Yıl 2018, Cilt 18, Sayı 1, Sayfalar 513 - 533 2018-06-30

Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi

Hüseyin Âdem TÜLÜCE [1]

29 53

Her medeniyetin kendine özgü bir felsefe yapma biçimi vardır. Düşünmenin meseleleri aynı olsa bile ifade etme ve dile getirme şekilleri farklıdır. Bu yönüyle düşünmenin evrensel yönü genel çerçevede aynı konulardır. Fakat bu aynı olma durumu bütünü kapsamaz. Öte yandan düşünmenin yerel yönü bizim düşüncelerimizi belli bir sistematik ve kavramsal yapı içinde dile getirmemizi sağlar. İşte bu noktada özgün bir felsefi tefekkür evrensellikle yerellik arasında durur. Evrensellik, konu bağlamında öne çıkarken yerellik ifade bağlamında öne çıkar. Burada anlam, evrensel boyutu imlerken anlamın dile gelmesi yerel boyutu imler. Bu çerçevede biz nazar ve mükaşefe kavramlarını yerellik ve evrensellik bağlamında ele aldık. Bunun mümkün olup olmadığını Prof. Dr. Süleyman Dönmez, Prof. Dr. Teoman Duralı, Prof. Dr. Yalçın Koç’un ve Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu’nun düşünceleri çerçevesinde tartıştık. Bu çerçevede “nazar ve mükaşefe” kavramları üzerinde durduk. Çalışmamızda Prof. Dr. Süleyman Dönmez’in düşünce yolunda tin, ruh, mana, iç anlamında yorumlanan “nous”, kavram ve düşünce öncesi durumu ifade etmek için kullanmıştır. “Logos” kavramı ise dış, akıl, düşünce sistematiği anlamında ele alınmıştır. Gerek “nous” gerekse logos kavramı hem Süleyman Dönmez’ in hem de Yalçın Koç’ un eserlerinde farklı şekillerde ele alınsa da aynı anlamda kullanılan kavramlardır. Üzerinde durduğumuz “nazar ve mükaşefe” kavramlarını temel olarak Sühreverdi’nin işrak felsefesinden alsak ta İslam düşünce geleneği içerisinde felsefede, kelamda ve tasavvufta sıkça kullanılan kavramlardır. “Nazar”, çalışmamız bağlamında bilgiye ulaşmada rasyonel aklı temsil ederken “mükaşefe” ise bilgiye ulaşmada sezgiyi merkeze alır. Öte yandan makalemizde İhsan Fazlıoğlu’nun “gerçeklik küresi” terkibini, tarihi müktesebatı okuma konusunda değerlendirdik. “Gerçeklik küresinin” ne olduğunu ve fizik ilimlerin bu gerçeklik küresi ile olan bağını ortaya koymaya çalıştık. Teoman Duralı’nın rasyonel akla dayalı “logos” felsefesi ile Yalçın Koç’ un gönle dayalı “nous” anlayışını karşılaştırdık. Süleyman Dönmez’in “keşfi inşa” yönteminin ne olduğunu ve yeni bir yöntem olarak durduğu yeri ifade etmeye gayret gösterdik. Tüm bunlarla birlikte “nous” ve “logos” kavramlarının Batı felsefe tarihi içinde hangi anlamda kullanıldığına, anlam kaymasına uğrayıp uğramadığına değindik.
Nazar, mükaşefe, nous, logos, Türk felsefesi, batı felsefesi
  • Dönmez, Süleyman, Emanet Ahlakı Türk Ahlak Felsefesine Giriş, Adana: Ka-rahan Kitapevi, 2015.
  • Dönmez, Süleyman, Keşfedilmeyi Bekleyen Medeniyet Felsefenin Batı Dışı Referanslarına Eleştirel Bir Katkı, Adana: Karahan Kitapevi, 2015.
  • Duralı, Ş. T., Çağdaş Küresel Medeniyet, İstanbul: Dergah Yayınları, 2016.
  • Duralı, Ş. T., Omurgasızlaştırılmış Türklük, İstanbul: Dergah Yayınları, 2017.
  • Duralı, Ş. T., Felsefe-bilimin doğuşu, İstanbul: Dergah Yayınları, 2016.
  • Duralı, Ş. T. Felsefe-bilim nedir, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2014.
  • Duralı, Ş. Teoman, “Felsefe ve Bilim İlişkisi”, https://www.teomandurali.com/page/10/Filosof Bilimadamı ve Felsefe-Bilime İlişkin Mülakat, Erişim: 26.03.2018.
  • Fazlıoğlu, İhsan, Kendini Aramak, İstanbul: Papersense Yayınları, 2014.
  • Fazlıoğlu, İhsan, Sözün Eşiğinde, İstanbul: Papersense Yayınları, 2016.
  • Fazlıoğlu, İhsan, Kendini Bulmak, İstanbul: Papersense Yayınları, 2016.
  • Fazlıoğlu, İhsan, Kayıp Halka, İstanbul: Papersense Yayınları, 2016.
  • Fazlıoğlu, İhsan, Derin Yapı, İstanbul: Papersense Yayınları, 2016.
  • Koç, Yalçın, Anadolu Mayası, Ankara: Cedit neşriyat, 2014.
  • Peters, Francis E., Antik Yunan Felsefesi Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Para-digma Yayınları, Çev: Hakkı Hünler,2004.
  • Sarı, M.A, “Aristoteles’te İlk İlkelerin Bilgisi ve Nous Üzerine”, Kaygı dergisi, 2011/16.
  • Sühreverdi, İşrak felsefesi (Hikmet’ül-İşrak), İstanbul: İz Yayıncılık, 2012.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-3999-739X
Yazar: Hüseyin Âdem TÜLÜCE (Sorumlu Yazar)

Bibtex @araştırma makalesi { cuilah440723, journal = {Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD)}, issn = {1303-3670}, eissn = {2564-6427}, address = {Çukurova Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {18}, pages = {513 - 533}, doi = {10.30627/cuilah.440723}, title = {Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi}, key = {cite}, author = {TÜLÜCE, Hüseyin Âdem} }
APA TÜLÜCE, H . (2018). Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 18 (1), 513-533. DOI: 10.30627/cuilah.440723
MLA TÜLÜCE, H . "Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 513-533 <http://dergipark.gov.tr/cuilah/issue/38146/440723>
Chicago TÜLÜCE, H . "Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 (2018): 513-533
RIS TY - JOUR T1 - Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi AU - Hüseyin Âdem TÜLÜCE Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30627/cuilah.440723 DO - 10.30627/cuilah.440723 T2 - Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) JF - Journal JO - JOR SP - 513 EP - 533 VL - 18 IS - 1 SN - 1303-3670-2564-6427 M3 - doi: 10.30627/cuilah.440723 UR - http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440723 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi %A Hüseyin Âdem TÜLÜCE %T Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi %D 2018 %J Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) %P 1303-3670-2564-6427 %V 18 %N 1 %R doi: 10.30627/cuilah.440723 %U 10.30627/cuilah.440723
ISNAD TÜLÜCE, Hüseyin Âdem . "Türk Tefekkür Tarihini Temellendirmede Yeni Bir Yorum Denemesi". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18 / 1 (Haziran 2018): 513-533. http://dx.doi.org/10.30627/cuilah.440723