Yıl 2018, Cilt 6, Sayı 1, Sayfalar 275 - 291 2018-01-31

Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi

sevil TOROĞLU [1] , Fatma KILINÇ [2] , Meral YILMAZ [3] , Dilek KESKİN [4]

140 108

Amaç: Bu çalışmada insan sağlığı açısından önemli olan Entamoeba histolytica’nın nasıl bulaştığı ve ne gibi zararlara neden olduğu hakkında bilgiler toplanacaktır.

Bulgular: Entamoeba cinsinin bir türü ve anaerobik bir parazit protozoadır. Evriminde sıra ile kist-metakist - metakistiktrofozoit - trofozoit-prekist - dönemleri görülür. E.histolytica hastalık yapmadan da bağırsakta yaşayabilir. Kalın bağırsağa yerleşir, kalın bağırsağın içine yayılır. Bazen dokuları geçebilmektedir. Bazen kalınbağırsağın içine yayılarak kolit (bağırsak iltihabı), akut dizanteri veya ishale yol açmaktadır. Enfeksiyon kana geçebilmektedir. Kan aracılığıyla karaciğer, akciğer gibi organlara ulaşmaktadır. Tropikal ve subtropikal bölgelerde daha sık görülmektedir. İnsan dışkısının tarlalara gübre olarak verilmesi, sinek, böcek gibi eklembacaklılar, enfeksiyon taşıyan kişilerin gıda sanayisinde çalışması ve temizliğe dikkat edilmemesi bu parazitin dağılmasına neden olmaktadırlar. Esas bulaşma yolu oraldır. Hastalık belirtileri; yumuşak kıvamlı dışkılama, mide krampları olabilmektedir. Hastalığın daha şiddetli seyrettiği amipli dizanteride; ateş, karında hassasiyet, dışkıda kan görülmesi, istifra ve zayıflama görülebilmektedir. Amip karaciğer ve beyin abselerine sebep olabilmektedir.

Tanı: Mikroskop altında incelenmek üzere dışkı örnekleri ile yapılan çalışmalarda %34 hassasiyet ile tespit edilmektedir. Mikroskobi yöntemi yanı sıra amibe ait antijenlerin ve karşı antikorların tespit edilmesiyle tanının hassasiyeti artmaktadır. Kolonoskobi esnasında doktor intestinal içeriğini görür, gerekirse biyopsi alarak ayrıntılı mikroskopta inceler. Karaciğer, absesi ve diğer organlarda görünenlerde, ultrasanografi ve tomografi görüntüleme yöntemleri ile tespit edilmektedir.

Sonuç: E. histolytica’nın neden olduğu amipli dizanteri genellikle tespitinde sorunlar yaşanan enfeksiyondur. Tanıda ne yazık ki yaygın biçimde mikroskobi ön plandadır. E. histolytica’nın olgun kistlelerinin gıda, su ve cinsel yolla alınmasıyla dönüştüğü trofozoitlerinin kolona invazyonu ile oluşmakta ve asemptomatik taşıyıcılıktan amibik kolite kadar değişik klinik tablolar ile karşımıza çıkmaktadır. Bu durum dünyada ve ülkemizde bölgelere göre değişik tablolarla karşımıza çıkmaktadır. Amöbiyaz bildirimi zorunlu hastalıklardandır. Özellikle gıda ile uğraşanlar kontrol altında tutulmalıdır. Hasta ve kist taşıyıcılar tedavi edilmeli, kişisel hijyen, içme ve kullanma sularını bulaşlardan korumalı ve vektörlerle savaş gibi başlıca korunma tedbirleri bulunmalıdır. Amöbiyazın tedavisinde kist, trofozoit veya hem kist hemde trofozoit formlarına etkili olan antiprotozoner ilaçlar kullanılmalı ve antibiyotikler kullanılmalıdır.

Entamoeba histolytica, evrimi, tanısı
  • [1] Dr. F. G. Demirçeken, Dr. A.Özden, Güncel Gastroenteroloji, 6(3) (2002) 159
  • [2] P. Yüksel, D. Çelik, Z. Güngördü, T. Ziver, S. İzmirli, H. Yakar, S. Sarıbaş, M. Aslan, B. Kocazeybek, Klimik Dergisi,24(3) (2011) 150
  • [3] Mustafa Yakut, Ali Özden, Güncel Gastroenteroloji,12(2)(2008) 81
  • [4]Uz. Dr. Yavuz Uyar, Parazitolojik Tanıda Antijen Testleri (E. hystolitica, Giardia, Cryptosporidium)
  • [5] Y. E. Beyhan, H. Yılmaz, Z. Taş Cengiz, Turkiye Parazitol Derg, 40(2016) 59
  • [6] S. Tuncay, T. Inceboz, L. Över, G. Yalçın, S. Usluca, S. Şahin, S. Bayram Delibaş, Ü. Aksoy, Ç. Akısü, Türkiye Parazitoloji Dergisi, 31(3) (2007)188-193
  • [7]González,AliciaValadez,EricHernández,OliviaValenzuela,AngélicaLimón,OswaldoPartida,Edwards F. Silva Cecilia Ximénez,ReneCerritos,LilianaRojas,SilvioDolabella,PatriciaMorán,MinekoShibayama, (2014) DOI: 10.3390/ijerph7031105
  • [8]T. Dal, M. S. Dal, Klinik ve Deneysel Araştırmalar Dergisi 2(1) (2011) 50-54
  • [9] M. Tanyuksel, W. A. Petri, Clinical Microbiology Reviews, 16(4) (2003) 713–729
  • [10]Sodeman WA Jr. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7742/#!po=18.3824 (23 şubat2017)
  • [31] A. Çakar, S. Ergüven, A. Günalp, MikrobiyolBult. 36 (2002) 207-213
  • [32] Ü. Karaman, N. Akkaya, Ö. Aycan, M. Atambay, N. Daldal, İnönü Üniv. Tıp Fak. Derg.11(1) (2004) 25-28
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik ve Temel Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: sevil TOROĞLU
E-posta: storoglu@ksu.edu.tr
Kurum: 1Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Kahramanmaraş
Ülke: Turkey


Yazar: Fatma KILINÇ
E-posta: fatıma@gmail.com

Yazar: Meral YILMAZ
E-posta: myılmz@gmail.com

Yazar: Dilek KESKİN
E-posta: dkeskin@adu.edu.tr
Kurum: 2Adnan Menderes Üniversitesi, Çine Meslek Yüksek Okulu, Çine, Aydın

Bibtex @derleme { dubited296474, journal = {Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi}, issn = {}, address = {Düzce Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {6}, pages = {275 - 291}, doi = {10.29130/dubited.296474}, title = {Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi}, key = {cite}, author = {TOROĞLU, sevil and YILMAZ, Meral and KILINÇ, Fatma and KESKİN, Dilek} }
APA TOROĞLU, s , KILINÇ, F , YILMAZ, M , KESKİN, D . (2018). Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6 (1), 275-291. DOI: 10.29130/dubited.296474
MLA TOROĞLU, s , KILINÇ, F , YILMAZ, M , KESKİN, D . "Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi". Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 6 (2018): 275-291 <http://dergipark.gov.tr/dubited/issue/34777/296474>
Chicago TOROĞLU, s , KILINÇ, F , YILMAZ, M , KESKİN, D . "Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi". Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 6 (2018): 275-291
RIS TY - JOUR T1 - Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi AU - sevil TOROĞLU , Fatma KILINÇ , Meral YILMAZ , Dilek KESKİN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.29130/dubited.296474 DO - 10.29130/dubited.296474 T2 - Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 275 EP - 291 VL - 6 IS - 1 SN - -2148-2446 M3 - doi: 10.29130/dubited.296474 UR - http://dx.doi.org/10.29130/dubited.296474 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi %A sevil TOROĞLU , Fatma KILINÇ , Meral YILMAZ , Dilek KESKİN %T Entamoeba histolytica’nın İnsan ve Hayvan Sağlığı Açısından Önemi %D 2018 %J Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi %P -2148-2446 %V 6 %N 1 %R doi: 10.29130/dubited.296474 %U 10.29130/dubited.296474