Yıl 2018, Cilt 18, Sayı 1, Sayfalar 361 - 389 2018-06-30

Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri

Serkan ÇELİKAN [1]

20 12

İslâm fıkhında, ibadetlerden hukukî süreçlere kadar bütün beşerî faaliyetlerde, kararlar üzerinde belirleyici olan bilgi ve delillerin kesin nitelikli olması esastır. Bu, doğru ve adil sonuçlara varabilmenin önemli bir şartıdır. Dolayısıyla şüphenin ve farklı ihtimallerin varlığından kurtulamamış delillerin karar vermede ve hüküm tesisinde dayanak olarak görülmesi mümkün olmamaktadır. Bu önemli husus fıkıh kâideleri (kavâid-i fıkhiyye) olarak da bilinen İslâm hukukunun temel prensipleri arasında da çeşitli maddeler aracılığıyla yerini bulmuştur. Hz. Peygamber (a.s.) devrinin İslâm hukukunun ilk uygulama alanı olduğu dikkate alındığında bahsi geçen ilkenin ve dolayısıyla bu ilkeyi farklı formlarda ortaya koyan fıkıh kâidelerinin temellerinin de bu dönemde mevcut bulunabileceğini tahmin etmek zor olmaz. Nitekim hadis kaynaklarında yapılan incelemeler şüphe-hüküm ilişkisi olarak da isimlendirilebilecek bu konuda kavlî ve fiilî sünnetten çeşitli örneklerin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma söz konusu örneklerin tespitini, sıhhat durumlarını ve mevzu bahis olan esasla ilgilerini belirlemeyi amaçlamaktadır.
İslâm fıkhı, fıkıh kâideleri, hadis kaynakları, sünnet, şüphe-hüküm ilişkisi
  • Abd b. Humeyd, Ebû Muhammed el-Kissî (ö. 249/863), Müsned, thk. Subhî Bedrî Sâmerrâî, Mahmûd Muhammed Halîl Saîdî, Mektebetü’s-Sünne, Kahire 1408/1988.
  • Aburrezzâk, Ebû Bekr b. Hemmâm es-San‘ânî (ö. 211/826), el-Musannef, I-XI, thk. Habîburrahman el-A‘zamî, el-Meclisü’l-İlmî, Beyrut 1403/1983.
  • Aclûnî, İsmâil b. Muhammed (ö. 1162/1749), Keşfü’l-hafâ ve muzîlü’l-ilbâs ammâ iştehera mine’l-ehâdîs alâ elsineti’n-nâs, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut 1352.
  • Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdullah Şeybânî (ö. 241/855), Müsned, I-L, thk. Şu-ayb el-Arnaût ve diğerleri, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1416/1995.
  • Aynî, Ebû Muhammed Bedruddin Mahmûd b. Ahmed b. Musa el-Hanefî (ö. 855/1451), Umdetü’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî, I-XXV, tsh. Abdullah Mahmûd Muhammed Ömer, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1421/2001.
  • Azîmâbâdi, Muhammed Şemsülhak (ö. 1330/1911), Avnu’l-ma’bûd şerhu Süne-ni Ebî Dâvûd, I-XIV, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1415.
  • Bâ Hüseyin, Yakûb b. Abdülvehhâb, el-Kavâidu’l-fıkhiyye, Mektebetü’r-Rüşd/Şeriketü’r-Riyâd, Riyâd 1418/1998.
  • Baktır, Mustafa, “Kâide”, DİA, XXIV, ss. 205-210, İstanbul 2001.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-6469-9533
Yazar: Serkan ÇELİKAN (Sorumlu Yazar)

Bibtex @araştırma makalesi { cuilah440711, journal = {Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)}, issn = {1303-3670}, eissn = {2564-6427}, address = {Çukurova Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {18}, pages = {361 - 389}, doi = {10.30627/cuilah.440711}, title = {Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri}, key = {cite}, author = {ÇELİKAN, Serkan} }
APA ÇELİKAN, S . (2018). Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18 (1), 361-389. DOI: 10.30627/cuilah.440711
MLA ÇELİKAN, S . "Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 361-389 <http://dergipark.gov.tr/cuilah/issue/38146/440711>
Chicago ÇELİKAN, S . "Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 361-389
RIS TY - JOUR T1 - Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri AU - Serkan ÇELİKAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30627/cuilah.440711 DO - 10.30627/cuilah.440711 T2 - Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) JF - Journal JO - JOR SP - 361 EP - 389 VL - 18 IS - 1 SN - 1303-3670-2564-6427 M3 - doi: 10.30627/cuilah.440711 UR - http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440711 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri %A Serkan ÇELİKAN %T Hükümlerin Dayandığı Delillerde Kesinliği Öngören Fıkıh Kâidelerinin Hadislerdeki Temelleri %D 2018 %J Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) %P 1303-3670-2564-6427 %V 18 %N 1 %R doi: 10.30627/cuilah.440711 %U 10.30627/cuilah.440711