Yıl 2018, Cilt 68, Sayı 2, Sayfalar 106 - 113 2018-07-20

Türkiye’de arazi bozulmasının sebepleri ve mera ıslahı çalışmaları
Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey

Ferhat Gökbulak [1] , Betül Uygur Erdoğan [2] , Hasan Tezcan Yıldırım [3] , Mehmet S. Özçelik [4]

76 191

DOI: 10.26650/forestist.2018.396995

Çok uzun ve eski bir arazi kullanım tarihine ve uygarlaşmaya sahip Türkiye, yarı nemli güney Avrupa ile kurak Ortadoğu arasında geçiş zonunda yer almaktadır. İnsan nüfusu ve hayvansal üretim artışının yaratttığı baskı, özellikle yayla yaklaşımı, erozyona sebep olarak İç Anadolu’da vejetasyonun kaybına ve arazinin çıplak kalmasına yol açmaktadır. Dağlık topoğrafik yapı ve yarıkurak koşullar toprak erozyonu tehdidini hızlandırmakta ve bozuk alanların restorasyonunun başarılı olmasını kısıtlamaktadır. Ülkemizde ağaçlandırma faaliyetleri artarken, otsu ve çalı türlerinin baskın olduğu mera alanları azalmıştır. Mevcut mera alanları sürekli otlatılmaya maruz kalmakta ve verimlerinde kayıplar meydana gelmektedir. Orman kalıntıları ve arkeolojik çalışmalar, İç Anadolu’nun insan kullanımından dolayı içerisinde çam ve meşe türlerinin de yer aldığı doğal vejetasyon örtüsünü kaybettiğini ve antropojen step özelliği kazandığını göstermektedir. Restorasyon çalışmalarında ağırlık, bozuk ve çıplak alanlardaki toprakları stabil hale getirecek çalı ve otsu türler yerine ağaç türlerine verilmektedir. Bu makalede, mera alanlarının doğal çalı ve otsu türlerle bitkilendirilmesini kısıtlayan sosyo-ekonomik ve çevresel faktörler açıklanarak yüksek derecede erozyona uğrayabilecek alanlardaki otsu ve çalı bitki türlerine restorasyon faaliyetlerinde duyulan ihtiyaç konusu tartışılmıştır.

DOI: 10.26650/forestist.2018.396995


Turkey, which is located in an ecological transition zone between subhumid Southern Europe and the arid Middle East, has a long history of land use and civilization. Pressure from expanding human populations, intensified animal production, and transhumant movements in particular, are leading to the complete denudation of many areas of central Turkey (Central Anatolia), with soil erosion emerging as the primary concern. A mountainous topography and semiarid climatic conditions exacerbate the threat of soil erosion and have limited the success of efforts to restore degraded lands. Although afforestation efforts have increased, rangeland areas dominated by shrub and grass species have decreased. Remnant rangeland areas continue to experience overgrazing and severe losses in productivity. Forest remmants and archeological studies indicate that, due to human use, Central Anatolia has lost its original native vegetation, including pine and oak species, and has assumed anthropogenic steppe characteristics. For this reason, the restoration emphasis has been on tree species, without any consideration for shrub or grass species that could help to stabilize soils in denuded and degraded landscapes. In this article, we discuss the socioeconomic and environmental limitations of the natural revegetation of rangeland areas, and the need for restoration efforts with a focus on shrub and grass species in areas vulnerable to high rates of soil erosion.

  • Acatay, A., Gülen, İ., Baş, R., 1978. Relationship between Goat and Forests in Turkey (Türkiye’de Kıl Keçi ve Orman İlişkileri). TÜBİTAK Tarım ve Ormancılık Araştırma Grubu. TÜBİTAK Yayınları No.: 382. Ankara-Turkey (in Turkish).
  • Alper, H.Ç., Kırca, S., Rotherham, I.D., İnce, A., 2010. Restoration and Rehabilitation of Deforested and Degraded Forest Landscapes in Turkey. Ministry of Environment and Forestry, General Directorate of Afforestation and Erosion Control. Ankara, Turkey.
  • Anonymous, 2015a. The challenges of the rangelands in Turkey. Final report of the G2G project: Sustainable rangeland management in Turkey, 2008 and 2009. Government to Government project G2G07/tr/9/3 Turkey- Netherlands. EVD International business and cooperation. Available from: http://www.lvan.lv/wp-content/uploads/2011/12/DLG_Agrovide_TY_3.g.pdf, p.:58 (Accessed: 24 December 2015).
  • Anonymous, 2015b. Kumulların stabilizasyonu ve ağaçlandırılması. Tanımlar ve Türkiyenin önemli kumul alanları. Available from: http://deepknowladge.blogspot.com.tr/2015/01/kumul-agaclandrmalar.html (Accessed: 26 November 2015). Aytuğ, B., 1970. Arkeolojik araştırmaların ışığı altında İç Anadolu stebi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri A, 120(1): 127-143.
  • Balcı, A.N. and Uzunsoy, O., 1980. Major problems and improvement works in watershed management in Turkey. İstanbul University publication no: 2772, Faculty of Forestry publication no: 291.
  • Boydak, M.and Çalışkan, S., 2015. Afforestation in arid and semi-arid regions. Ministry of Forestry and Water Affairs, General Directorate of Combating Desertification and Erosion. Ankara, ISBN: 978-605-4610-84-6.
  • Brice, W.C., 1968. The history of land use in Anatolia. In: Proceedings of The Conference on Forestry, İstanbul University Publications No: 1352/126, pp.13-21.
  • Cornelius, D.R., 1962. Grazing problems in Turkey. Journal of Range Management 15(5): 257-259.
  • Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N., 2000. Red data book of Turkish plants. Turkish Association for the Conservation of Nature. Barışcan Ofset. Ankara, ISBN: 976-93611-0-8.
  • Fırıncıoğlu, H.K., Seefeldt, S.S., Şahin, B., 2007. The effects of long-term grazing exclosures on range plants in the Central Anatolian region of Turkey. Environmental Management 39: 326-337.
  • Fırıncıoğlu, H.K., Seefeldt, S.S., Şahin, B., Vural, M. 2009. Assessment of grazing effect on sheep fescue (Festuca valesiaca) dominated steppe rangelands, in the semi-arid Central Anatolian region of Turkey. Journal of Arid Environments 73: 1149-1157.
  • Fırıncıoğlu, H.K., Adıgüzel, N., Bani, B., Şahin, B., 2010. Assesment of grazing effect on two sub-shrubs (Astragalus schottianus and Thymus sipyleus) dominated mountain Bozoğlan grasslands in the semi-arid Central-Southern Anatolian region of Turkey. Arid Land Research and Management 24: 282-300.
  • General Directorate of Combating Desertification and Erosion (GDCDE), 2015. Works for combating desertification and erosion in Turkey (Türkiye çölleşme ve erozyonla mücadele faaliyetleri, in Turkish). Available from: www.cem.gov.tr (Accessed: 26 October 2015).
  • General Directorate of State Hydraulic Works (GDSHW), 2015. Land and water resources. Available from: http://en.dsi.gov.tr/land-water-resources (Accessed: 19 October 2015).
  • Gökbulak, F., 1999. Vegetation diversity on a heavily grazed rangeland. Journal of the Faculty of Forestry İstanbul University, Series A, 49(1): 111-119.
  • Gülersoy, A.E., Gümüş, N., Sönmez, M.E., Gündüzoğlu, G., 2015. Relations between the land use and land capability classification in Küçük Menderes River Basin. Journal of Environmental Biology 36: 17-26.
  • Karagöz, A., 2006. Country pasture / Forage resource profiles, Turkey. Available from: http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/Counprof/Turkey/Turkey.htm (Accessed: 2 November 2015).
  • Koc, A., Schacht, W.H., Erkovan, I., 2015. The history and current direction of rangeland management in Turkey. Rangelands 37(1): 39-46. Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015a. Forest Law (Orman Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 12 November 2015).
  • Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015b. Environment law (Çevre Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 12 November 2015).
  • Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015c. National park law (Milli Parklar Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 15 November 2015).
  • Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015d. Mining Law (Maden Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 18 November 2015).
  • Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015e. Pasture Law (Mera Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 18 November 2015).
  • Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015f. Soil Conservation and Land Use Law (Toprak koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 21 November 2015).
  • Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü (MGYGM), 2015g. Agricultural law (Tarım Kanunu). Mevzuat Bilgi Sistemi, e-mevzuat. Available from: http://www.mevzuat.gov.tr (Accessed: 21 November 2015).
  • Ministry of Agriculture, Forestry and Rural Affairs (MAFRA), 1987. General soil management plan of Turkey (English summary). Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Havza Islahı ve Göletler Daire Başkanlığı, p.105, Ankara.
  • Ministry of Food, Agriculture and Livestock (MFAL), 2015. Türkiye geneli mera tespit ve tahdit çalışmaları. Available from: http://www.tarim.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Cayir-Mera-ve-Yem-Bitkileri/ (Accessed: 23 December 2015).
  • Mol, T., 1982. A study on the effect of fodder leaf utilization on forest trees at the forests of Elazığ region. İstanbul University Publication Number: 2911, Faculty of Forestry Publication Number: 316.
  • Özhan, S., 2004. Watershed Management (in Turkish, Havza Amenajmanı). İstanbul University publication number: 4510, Faculty of Forestry publication number: 481, İstanbul.
  • Pringle, W.L. and Cornelius, D.R., 1968. Grazing potential in Aegean Turkey. Journal of Range Management 21(3): 151-154.
  • Sayar, M.S., Han, Y., Basbag, M., Gul, İ., Polat, T., 2015. Rangeland improvement and management studies in the southeastern Anatolia region of Turkey. Pakistan Journal of Agricultural Sciences 52(1): 9-18.
  • Tukel, T., 1984. Comparison of grazed and protected mountain steppe rangeland in Ulukışla, Turkey. Journal of Range Management 37(2): 133-135.
  • Turkish Statistical Institute (TSI), 2015. Statistical indicators 1923-2011. Available from: www.tuik.gov.tr (Accessed: 7 December 2015).
  • Turkish State Meteorological Service (TSMS), 2012. Annual precipitation data for Turkey. Available from: www.mgm.gov.tr (Accessed: 17 December 2015).
  • Turkish State Meteorological Service (TSMS), 2015. Turkey’s monthly average temperatures (°C): 1970-2014 (Türkiye Aylık Maksimum, Minimum ve Ortalama Sıcaklıkları (°C):1970-2014). Available from: http://www.mgm.gov.tr/FILES/resmi-istatistikler/turkiye-ortalama-sicaklik-1.pdf (Accessed: 27 November 2015).
  • Uslu, S., 1959. İç Anadolu steplerinin antropojen karakteri üzerine araştırmalar (Studies on Anthropogenic steppe characterisitcs of Central Anatolia) (in Turkish). Orman Umum Müdürlüğü yayınlarından, Yayın no: 302, Seri no: 15, Yenilik basımevi, İstanbul.
  • Walling, D.E., 1988. Measuring sediment yield from river basins. In: Lal R (Ed.) Soil Erosion Research Methods, Soil and Water Conservation Society, 7515 Northeast Ankeny Road Ankeny, Iowa, pp. 39-74.
Birincil Dil en
Konular Orman Mühendisliği
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Ferhat Gökbulak
Kurum: Department of Watershed Management, İstanbul University, Faculty of Forestry, İstanbul, Turkey
Ülke: Turkey


Yazar: Betül Uygur Erdoğan (Sorumlu Yazar)
Kurum: Department of Watershed Management, İstanbul University, Faculty of Forestry, İstanbul, Turkey

Yazar: Hasan Tezcan Yıldırım
Kurum: Department of Forest Policy and Administration, İstanbul University, Faculty of Forestry, İstanbul, Turkey

Yazar: Mehmet S. Özçelik
Kurum: Department of Watershed Management, Çankırı Karatekin University, Faculty of Forestry, Çankırı, Turkey

Bibtex @derleme { forestist396995, journal = {FORESTIST}, issn = {}, eissn = {2602-4039}, address = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {68}, pages = {106 - 113}, doi = {}, title = {Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey}, key = {cite}, author = {Gökbulak, Ferhat and Uygur Erdoğan, Betül and Yıldırım, Hasan Tezcan and Özçelik, Mehmet S.} }
APA Gökbulak, F , Uygur Erdoğan, B , Yıldırım, H , Özçelik, M . (2018). Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey. FORESTIST, 68 (2), 106-113. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/forestist/issue/39234/396995
MLA Gökbulak, F , Uygur Erdoğan, B , Yıldırım, H , Özçelik, M . "Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey". FORESTIST 68 (2018): 106-113 <http://dergipark.gov.tr/forestist/issue/39234/396995>
Chicago Gökbulak, F , Uygur Erdoğan, B , Yıldırım, H , Özçelik, M . "Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey". FORESTIST 68 (2018): 106-113
RIS TY - JOUR T1 - Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey AU - Ferhat Gökbulak , Betül Uygur Erdoğan , Hasan Tezcan Yıldırım , Mehmet S. Özçelik Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - FORESTIST JF - Journal JO - JOR SP - 106 EP - 113 VL - 68 IS - 2 SN - -2602-4039 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 FORESTIST Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey %A Ferhat Gökbulak , Betül Uygur Erdoğan , Hasan Tezcan Yıldırım , Mehmet S. Özçelik %T Causes of land degradation and rehabilitation efforts of rangelands in Turkey %D 2018 %J FORESTIST %P -2602-4039 %V 68 %N 2 %R %U
ISNAD Gökbulak, Ferhat , Uygur Erdoğan, Betül , Yıldırım, Hasan Tezcan , Özçelik, Mehmet S. . "Türkiye’de arazi bozulmasının sebepleri ve mera ıslahı çalışmaları". FORESTIST 68 / 2 (Temmuz 2018): 106-113.