Cilt 16, Sayı 60, Sayfalar 87 - 103 2017-01-25

SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR

Tansu MUTLU [1] , Fidan KORKUT-OWEN [2]

308 320

Kadınlar bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (FeTeMM) alanlarında erkeklere oranla daha az sayıdadırlar. Bu alanlarda çalışan kadınların sayıca az olmasına odaklanan alan yazındaki araştırmaların artması, bu araştırmalara dayalı olarak oluşturulan politikaların pek çok ülkede uygulanmaya başlanmasına aracı olmuştur. Bununla birlikte Türkiye’de FeTeMM alanlarında kariyer yapan kadınların kariyer gelişimleriyle ilgili araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu nedenle bu araştırmanın amacı Türkiye’de FeTeMM alanlarında çalışan kadınların kariyer gelişimlerine ilişkin görüşlerini Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı açısından betimlemektir. Bu amaca yönelik olarak FeTeMM alanlarını kariyer olarak seçmiş ve bu alanda çalışmakta olan 16 kadın ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir.  Araştırma kapsamında sorulan sorular alan seçimi, alan eğitimi ve çalışma yaşamı olmak üzere kadınların kariyer gelişimlerinin üç temel aşamasında algıladıkları kariyer desteklerini ve kariyer engellerini ortaya koymayı hedeflemiştir. Olgu bilim desenine göre tasarlanan bu araştırmada yazılı görüş alma formuyla elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda FeTeMM alanlarındaki kadınların  hem alan seçimi hem de alan eğitimi sırasında aile üyelerini ve arkadaşlarını kariyer desteği olarak algıladıkları bulunmuştur. Çevreden alınan destek ise FeTeMM alanlarındaki kadınların çalışma yaşamlarındaki algıladığı destektir.  Ayrıca katılımcıların  alan seçimi sırasında aile üyelerini ve sınav sistemini; alan eğitimi sırasında alan içeriğini ve sosyo-ekonomik koşullarını; çalışma yaşamlarında ise ev-iş sorumluluklarını  da kariyer engeli olarak algıladıkları  sonucu elde edilmiştir.
  • Accenture (2014). Powering economic growth; Attracting more young women into science and technology 20 Mayıs 2016 tarihinde https://www.accenture.com/ie-en/~/media/Accenture/Conversion-Assets/DotCom/Documents/Global/PDF/Industries_14/Accenture-STEM-Powering-Economic-Growth.pdf adresinden alınmıştır.
  • Başaran- Symes, C. (2015). TÜSİAD yönetim kurulu başkanı Cansen Başaran-Symes’ın " Eğitimde yeni trendler: STEM konferansı” açılış konuşması. 18.05.2016 tarihinde http://tusiad.org/tr/konusma-metinleri/item/8428-tusiad-yonetim-kurulu-baskani-cansen-basaran-symesin-eitimde-yeni-trendler-stem-konferansi-acilis-konusmasi adresinden alınmıştır.
  • Beilock, S. L., Gunderson, E. A., Ramirez, G. ve Levine, S. C. (2010). Female teachers’ math anxiety affects girls’ math achievement. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107, 1860–1863.
  • Blustein, D. L., Barnett, M., Mark, S., Depot, M., Lovering, M., Lee, Y., ... ve DeBay, D. (2013). Examining urban students’ constructions of a STEM/career development intervention over time. Journal of Career Development, 40(1), 40-67.
  • Brandt R. (2014). Why do undergraduate women persist as STEM majors? A study at two technological universities. Seton Hall University Dissertations and Theses (ETDs). Paper 1935. 18 Eylül 2015 tarihinde http://scholarship.shu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2946&context=dissertations
  • adresten alınmıştır.
  • Brown, S. ve Lent, R. A (1996). Social cognitive framework for career choice counseling. Career Development Quarterly, 44. 354–366.
  • Buschor, C., Berweger, S., Frei, A., K. ve Kappler, C. (2014). Majoring in STEM—What accounts for women's career decision making? A mixed methods Study. The Journal of Educational Research, 107(3), 167-176.
  • Byars, A.M., ve Hackett, G. (1998). Applications of social cognitive theory to the career development of women of color. Applied and Preventive Psychology, 7, 255-267.
  • Cha, Y. (2010). Reinforcing separate spheres: the effect of spousal overwork on men’s and women’s employment in dual-earner households. American Sociological Review,75,303–29.
  • Chen, J. ve Moons, W. (2015). They won’t listen to me: Anticipated power and women’s disinterest in male-dominated domains. Group Processes and Intergroup Relations, 18(1), 116–128.
  • Chhin, C. S., Bleeker, M. M. ve Jacobs, J. E. (2008). Gender-typed occupational choices: The long-term impact of parents’ beliefs and expectations. In H. M. Watt & J. S. Eccles (Eds.), Gender and occupational outcomes: Longitudinal assessments of individual, social, and cultural influences (pp. 215–234). Washington, DC: American Psychological Association.
  • Constantine, M. G., Wallace, B. C. ve Kindaichi, M. M. (2005). Examining contextual factors in the career decision status of African American adolescents. Journal of Career Assessment, 13, 307–319
  • Edzie, R. L. (2014). Exploring the factors that ınfluence and motivate female students to enroll and persist in collegiate stem degree programs: a mixed methods study. Educational Administration: Theses, Dissertations, and Student Research. Paper 171. 21.05.2016 tarihinde http://digitalcommons.unl.edu/cehsedaddiss/171 adresinden alınmıştır.
  • Ergöl, Ş., Gülten, K. O. Ç., Kafiye, E. ve Lale, T. (2012). Türkiye’de kadın araştırma görevlilerinin ev ve iş yaşamlarında karşılaştıkları güçlükler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2(1), 43-49.
  • Flores, L. Y., Navarro, R. L. ve Dewitz, J. (2008). Mexican American high school students’ post-secondary educational goals: Applying social cognitive career theory. Journal of Career Assessment, 16, 489-501.
  • Fouad, N. A., Hackett, G., Smith, P. L., Kantamneni, N., Fitzpatrick, M., Haag, S. ve Spencer, D. (2010). Barriers and supports for continuing in mathematics and science: Gender and educational level differences. Journal of Vocational Behavior, 77, 361–373. doi:10. 1016/j.jvb.2010.06.004
  • Fouad, N. ve Romila S. (2011). Stemming the tide: Why women leave engineering, executive summary. University of Wisconsin–Milwaukee.
  • Gandhi-Lee, E., Skaza, H., Marti, E., Schrader, P.G. ve Orgilli M. (2015). Faculty perceptions of the factors ınfluencing success in STEM fields. Journal of Research in STEM Education, 1 (1), 30-44.
  • Glass, J. L., Sassler, S., Levitte, Y. ve Michelmore, K. M. (2013). What's so special about STEM? A comparison of women's retention in STEM and professional occupations. Social forces, 92(2), 723-756.
  • Goan, S., Cunningham, A. ve Carroll, C. (2006). Degree completions in areas of national need, 1996−97 and 2001−02. Washington, D.C.: National Center for Education Statistics, 2006. 8 Şubat 2015 tarihinde http://nces.ed.gov/pubs2006/2006154.pdf adresinden alınmıştır.
  • Goyette, K. A. ve Mullen, A. L. (2006). Who studies the arts and sciences? Social background and the choice and consequences of undergraduate field of study. The Journal of Higher Education, 77, 497–538.
  • Hacıömeroğlu, G. ve Taşkın, Ç. Ş. (2010). Fen bilgisi öğretmenliği ve ortaöğretim fen ve matematik alanları (OFMA) eğitimi bölümü öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 77–90.
  • Hamamcı, Z., Bacanlı, F. ve Doğan, H. (2013). İlköğretim ortaöğretim ve üniversite öğrencilerinin mesleki ve eğitsel kararlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 44(44), 284-299.
  • Hunt, J. (2010). Why do women leave science and engineering?. NBER Working Paper No. 15853, National Bureau of Economic Research. 04.03.2016 tarihinde http://www.nber.org/papers/w15853 adresinden alınmıştır.
  • Hurtado, S., Eagan, M. K. Jr. ve Chang, M. (2010). Degrees of success: Bachelor’s degree completion rates among initial STEM majors. 15 Temmuz 2015 tarihinde http://heri.ucla.edu/publications-main.php adresinden alınmıştır.
  • Johnson, A. C. (2007). Unintended consequences: How science professors discourage women of color. Science Education, 91(5), 805-821.
  • King, J. E. (2010). Gender Equity in Higher Education: Washington, D.C.: American Council on Education.
  • Kiwana, L., Kumar, .A. ve Randerson, N. (2011). An investigation into why the UK has the lowest proportion of female engineers in the EU. 13 Mayıs 2016 tarihinde http://www.engineeringuk.com adresinden alınmıştır.
  • Korkut -Owen, F., Kelecioğlu, H. ve Owen, D. W. (2014). Cinsiyetlere göre üniversitelerdeki onbir yıllık eğilim: Kariyer danışmanlığı için doğurgular. International Journal of Human Sciences, 11(1), 794-813. doi: 10.14687/ijhs.v11i1.2845.
  • Korkut-Owen, F. ve F., Mutlu - Süral, T. (2015). STEM Gender Gap in Turkish Universities, 16-18 April, Ohio, United States.
  • Korkut-Owen, F., Kepir, D.D., Özdemir, S., Ulaş, Ö. ve Yılmaz, O. (2012). Üniversite öğrencilerinin bölüm seçme nedenleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8 (3), 135-151.
  • Larose, S., Ratelle, C.F., Guay, F., Senecal, C., Harvey, M. ve Drouin, D., (2004). A sociomotivational analysis of gender effects on persistence in science and technology: A 5-year longitudinal study, in H.M.G. Watt & J.S.Eccles (Eds.), Gender and Occupational Outcomes: Longitudinal Assessments of Individual Social, and Cultural Influences, Washington, DC: American Psychological Association, 171-192.
  • Leaper, C., Farkas, T. ve Brown, C. S. (2011). Adolescent girls’ experiences and gender-related beliefs in relation to their motivation in math/science and English. Journal of Youth and Adolescence, 41, 268–282.
  • Lent, R. W., Brown, S. D. ve Hackett, G. (2000). Contextual supports and barriers to career choice: A social cognitive analysis. Journal of Counseling Psychology, 47, 36–49. doi:10. 1037//0022-0167.47.1.36
  • Luzzo, D. A. ve McWhirter, E. H. (2001). Sex and ethnic differences in the perception of educational and career-related barriers and levels of coping efficacy. Journal of Counseling and Development, 79, 61–67.
  • doi:10.1002/j.1556-6676.2001.tb01944.x
  • Mack, K., Rankins, C. ve Woodson, K. (2013). From graduate school to the stem workforce: an entropic approach to career ıdentity development for stem women of color. New Directions for Higher Education, 2013 (163), 23-34.
  • Maltese, A. V. ve Tai, R. H. (2011). Pipeline persistence: Examining the association of educational experiences with earned degrees in STEM among U.S. students. Science Education, 95, 877–907.
  • Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Beverly Hills: Sage Publications.
  • Morganson, V., Jones, M. ve Major, D. (2010). Understanding women’s underrepresentation in science, technology, engineering, and mathematics: The role of social coping. The Career Development Quarterly, 59, 169-179.
  • Mutlu - Süral, T. ve Korkut – Owen, F. (2014). Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik (FeTeMM) alanlarında çalışan kadınların kariyer gelişimi ve yaşadıkları sorunlar. II. Kadın Araştırmaları Sempozyumu. 2 – 4 Mayıs 2014. Eskişehir.
  • National Science Foundation. (2010). Science and Engineering Indicators 2010. 01 Mart 2015 tarihinde http://www.nsf.gov/statistics/seind10/ adresinden alınmıştır.
  • O’Neill, R. M. (2002). Gender and race in mentoring relationships: A review of the literature.In D. Clutterbuck ve B.R. Ragins (Eds.), Mentoring and diversity: An international perspective (pp. 1-22). Thousand Oaks, CA: Sage.
  • Okay, N. (2013). BMT Kadın Araştırmaları Merkezi. CEBIT Bilişim Eurasua, 24-26 Ekim 2013 WOW Konferans Merkezi, İstanbul. 25.03.2016 tarihinde http://cebitsinerji.com/kategori/ekim-25 adresinden alınmıştır.
  • Özsoy, G., Özsoy, S., Özkara, Y. ve Memiş, A. D. (2010). Factors affecting pre-service teachers’ choice of teaching as a profession. Elementary Education Online, 9(3), 910-921.
  • Patton, M. Q. (1987). How to use qualitative methods in evaluation (No. 4). Sage.
  • Price, J. (2010) The effect of instructor race and gender on student persistence in STEM fields, Economics of Education Review, 29(6), 901-910.
  • Rhoton, L. A. (2011). Distancing as a gendered barrier: Understanding women scientists’ gender practices. Gender and Society, 25, 696–716.
  • Saucerman, J. ve Vasquez, K. (2014). Psychological barriers to STEM participation for women over the course of development. Adultspan Journal,13(1), 46-64.
  • Schelmetic, T. (2013). Where are America’s women engineers? 26 Eylül 2014 tarihinde http://news.thomasnet.com/IMT/2013/02/19/where-are-americas-women-engineers/ adresinden alınmıştır.
  • Shapiro, C. A. ve Sax, L. J. (2011). Major selection and persistence for women in STEM. New Directions for Institutional Research, (152), 5-18.
  • Shapiro, J. R.ve Williams, A. M. (2012). The role of stereotype threats in undermining girls’ and women’s performance and interest in STEM fields. Sex Roles: A Journal of Research, 66, 175-183.
  • Shaw, S. ve Barbuti, E.J. (2010). Patterns of persistence in intended college major with a focus on stem majors. NACADA Journal, 30(2), 19 -34.
  • Shoffner, M. F., Newsome, D., Minton, C. A. B. ve Morris, C. A. W. (2015). A qualitative exploration of the STEM career-related outcome expectations of young adolescents. Journal of Career Development, 42(2), 102-116.
  • Staniec, J. F. O. (2004).The effects of race, sex, and expected returns on the choice of college major. Eastern Economic Journal, 30, 549–562.
  • Thiry, H., Laursen, S. L. ve Hunter, A.B. (2011). What experiences help students become scientists? A comparative study of research and other sources of personal and professional gains for STEM undergraduates. The Journal of Higher Education, 82, 357–388.
  • Turner, S. ve Lapan, R. T. (2002). Career self-efficacy and perceptions of parent support in adolescent career development. Career Development Quarterly, 51(1), 44-55.
  • Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (2009). Kadın Mühendisler Komisyonu Raporu. 08.04.2016 tarihinde http://www.emo.org.tr/ekler/38b4765a16f92d6_ek.pdf adresinden alınmıştır.
  • Türkiye İstatistik Kurumu (2012) . Hanehalkı İşgücü Araştırması-2012 Haziran Dönemi Sonuçları. 28.03.2016 tarihinde http://www.tuik.gov.tr adresinden alınmıştır.
  • Wang, X. (2013). Why students choose STEM majors: Motivation, high school learning, and postsecondary context of support. American Educational Research Journal, 50, 1081–1121.
  • Watkins, J. ve Mazur, E. (2013). Retaining students in Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) majors. Journal of College Science Teaching, 42, 36–43.
  • Williams, W. ve Ceci, S. (2012). When scientists choose motherhood. American Scientist, 100, 138-145.
  • Xie, Y. ve Shauman, K. A. (2003). Women in science: Career processes and outcomes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  • Xu, J.Y. (2016). Attrition of women in stem: examining job/major congruence in the career choices of college graduates. Journal of Career Development, 43 (1)1-17.
  • Xu, Y. J. (2015). Gender-based earning gap of college graduates: Modeling ten-year progress for STEM and Non-STEM comparisons. The Journal of Higher Education, 86, 489–523.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 6. Baskı. Seçkin Yayıncılık: İstanbul.
  • Yılmaz, A., Bozkurt, Y. ve İzci, F. (2008). Kamu örgütlerinde çalışan kadın işgörenlerin çalışma yaşamlarında karşılaştıkları sorunlar üzerine bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 89-114.
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Tansu MUTLU
E-posta: tansumutlu@gmail.com

Yazar: Fidan KORKUT-OWEN
E-posta: korkutfidan@yahoo.com

Bibtex @ { esosder289653, journal = {Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1304-0278}, address = {Özel Akademi}, year = {2017}, volume = {16}, pages = {87 - 103}, doi = {10.17755/esosder.289653}, title = {SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR}, language = {tr}, key = {cite}, author = {MUTLU, Tansu and KORKUT-OWEN, Fidan} }
APA MUTLU, T , KORKUT-OWEN, F . (2017). SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (60), 87-103. DOI: 10.17755/esosder.289653
MLA MUTLU, T , KORKUT-OWEN, F . "SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR". Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2017): 87-103 <http://dergipark.gov.tr/esosder/issue/27535/289653>
Chicago MUTLU, T , KORKUT-OWEN, F . "SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR". Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 16 (2017): 87-103
RIS TY - JOUR T1 - SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR AU - Tansu MUTLU , Fidan KORKUT-OWEN Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.17755/esosder.289653 DO - 10.17755/esosder.289653 T2 - Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 87 EP - 103 VL - 16 IS - 60 SN - 1304-0278- M3 - doi: 10.17755/esosder.289653 UR - http://dx.doi.org/10.17755/esosder.289653 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR %A Tansu MUTLU , Fidan KORKUT-OWEN %T SOSYAL BİLİŞSEL KARİYER KURAMI AÇISINDAN BİLİM, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK ALANLARINDAKİ KADINLAR %D 2017 %J Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi %P 1304-0278- %V 16 %N 60 %R doi: 10.17755/esosder.289653 %U 10.17755/esosder.289653