Yıl 2018, Cilt 0, Sayı 75, Sayfalar 167 - 182 2018-12-29

Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler

Nuray KOMSER [1]

12 31

Bu   makalede   sosyal   bir   grup   olarak   meslek   folkloru   bağlamında   geleneksel mesleklerden çerçilik ve onun sözlü edebiyata yansımaları incelenmiştir. Çerçi, köy ve kasabaları dolaşarak seyahat eden gezgin esnaftır. “Herkese her şey” sunmak için at, araba ya da sırtlarına yükledikleri heybelerinin içine özenle yerleştirdikleri eşyaları köy ve kasabaları dolaşarak satmaya çalışan çerçiler, ürünlerini tanıtmak için “sözün büyü” sünden  yararlanmıştır. Sözlü  kültür  ortamına  adeta  yenilik,  eğlence  ve  heyecan getirerek zaman içinde kendi folklorunu yaratmış, atasözü, deyim, fıkra gibi sözlü edebiyat türlerine de konu olmuştur. Bu makalede kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel mesleklerden  biri  olarak  “çerçilik”  meslek  folkloru  bağlamında  folklorun  onları tanımladığınca   ele   alınmış,   mesleğin   sözlü   edebiyata   yansımaları   örneklerle gösterilmiştir. Stereotipler, belli özelliklerin belli insanlarda bulunduğunu varsayan kalıplaşmış değer yargılarını ifade eder. Bu bağlamda anlatmalardan hareketle mesleği icra eden çerçilerin ve diğer cephesini oluşturan sözlü kültür insanının gözünden çerçi stereotipi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çerçilerin sandıkları, heybeleri, at ya da eşeklerinin çektiği tenteli arabaları günümüz marketlerinin, mağazalarının reyonlarıdır. Bu  bağlamda  değiş  tokuştan  süpermarketlere  gelenekselin  dönüşümü,  mesleğin günümüz çağdaş yaşamında önemli yeri olan süpermarketlere, çok şubeli mağazalara esin kaynağı oluşu da çalışmada ele alınmıştır.

 

ABSTRACT

 Pedlars In  The Context Of Occupation Folklore

In this study; being a pedlar, as it is one of the traditional occupations in the context of occupation folklore in a social group, and its reflections on oral literature are analyzed. Pedlar is an itinerant merchant that wanders towns and villages. Pedlars who elaborately place their wares into the bags on their backs, horses or carts in order to “present anything to anyone”, and sell the wares by wandering around towns and villages, take advantage of the “magic of word” for introducing their products. They created their own folklore in oral culture by adding innovation, humour and enthusiasm in time and became a subject to oral literature types such as proverbs, idioms and anecdotes. In this article, being a “Pedlar” is discussed in the sense of being one of the traditional occupations, that is sinking into oblivion, in the context of occupation folklore as much as folklore describes it, and its reflection on oral literature is shown by examples. Stereotypes  describe  cliche  value judgments  which considered  as  some  particular people have some particular characteristics. In this context, pedlar stereotype is tried to be indroduced in the perspective of pedlars who perform this work and oral culture people on the other side of this relation. Chests and bags of the pedlars and awninged carts that are pulled by horses or donkeys are the sections of today’s markets and stores. In this context, transformation of traditional from bartering to supermarkets and of occupation to supermarkets, which are in very important point of contemporary life, and its becoming a guiding spirit to chain marketing are discussed.

 

KeywordsOccupation Folklore, Pedlar Folklore, Stereotype, Oral Narrative

Meslek Folkloru, Çerçi Folkloru, Stereotip, Sözlü Anlatılar
  • Aça, Mustafa (2015). “Meslek Folkloru Araştırmaları Tarihine Bir Bakış”, Uluslararası Türk Dünyası Kültür Araştırmaları Dergisi, 1 (1), s. 111-137.
  • Aksoy, Ömer Asım (2004). Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler I-II, Ankara, Türk Dil Kurumu.
  • Amos, Dan Ben (2006). “Şartlar ve Çevre İçinde Folklorun Bir Tanımına Doğru” , Çev. M. Ekici, Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 1 (Yay. Haz.: M. Öcal Oğuz vd.) Ankara: Geleneksel Yayınları, 3. Baskı, s. 11-26.
  • Aykanat, Nuray (2009). Sözlü Kültür Ortamının Gezici Seyyar Satıcıları Çerçiler, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitisü, Ankara.
  • Bascom, R. W. (2014). “Folklorun Dört İşlevi”, Çev. Ferya Çalış. Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2 (Yay. Haz.: M. Öcal Oğuz vd.) Ankara: Geleneksel Yayınları, 3. Baskı, s. 78-81.
  • Bereket, Özer (2015). Ticaretin Altın Kurallarının Yazıldığı Yer - Sultanhamam, İstanbul: TETSİAD yayını, s. 158.
  • Bilgin, Nuri (1996). İnsan İlişkileri ve Kimlik, İstanbul: Sistem Yayıncılık.
  • Çelik, Ali (2007). “Sosyo-Kültürel Boyutuyla Seyyar Satıcılar, Unutulmuş Bir Halk Bilgesi Çerçi ve Erzurum’dan Bir Çerçi Fıkrası”, Uluslararası Türklük Bilgisi Sempozyumu, 25-27 Nisan, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayını, Bildiriler- 1, s. 283-291.
  • Dokuzoğlu, Ahmet (2000). Çukurova‘dan Fıkralar, Adana: Medyasan Matbaacılık.
  • Dundes, Alan (2006). “Halk Kimdir?”, Çev. M. Ekici. Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 1 (Yay. Haz.: M. Öcal Oğuz vd.) Ankara: Geleneksel Yayınları, 3. Baskı, s. 11-26.
  • Duymaz, Ali ve Şahin, H. İ. “Meslek Folkloru Kapsamında Geleneksel Mesleklerdeki Pir İnancı ve Hikâyeleri Üzerine Bir Değerlendirme.” Milli Folklor, 80. s. 33-38.
  • Eyüboğlu, İsmet Zeki (1995). Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, İstanbul: Sosyal Yayınları, 3. Baskı.
  • Eyüboğlu, E. Kemal (1973). On Üçüncü Yüzyıldan Günümüze Kadar Şiirde ve Halk Dilinde Atasözleri ve Deyimler, İstanbul: Doğan Kardeş Matbaacılık. Görkem, İsmail (2005). “Güney Türkmenlerine Ait Yazıcıoğlu ile Senem Türkülü Hikâyesinin Anlam ve Nesne Dünyası” Türkbilig/Türkoloji Araştırmaları, 2005/9, s. 40-66.
  • Kaderli-Yapıcı, Zehra (2012). “Kişisel Deneyim Anlatılarının Bağlamsal Çerçevesi: Deneyimlenen, Hatırlanan ve Anlatılan Hayat”, Milli Folklor 94 (Yaz 2012): 207-219.
  • Koçu, Ekrem Reşad (1958). İstanbul Ansiklopedisi, Neşriyat Kolektif Şirketi Yayınları.
  • İmançer, Dilek (2005) “Sosyal ve Psikolojik Açıdan Stereotip Kavramının Dil ve Metin Analizinde Kullanımı”, Selçuk İletişim Fakültesi Akademik Dergisi Yayını, C:3, S:3, Temmuz 2005.
  • Pakalın, Mehmet Zeki (1971). İstanbul, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimler Sözlüğü, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları,3.Cilt.
  • Sedillot, Rene (2005). Değiş Tokuştan Süpermarkete Tarih Boyunca Ticaretin Öyküsü, Ankara: Dost Kitapevi Yayınları.
  • Üçer, Müjgan (1998). Atalar Sözü Yerde Kalmaz, Sivas’ta Sözlü Gelenek. İstanbul: Özyılmaz Matbaası.
  • Yiğit, Turan (1945). “Saray Köyünde Çerçilik” Köy Enstitüleri Dergisi, 1.Cilt, 4. Sayı, Ankara.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Erdem
Yazarlar

Yazar: Nuray KOMSER (Sorumlu Yazar)
Kurum: KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { erdem496793, journal = {Erdem}, issn = {1010-867X}, address = {Başbakanlık Atatürk Kültür Merkezi}, year = {2018}, volume = {0}, pages = {167 - 182}, doi = {10.32704/erdem.496793}, title = {Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler}, key = {cite}, author = {KOMSER, Nuray} }
APA KOMSER, N . (2018). Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler. Erdem, 0 (75), 167-182. DOI: 10.32704/erdem.496793
MLA KOMSER, N . "Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler". Erdem 0 (2018): 167-182 <http://dergipark.gov.tr/erdem/issue/41886/496793>
Chicago KOMSER, N . "Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler". Erdem 0 (2018): 167-182
RIS TY - JOUR T1 - Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler AU - Nuray KOMSER Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.32704/erdem.496793 DO - 10.32704/erdem.496793 T2 - Erdem JF - Journal JO - JOR SP - 167 EP - 182 VL - 0 IS - 75 SN - 1010-867X- M3 - doi: 10.32704/erdem.496793 UR - http://dx.doi.org/10.32704/erdem.496793 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Erdem Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler %A Nuray KOMSER %T Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler %D 2018 %J Erdem %P 1010-867X- %V 0 %N 75 %R doi: 10.32704/erdem.496793 %U 10.32704/erdem.496793
ISNAD KOMSER, Nuray . "Meslek Folkloru Bağlamında Çerçiler". Erdem 0 / 75 (Aralık 2018): 167-182. http://dx.doi.org/10.32704/erdem.496793