safiye Şeyda ERDAŞ [2]

60 87

Tekke mûsikîmizde yüzyıllardır her tarikat âyininin başında yer alan ve dervişlerin zikre rûhî olarak hazır olmalarına yardımcı olan besteli evrâd-ı şerîfler günümüzde çok az bilinen ve henüz çoğu tespit edilememiş bir dinî musiki formudur. Her tarikatın pîri tarafından tertîb edilmiş, bazı sûre, salavât ve duâlardan müteşekkil evrâdlar, belirli bir müzikal yapıya sahiptir ve her tarikatın zikir günü olarak kabul edilen hafta gününde zikirden önce ve vakit namazının ardından toplu olarak okunmaktadır. Dini mûsikîmizdeki bu gelenek çeşitli sebeplerle kesintiye uğramıştır. 1950-60'lı yıllardan sonra dergâhlardaki yüksek mûsikî zevkini tatmış olan ehil zâtların kişisel gayretleri ile sonraki nesillere aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Toplu evrâd-ı şerîf okuma geleneği üzerine yaptığımız bu çalışmada öncelikle evrâd literatürü ve tekke kültürümüzdeki yeri hakkında bilgi verdik ve Rifâî Evrâdı'nın metin olarak ana hatlarını sunduk. Çalışmamızın müzikal kısmını İstanbul ve Üsküp'te okunan Rifâî evrâdları ile sınırlandırdık. İstanbul ekolü için Cumhuriyet döneminin son Rifâî şeyhlerinden olan Ken'ân Rifâî'nin faaliyete geçirdiği ve İstanbul'daki Rifâî usül ve erkânının en yetkin kişiler aracılığı ile icrâ edildiği Ümmü Ken'ân Dergâhı'ndan bugüne çok değerli mûsikîşinaslarımız tarafından nesilden nesile aktarılan icrâ tavrını esas aldık. Üsküp ekolü için ise Üsküp Rifâî Âsitânesi'nden gelen gelenek ile 1956 senesinde Türkiye'ye göç eden âsitânenin 6. şeyhi Mustafa Haznedar Baba ve oğlu Râik Haznedar tarafından günümüze ulaşmış icrâ tavrını esas aldık. Her iki coğrafyada okunan evrâd icrâslarını notaya aldık ve müzikal analizlerini yaptık. Daha sonra beste olarak ne gibi etkileşimleri olduğunun izini sürmeye çalıştık. Sonuç olarak her iki ekolün benzerlik ve farklılıklarını incelediğimizde her iki icrânın da kadîm İstanbul Tekke Mûsikîsi'nden doğduğu ve beslendiği düşüncesi ortaya çıkmaktadır.
Rifâî, Evrâd, Tekke Mûsikîsi, Zikir, Vird
  • Çakan, İ. L. (1991) “Amelü’l-Yevm Ve’l-Leyle”. DİA, c. 3. İstanbul: Türkiye Di-yanet Vakfı Yayınları
  • Gazzâlî (1974) İhyau Ulûmi’d-Dîn. Tercüme: Ahmet Serdaroğlu. İstanbul: Bedir Yayınevi
  • Gölpınarlı, A. (1963), Mevlevî Âdab ve Erkânı. İstanbul: Yeni Matbaa
  • İnançer, Ö. T. (2005) “Osmanlı Tarihinde Sûfîlik Âyin ve Erkânları”. Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sûfîler. Hazırlayan: Ahmet Yaşar Ocak. Anka-ra: Türk Tarih Kurumu
  • Kara, M. (2005), Dervişin Hayatı Sufinin Kelamı. İstanbul: Dergâh Yayınları
  • Kara, M. (1995) “Evrâd”. DİA, c. 11. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
  • Topaloğlu, B. Karaman, H. (1980) Yeni Kamus. İstanbul: Elif Ofset Tesisleri
  • Kuşeyrî, A. (2014) Kuşeyrî Risâlesi. Hazırlayan: Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları
  • Mekkî, Ebû Tâlib (1999) Kûtu’l-Kulûb. c. 1. İstanbul: Umran Yayınları
  • Mütercim Asım Efendi (1305). Kamus Tercümesi. İstanbul: Cemal Efendi Matbaası
  • Ozak, M. (1973) Ziynetü’l-Kulûb. İstanbul: Salah Bilici Kitabevi
  • Pakalın, M. Z. (1971) Osmanlı Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı
  • Rıhtım, M. (2013) “Yahyâ-yı Şirvânî”. DİA, c. 43. İstanbul: Türkiye Diyanet Vak-fı Yayınları
  • Yücer, H. M. (2014) “Evrâd”. Keşkül, sy. 30. İstanbul: Sufi Kitap.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-1888-8357
Yazar: Mehmet Nuri UYGUN (Sorumlu Yazar)

Orcid: 0000-0002-3277-6415
Yazar: Safiye Şeyda ERDAŞ (Sorumlu Yazar)

Bibtex @araştırma makalesi { cuilah440565, journal = {Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)}, issn = {1303-3670}, eissn = {2564-6427}, address = {Çukurova Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {18}, pages = {47 - 72}, doi = {10.30627/cuilah.440565}, title = {Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi}, key = {cite}, author = {ERDAŞ, Safiye Şeyda and UYGUN, Mehmet Nuri} }
APA UYGUN, M , ERDAŞ, S . (2018). Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18 (1), 47-72. DOI: 10.30627/cuilah.440565
MLA UYGUN, M , ERDAŞ, S . "Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 47-72 <http://dergipark.gov.tr/cuilah/issue/38146/440565>
Chicago UYGUN, M , ERDAŞ, S . "Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 47-72
RIS TY - JOUR T1 - Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi AU - Mehmet Nuri UYGUN , Safiye Şeyda ERDAŞ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30627/cuilah.440565 DO - 10.30627/cuilah.440565 T2 - Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) JF - Journal JO - JOR SP - 47 EP - 72 VL - 18 IS - 1 SN - 1303-3670-2564-6427 M3 - doi: 10.30627/cuilah.440565 UR - http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440565 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi %A Mehmet Nuri UYGUN , Safiye Şeyda ERDAŞ %T Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi %D 2018 %J Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) %P 1303-3670-2564-6427 %V 18 %N 1 %R doi: 10.30627/cuilah.440565 %U 10.30627/cuilah.440565
ISNAD UYGUN, Mehmet Nuri , ERDAŞ, Safiye Şeyda . "Tekke Mûsikîmizde Toplu Evrâd-ı Şerîf Okuma Geleneğine Bir Örnek: Rifâî Evrâd-ı Şerîfi". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 / 1 (Haziran 2018): 47-72. http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440565