Yıl 2018, Cilt 0, Sayı 75, Sayfalar 35 - 66 2018-12-29

Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma

Hasan BUĞRUL [1]

9 26

Eldiven, ellerimizi farklı dış etkilerden korumak için giydiğimiz bir giysidir. Kullanım amacına göre deri, süet, kumaş, yün, kaşmir, naylon, keten ve pamuk gibi malzemelerden yapıldıkları görülür. Bunlar arasında yün ile örülen eldivenler daha çok kış mevsiminde ellerimizi soğuktan koruma amaçlı giyilir. Yün eldivenler, yün çoraplar gibi malzeme ve bezeme açısından önemli özelliklere sahiptirler. Bu anlamda, kültürel mirasımızın önemli unsurları arasında yer alırlar.  Günümüzde, yün yerine farklı malzemeden yapılan eldivenlerin kullanımının yaygınlaşması sonucu olarak diğer birçok etnografik eser gibi ortadan kaybolma riskini taşımaktadırlar. Bütün bunlara karşın bu etnografik eserlerle bağlantılı detaylı bir bilimsel çalışmaya rastlanılmaması bu alanda çalışma yapmamızı gerekli kılmıştır.

Bu çalışmada, Hakkâri ilinin farklı yörelerinde yün eldivenlerle ilgili saha çalışması yapılmıştır. Çok az sayıda yün eldivene rastlanılması bu sanat unsuru ile ilgili kaygılarımızı artırmıştır. Ancak katalog çalışmasında da görüleceği üzere, elde edilen yün eldivenler az sayıda olmakla birlikte malzeme, çeşit ve bezeme bakımından kayda değer oldukları görülür. Yün eldivenler üzerindeki motifler aynı yöreye ait yün çoraplar üzerindeki bezemelerle de karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar irdelenmeye çalışılmıştır. Görüldüğü kadarıyla, bu kültür ve sanat unsuru üzerine işlenen motiflerle Hakkâri ve aynı zamanda Anadolu’nun farklı yörelerindeki yün çorap gibi diğer örgü işler üzerine işlenen motiflerle büyük benzerlik gösterirler. Ancak yün eldivenlerin parmak uçlarındaki püsküller açısından daha çok Hakkâri yöresine özgü bir süsleme özelliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma ile Hakkâri yöresi yün eldivenlerinin kültür ve sanatımız açısından önemine dikkat çekerek bunların tekrar canlanmasında ve gelecek kuşaklara aktarılmasında katkı sağlanması hedeflenmektedir. 

ABSTRACT

A Study on the Woolen Gloves, One of the Ethnographic Assets, of Hakkari

A glove is a garment we wear to protect our hands against different external influences. According to the purpose of use, it is seen that they are made of materials such as leather, suede, fabric, wool, cashmere, nylon, linen and cotton. Among them, woollen gloves are mostly worn in winter to protect our hands from cold. Like woollen socks, woollen gloves have important characteristics in terms of material and appearance. In this sense, they are among important elements of our cultural heritage. Today, as a result of widespread use of gloves made from different materials instead of wool, they carry the risk of disappearing like many other ethnographic works. In spite of all these facts, a detailed scientific study related to these ethnographical works has not been found; hence a study was necessary to be done in this field.

In this study, field work on woollen gloves has been done in different parts of Hakkâri province. Coming across only few pairs of woollen gloves in some villages, it arose our anxiety about this art work. However, as it can be seen in the catalogue study, even though they are few in number, the woollen gloves obtained are of considerable value in terms of material, variety and appearance. By comparing the motifs on the woollen gloves with the ornament on the woollen socks belonging to the same locality, their similarities and differences were tried to be examined. As far as we can see, the motifs on this cultural and artistic element show great similarities with the other motifs on the knitting works socks such as woollen socks of Hakkari and different regions of Anatolia. However, in terms of the tassels at the fingertips of the woollen gloves, it mainly reveals an ornamentation characteristic unique to the Hakkari region. The aim of this study is to contribute to the revitalization and transfer of the woollen gloves of Hakkari region to future generation by attracting attention to their importance in terms of our culture and art.

Key words: Hakkâri, woollen gloves, motif, culture, art

yün eldiven, motif, kültür, sanat, Hakkâri
  • Akpınarlı, H. Feriha ve H. Ayşegül Özdemir, (2016). “Konya – Ladik Halılarındaki Motiflerin İncelenmesi”. DOI: 10,7816/idil-05-23-11- Idil, Issue 23. s. 964.
  • Al-Zadjali, Zahra(2015). “Investigation of the Metaphysical Symbolism of Omani Rug Designs”. Global Journal on Humanities & Social Sciences, Academic World Education & Research Center, s.404-408.
  • Alpenfels, Ethel J. (1955). “The Anthropology and Social Significance of the Human Hand”. Digital Resource Foundation, Vol 2, Num 2. 4-21.
  • Atay, Ayten (1987). Örücülük. Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
  • Bozkurt, Nejat (1995). Sanat ve Estetik Kuramları, 2.bsk. Sarmal Yayınevi. İstanbul.
  • Buğrul, Hasan (2018). Sanat ve Kültürel Değer Olarak Hakkari Yün Çorapları / As an Art and CulturalAsset – Hakkari WoolenSocks, Bilgin Kültür Sanat Yay.,Ankara.
  • Busatta, Sandra (1973). “The Tree of Life Design from Central Asia to Navajoland and Back”. Antrocom Online Journal of Anthropology, vol. 9. N. 1: s. 216.
  • Çoruhlu, Yaşar (2012). Türk Mitolojisinin Ana Hatları. Kabalcı Yayınevi.
  • Erbek, Güran (1987). AnatolianMotifsfrom Çatalhöyük tothePresent, 3. Baskı.
  • Okca, Ayşegül K. (2015). “Geleneksel Anadolu Halı ve Kilimlerinde Nazar İnancı: Muska Yanışı”. Turkish Studies InternationalPeriodical For The Languages, Literature and History of Turkish or TurkicVolume 10/8 Spring, s.1667-8.
  • Kamenova, Dora (2011). Pastoral Life in Art. ResearchTheme 9: Bulgaria.
  • Nişancı, Z. Nuray (2012). “Toplumsak Kültür – Örgüt Kültürü İlişkisi ve Yönetim Üzerine Yansımaları”, Batman University, Journal of Life Sciences, Volume I, p.1282.
  • Özen, Onur (2016). Yerli Üretim iş Eldivenlerinin Ürün Güvenliğinin Değerlendirilmesi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenlik Genel Müdürlüğü, , İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi, Ankara.
  • Sarıtaş, Süheyla (2007). “Maddi Kültür ve El Sanatlarına Yansımaları”, 38..ICANAS Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, Ankara, s. 1121.
  • Taşkıran, M. Nurdan (2016). “Reading Motifs on Kilims”, A Semiotic Approach to Symbolic Meaning, University of Kocaeli. İstanbul, s. 14.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Erdem
Yazarlar

Yazar: Hasan BUĞRUL (Sorumlu Yazar)
Kurum: VAN MESLEK YÜKSEKOKULU
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { erdem496718, journal = {Erdem}, issn = {1010-867X}, address = {Başbakanlık Atatürk Kültür Merkezi}, year = {2018}, volume = {0}, pages = {35 - 66}, doi = {10.32704/erdem.496718}, title = {Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma}, key = {cite}, author = {BUĞRUL, Hasan} }
APA BUĞRUL, H . (2018). Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma. Erdem, 0 (75), 35-66. DOI: 10.32704/erdem.496718
MLA BUĞRUL, H . "Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma". Erdem 0 (2018): 35-66 <http://dergipark.gov.tr/erdem/issue/41886/496718>
Chicago BUĞRUL, H . "Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma". Erdem 0 (2018): 35-66
RIS TY - JOUR T1 - Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma AU - Hasan BUĞRUL Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.32704/erdem.496718 DO - 10.32704/erdem.496718 T2 - Erdem JF - Journal JO - JOR SP - 35 EP - 66 VL - 0 IS - 75 SN - 1010-867X- M3 - doi: 10.32704/erdem.496718 UR - http://dx.doi.org/10.32704/erdem.496718 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Erdem Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma %A Hasan BUĞRUL %T Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma %D 2018 %J Erdem %P 1010-867X- %V 0 %N 75 %R doi: 10.32704/erdem.496718 %U 10.32704/erdem.496718
ISNAD BUĞRUL, Hasan . "Hakkâri Etnografik Eserlerinden Yün Eldivenler Üzerine Bir Çalışma". Erdem 0 / 75 (Aralık 2018): 35-66. http://dx.doi.org/10.32704/erdem.496718