Yıl 2018, Cilt 18, Sayı 1, Sayfalar 95 - 129 2018-06-30

Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri

Mansur GÖKCAN [1]

13 15

Kanaat, verilene razı olmak ve elde olanla yetinmek demektir. Bu tanımlamadan, kanaatin, çalışmayıp tembellik yapmak olduğu anlamı çıkartılmamalıdır. Kanaat, çalışıp gayret göstermeyi, fakat neticede az da olsa ele geçen rızka razı olmayı gerektirir. Kanaatkâr kimse, çoğa sevinip aza üzülmeyen, her iki durumda da huzur ve sükûn içerisinde bulunan kimsedir. Kanaat, dünya metaına kalpte değer vermeyen zühdî bir anlayıştır. Kanaat sahibi, azla yetinip fazlasına ihtiyaç duymadığı için, insanlardan bir şey isteme mahcubiyetine düşmekten ve başkasına muhtaç olma zilletinden kurtulur. Kanaatkâr kimse, sadece Allah’tan korkar, ümit eder ve O’na güvenir. Çünkü o, Allah’tan başka hiçbir kimsenin rızk veremeyeceğini ve rızkı engelleyemeyeceğini bilir. Kanaat; rıza, zühd, tevekkül, havf, recâ ve Allah’a teveccüh anlayışlarını da içinde bulunduran bir haslettir. Nefsin isteklerinin sınırı yoktur. O, bir isteği yerine getirildiğinde hemen diğer isteğini kalbe dayatır. Kalbi, nefsin elinden kurtarmanın çaresi kanaattir. Eğer kalp, kısmete razı olarak aza kanaat ederse, nefsin kalp üzerinde fonksiyonu kalmayacaktır. Bu bakımdan, azla yetinmek olan kanaat, nefsin eğitilmesini sağlayan önemli bir riyazet metodudur. Kanaatkâr kişi, nimetin nasıl kazanıldığını bilen, israftan kaçınan ve tutumlu olan kimsedir. Gelirine göre harcama yapmayan, lüks ve israf içerisinde olan nice kimselerin varlıklarını kaybettikleri ve başkalarına muhtaç hale geldikleri bilinmektedir. Kanaate engel teşkil eden; hırs, tamah, israf ve tûl-i emel, sadece bireyin kendisine değil, ailesine ve topluma da zarar vererek içtimai huzuru bozmaktadır.
Kanaat, nefs, rıza, israf
  • Afîfî, Ebu’l-Ala (ö. 1966), Tasavvuf (İslam’da Manevi Hayat), trc. Ekrem Demirli, Abdullah Kartal, İz yayıncılık, İstanbul 2012.
  • Ahmed, Ebû Abdillah İbn Hanbel eş-Şeybânî (ö. 241/855), Müsned, thk. Şu’ayb el-Arnavût, I-L, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut, 2001.
  • Ahmed, el-Âyid ve diğerleri, el-Mû’cemü’l-Arabiyyi’l-esâsî, Larûs yayınları, Alecso 1989.
  • Altuntaş, Halil ve Şahin, Muzaffer, Kur’an-ı Kerim Meâli, DİB, Ankara 2009.
  • Ateş, Süleyman, İslâm Tasavvufu, Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul 1992.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Huseyn (ö. 458/1066), Şu’abu’l-iman, thk. Abdülali Abdülhamid Hâmid, Mektebetü’r-Rüşd, Riyad 1423/2003.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-9366-7266
Yazar: Mansur GÖKCAN (Sorumlu Yazar)

Bibtex @araştırma makalesi { cuilah440610, journal = {Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)}, issn = {1303-3670}, eissn = {2564-6427}, address = {Çukurova Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {18}, pages = {95 - 129}, doi = {10.30627/cuilah.440610}, title = {Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri}, key = {cite}, author = {GÖKCAN, Mansur} }
APA GÖKCAN, M . (2018). Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18 (1), 95-129. DOI: 10.30627/cuilah.440610
MLA GÖKCAN, M . "Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 95-129 <http://dergipark.gov.tr/cuilah/issue/38146/440610>
Chicago GÖKCAN, M . "Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 95-129
RIS TY - JOUR T1 - Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri AU - Mansur GÖKCAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30627/cuilah.440610 DO - 10.30627/cuilah.440610 T2 - Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) JF - Journal JO - JOR SP - 95 EP - 129 VL - 18 IS - 1 SN - 1303-3670-2564-6427 M3 - doi: 10.30627/cuilah.440610 UR - http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440610 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri %A Mansur GÖKCAN %T Tasavvufta Kanaat Anlayışı ve Bireysel-Sosyal Etkileri %D 2018 %J Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) %P 1303-3670-2564-6427 %V 18 %N 1 %R doi: 10.30627/cuilah.440610 %U 10.30627/cuilah.440610