Yıl 2018, Cilt 2, Sayı 2, Sayfalar 129 - 145 2018-10-30

KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER

M.Halil SAĞLAM [1]

72 160

Din dili, toplumların din ve inanç sistemleriyle ilgili bir olgunun karşılığıdır. Bu olgu, belli bir inanç sistemine, felsefî öğretilere ve mistik kabullere bağlı olarak ortaya çıkar ve zamanla gelişir. Özellikle sosyoloji, tarih ve edebiyat gibi sosyal bilim dallarında din diline ait çok sayıda Sembol bulunmaktadır. Sosyoloji, toplumların kültürel özelliklerini yansıtmak; tarih bilimi, tarihe ait olayları objektif ölçülerle aktarmak; edebiyat bilimi de anlatıların reel ve retorik yönünü güçlendirmek için din dilinden yararlanmaktadır. Din dili, özellikle retorik üzerine kurgulanmış edebiyat biliminde çok daha nitelikli ve hacimlidir. Din dili bağlamında analiz edilen metinler, ait oldukları toplumların ve bireylerin sosyal, kültürel ve dinî yaşantısını başarıyla yansıtırlar.

Estetik ve realist yönü din diliyle zenginleştirilmiş bir edebi anlatı, sosyoloji, tarih ve psikoloji gibi bilim dallarına önemli katkı sağlayabilmektedir. Edebî türler arasında özellikle romanların sosyal bilimlere sağladığı katkı çok daha fazladır. Sokağa tutulan bir ayna olan romanlarda, toplumların din ve inanç algısını, örf ve ananelerini okumak mümkündür. Türk edebiyatında vaka zamanının ve kaleme alındıkları dönemin kültürel özelliklerini yansıtan çok sayıda roman bulunmaktadır. Din diline ait unsurlar, özellikle realist yönü güçlü olan bu romanlarda çok daha fazla yer tutmaktadır. Çünkü din, Türk toplumunun bir realitesidir. Türk edebiyatının en başarılı realist romanları arasında bulunan Kuyucaklı Yusuf romanı din dili bağlamında analiz edilebilecek niteliklere sahiptir. Roman, Türk toplumunun dine dayalı sosyal ve kültürel yaşantısını yansıtmaktadır. Romanın realist yanını güçlendiren din diline ait unsurlar ve semboller romanda hacimli yer tutmaktadır. Romanın aynı zamanda Marksist yazar Sabahattin Ali’nin savruk din duygusuna bakan yönleri de bulunmaktadır. Romanda İslâmiyet, Hristiyanlık, Musevilik dinlerine ayrıca Buda öğretisine ait çok sayıda dinî sembol bulunmaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, Kuyucaklı Yusuf romanı özelinde anlatılarda kullanılan din dilinin sosyal, kültürel ve psikolojik yönlerini ortaya çıkarmaktır. Çalışmada Evren örneklem modeli, doküman incelemesi ve nitel betimleme metodu uygulanmıştır.

Kuyucaklı Yusuf Romanı, Din Dili
  • Alangu, Tahir (1968 ). Cumhuriyet Sonrası Hikâye ve Roman 1919-1920. C.I, İstanbul: İstanbul Matbaası.
  • Atasagun, Galip (1996), İlahi Dinlerde Dinî semboller, Yayınlanmış Doktora Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Konya.
  • Başgil, Ali Fuad (1979). Din ve Laiklik, İstanbul: Yağmur Yayınları.
  • Baykan, Ali (2005). Sabahattin Ali ve Gerhart Hauptmann’nın Eserlerinde Sosyokültürel Olgu ve İletişim Çatışması, Yayımlanmamış Doktora Tezi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara
  • Bergson, Hengri (1962). Ahlak ile Dinin Kaynağı, çev. Mehmet Karasan, Ankara: MEB Yayınları. Cevizci, Ahmet (2000). Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Çağlayan, Harun (2014). “Rasyonalizm Bağlamında Dilbilim ve Din Dili İlişkisi”, Ekev Akademi Dergisi. S.58, 41-58.
  • Çetişli, İsmail (2011). Edebiyat Sanatı ve Bilim, Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Enginün, İnci (2013). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Eyüpoğlu, İsmail Zeki (1987). Anadolu İnançları, Anadolu Mitolojisi, İnanç Söylence Bağlantısı, İstanbul: Geçit KitapeviHasanov, Behram (2014). “Cllfford Geertz’e Göre Kültürel Bir Sistem Olarak Din”, Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. C.1, S.2, 79-96.
  • Güven, Mustafa (2012). “Kültürün Bir Unsuru Olarak Din”, Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, C.I, S.1, 933-948.
  • Kazan, Ramazan (2005). Edebî Üslûp Açısından Hadis Metinleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Isparta.
  • Koç, Turan (1998). Din Dili, İstanbul: İz Yayınları.
  • Kolcu, Ali İhsan (2009). Cumhuriyet Edebiyatı II, Hikâye ve Roman. Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.
  • Kottak, Congard Philip (2002). Antropoloji: İnsan Çeşitliliğine Bakış, çev. Serpil Altınok vd.,Ankara: Ütopya Yayınları.
  • Korkmaz, Ramazan (1991). Sabahattin Ali–İnsan ve Eser, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Elazığ.
  • Mardin, Şerif (1993). Din ve İdeoloji, İstanbul: İletişim Yayınları.
Birincil Dil tr
Konular Edebiyat
Dergi Bölümü MAKALELER
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-7557-7021
Yazar: M.Halil SAĞLAM (Sorumlu Yazar)
Kurum: SİİRT ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { eeder455107, journal = {Edebî Eleştiri Dergisi}, issn = {2602-4616}, address = {Abdulhakim TUĞLUK}, year = {2018}, volume = {2}, pages = {129 - 145}, doi = {10.31465/eeder.455107}, title = {KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER}, key = {cite}, author = {SAĞLAM, M.Halil} }
APA SAĞLAM, M . (2018). KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER. Edebî Eleştiri Dergisi, 2 (2), 129-145. DOI: 10.31465/eeder.455107
MLA SAĞLAM, M . "KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER". Edebî Eleştiri Dergisi 2 (2018): 129-145 <http://dergipark.gov.tr/eeder/issue/40069/455107>
Chicago SAĞLAM, M . "KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER". Edebî Eleştiri Dergisi 2 (2018): 129-145
RIS TY - JOUR T1 - KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER AU - M.Halil SAĞLAM Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31465/eeder.455107 DO - 10.31465/eeder.455107 T2 - Edebî Eleştiri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 129 EP - 145 VL - 2 IS - 2 SN - 2602-4616- M3 - doi: 10.31465/eeder.455107 UR - http://dx.doi.org/10.31465/eeder.455107 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Edebî Eleştiri Dergisi KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER %A M.Halil SAĞLAM %T KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER %D 2018 %J Edebî Eleştiri Dergisi %P 2602-4616- %V 2 %N 2 %R doi: 10.31465/eeder.455107 %U 10.31465/eeder.455107
ISNAD SAĞLAM, M.Halil . "KUYUCAKLI YUSUF ROMANINDA DİN DUYGUSU VE DİN DİLİNE AİT SEMBOLLER". Edebî Eleştiri Dergisi 2 / 2 (Ekim 2018): 129-145. http://dx.doi.org/10.31465/eeder.455107