Yıl 2018, Cilt 18, Sayı 1, Sayfalar 391 - 418 2018-06-30

Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî

Mücahit YÜKSEL [1]

10 9

İslâm öncesi döneme Kur’ân’da, “Cahiliye” adı verilmektedir. Bu ismin verilmesindeki etken ise okuma-yazma oranının düşüklüğü değil dine karşı takınılan kötü tavırdır. Çünkü her ne kadar Araplar yazma alanında zayıf olsalar da sözlü edebiyat alanında iyi durumdalardı. Ayrıca Cahiliyye adının verilmesi, bu dönemde hiçbir güzelliğin olmadığı anlamına da gelmemektedir. Bu dönemde, tevhid dinine bağlı olan ve güzel ahlâkıyla tanınan insanlara da rastlanmaktadır. Edebiyat, Cahiliye döneminin önemli bir unsuru idi. Öyle ki şairler ödüllendirilirdi ve şiir yarışmaları da yapılırdı. Dereceye giren şiirler de Ka’be duvarına asılırdı. Ayrıca hatipler de itibar görür ve kabile temsilcisi olarak yöneticilerle konuşurken sözcülük görevi yaparlardı. Bu dönemde edebiyat alanındaki yeteneklerini menfaat için sergileyen insanlar olduğu gibi topluma faydalı olma amacında olan kişiler de bulunmaktaydı. Câhiliyye dönemindeki edebî faaliyetlerden bahsedilirken her zaman şiir ön planda olmuştur. Ancak şiir kadar gündeme getirilmeyen nesir de bu dönemde en az şiir kadar revaç bulmuştur. Çünkü sosyal hayatın gereği olan birçok konuşma, nesir türünün içine girmektedir. Eksem b. Sayfi, Cahiliye döneminin tanınan kişilerindendir. Sağlıklı bir bakış açısına sahip olan Eksem, icra ettiği hutbeleriyle, kendi dönemindeki insanlara yol göstermiştir. Cahiliyenin tüm kötülüklerine rağmen o, tevhid inancına sahip bir insan olarak, herkesi tevhide ve güzel ahlaka çağırmıştır. Eksem, konuşmalarında gösterişten kaçınmış ve mümkün olduğu kadar sade konuşmaya çalışmıştır. Bununla birlikte Eksem, bazen edebi sanatları kullanmaktan da geri kalmamıştır.Bu makale; Câhiliyye kavramının analizi, Câhiliyye döneminde nesrin durumu ve önemli bir hatip olan Eksem b. Sayfî’nin edebî kişiliği konularını ele almaktadır. Çünkü İslâm’ın getirdiği güzelliklerin daha iyi anlaşılması için Cahiliyye döneminin tanınması önemlidir. Ayrıca Eksem b. Sayfi de bu dönemin önemli bir şahsiyetidir.
Câhiliyye, Nesir, Eksem b. Sayfî, Hitâbet, Mesel, Vasiyet
  • Kur’ân-ı Kerîm Meâli, Hayrettin Karaman vd., 8. Baskı, TDV. Yayınları, Ankara, 2010.
  • Abdulcebbar, Abdullah, Hafâcî, Muhammed Abdulmun’im, Kıssatu’l-Edeb fi’l-Hicâz, Mektebetü’l-Külliyyâti’l-Ezheriyye, Kahire, ty.
  • Altıntaş, Ramazan, Bütün Yönleriyle Câhiliyye, Pınar Yayınları, İstanbul 2007.
  • Askerî, Ebû Hilâl el-Hasen b. Abdullah (395/1005), Cemheratü’l-Emsâl, Dâru’l-Fikr, Beyrut, ty.
  • Belâzurî, Ahmed b. Yahyâ (279/892), Cümel min Ensâbi’l-Eşrâf, thk: Süheyl Zekkâr, Riyâd ez-Zerkalî, Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1996.
  • Cebbûr, Abdunnûr, el-Mu’cemu’l-Edebî, Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, Beyrut, 1979.
  • el-Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammâd (400/1009), es-Sıhâh Tâcu’l-Luğa ve Sıhâhu’l-ʽArabiyye, thk: Ahmed Abdulğafûr Attâr, Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, Beyrut, 1987. Cündî, Ali, Fî Târîhi’l-Edebi’l-Câhilî, 1. Baskı, Dâru’t-Turâs, Kahire, 1991.
  • Çubukcu, Asri, “Eksem b. Sayfî”, DİA, İstanbul, 1994, X, 550-551.
  • Dayf, Şevkî, el-Fenn ve Mezâhibuhû fi’n-Nesri’l-Arabî, 13. Baskı, Dâru’l-Maârif, Kahire, ty.
  • Fahur, Hanna, el-Câmi’ fî Tarihi’l-Edebi’l-Arabî, Dâru’l-Cîl, Beyrut, 1995.
  • Fîrûzâbâdî, Mecduddin Ebû Tâhir Muhammed b. Ya’kûb (817/1414), el-Kâmûsu’l-Muhît, 8. Baskı, thk: Mektebu Tahkîki’t-Turâs fî Müesseseti’r-Risâle, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut, 2005.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-2958-7813
Yazar: Mücahit YÜKSEL (Sorumlu Yazar)

Bibtex @araştırma makalesi { cuilah440713, journal = {Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)}, issn = {1303-3670}, eissn = {2564-6427}, address = {Çukurova Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {18}, pages = {391 - 418}, doi = {10.30627/cuilah.440713}, title = {Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî}, key = {cite}, author = {YÜKSEL, Mücahit} }
APA YÜKSEL, M . (2018). Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18 (1), 391-418. DOI: 10.30627/cuilah.440713
MLA YÜKSEL, M . "Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 391-418 <http://dergipark.gov.tr/cuilah/issue/38146/440713>
Chicago YÜKSEL, M . "Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 391-418
RIS TY - JOUR T1 - Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî AU - Mücahit YÜKSEL Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30627/cuilah.440713 DO - 10.30627/cuilah.440713 T2 - Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) JF - Journal JO - JOR SP - 391 EP - 418 VL - 18 IS - 1 SN - 1303-3670-2564-6427 M3 - doi: 10.30627/cuilah.440713 UR - http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440713 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî %A Mücahit YÜKSEL %T Cahiliye Döneminde Nesir ve Bir Hatip Olarak Eksem b. Sayfî %D 2018 %J Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) %P 1303-3670-2564-6427 %V 18 %N 1 %R doi: 10.30627/cuilah.440713 %U 10.30627/cuilah.440713