Yıl 2018, Cilt 17, Sayı 34, Sayfalar 299 - 324 2018-12-15

SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ
Sahābah and Tābieen's Relations with Qur'anic Muṣḥaf

İskender Şahin [1]

33 66

İslam dinin en temel kaynağı Kur'ân-ı Kerîm, insanı hakikatle buluşturmak üzere indirilmiş ilahî bir çağrıdır. Mekke'de inmeye başladığı ilk andan itibaren gelen tüm vahiyleri yazdırmış olan Hz. Peygamber, Medine'de vefat ettiğinde, geride kayda geçirilmemiş bir âyet bırakmamıştır. Halife Hz. Ebûbekir döneminde bir muṣḥafta toplanan Kur'ân-ı Kerîm, Hz. Osman döneminde çoğaltılarak Müslümanların yaşadığı çeşitli beldelere gönderilmiştir. Çok kısa bir zaman dilimi içerisinde insanlar kendilerine ait bir muṣḥaf yazmış veya yazdırmış ve böylece muṣḥafların sayısı hızla artmıştır. Sahabe ve tâbiîn dönemine denk düşen bu süreç, özü itibariyle bir Müslümanın muṣḥafla olan ilişkisinin nasıl olduğunun veya olması gerektiğinin şekillendiği önemli bir merhaledir. Bu makalede sahabe ve tâbiînin muṣḥafla olan ilişkileri ele alınmış ve konu ilgili rivayetler bir araya getirilmek suretiyle etraflıca değerlendirilmiştir. Söz konusu ilişkilerin tespit edilmesi ile birlikte o dönemi yaşayan insanların zihninde Kur'ân algısının ne olduğunu açık bir şekilde ortaya koymuştur. Bu yönüyle konu, günümüz Müslümanlarının muṣḥafla olan ilişkilerinin köklerine ışık tutacak bir özelliğe sahiptir.

Holy Qur’ān, the most basic source of Islamic religion, is a divine call in order to meet mankind with truth. The Prophet, who had written from the very first moment when verses started to given, didn’t leave a single verse to be written when He died in Madinah. Being collected in a single copy in the era of Khalif Ebubekir, Qur’ān was sent to different places after being copied in the era of Khalif Osman. In a very short time, people had written or had it written their own copy and so the number of the copies increased rapidly. This process in sahābah and tābieen era is basically an important stage that shapes how the relationship between Muslim and muṣḥaf should or is. In this article, the relationship between sahābah and tābieen and the copy is discussed and hearsays about this topic are thoroughly  evaluated by putting them together. Together with defining this relationship, what Qur’ān perception was in minds of those who lived that era is put forward. With this side, it has a feature to lighten the roots of the relationship between Muslims and the muṣḥaf.

  • KaynakçaAbdurrezzâḳ b. el-Hümmâm, Ebûbekir. el-Muṣannaf. thk. Habîbu'r-Rahmân el-A'zamî. Beyrut: Mektebetü'l-İslâmî, 1403.Akpınar, Ali. "Muṣḥafa Abdestsiz Dokunma Meselesi". Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/1 (2001): 81-109. Beyḥaḳî, Ebûbekir Ahmed b. Hüseyin. es-Sünenü'l-kübrâ. b.y.: Dâru'l-Fikr, ts.Dânî, Osman b. Said b. Osman. el-Muḳnî fî resmi mesâḥifi'l-emsâr. thk. Muhammed es-Sâdık Kamḥâvî. Kahire: Mektebetü'l-Külliyâti'l-Ezheriyye, ts.ed-Dânî Osman b. Saîd b. Osman. el-Muḥkem fî nuḳati'l-Mesâḥif. thk. İzzet Hasen. Dımeşk: Dâru'l-Fikr, 1407.Dârimî. Ebû Muhammed Abdullah bin Abdurrahman. es-Sünen. Thk. Hüseyin Selim Esed. By.: Dâru’l-Muğnî, 1412.Derman, Çiçek. "Tarihimizde Muṣḥafların Bezenmesi". Diyanet İlmi Dergi 46/4 (2010): 137-144.Ebû Osman, Saîd b. Mensur. et-Tefsîr min süneni Saîd bin Mensûr. thk. Sa'd b. Abdullah b. Abdulazîz. b.y.: Dâru's-Semîî, 1417.Ebû Ubeyd, Ḳâsım bin Sellâm. Fażâilu'l-Kur'ân ve meâlimuhû ve âdâbuh. thk. Ahmed bin Abdulvâhid el-Hayyâtî. Magrib: Matbuatu Fażâle, 1415.Elik, Hasan. "Muṣḥaf’a Abdestsiz Dokunup-Dokunulmayacağı Problemi". İlmi Araştırmalar Dergisi 1/6 (1998): 48-78. Hamidullah, Muhammed. Kur'ân-ı Kerîm Tarihi. Çev. Salih Tuğ. İstanbul: MÜİFAV. Yayınları, 1993.Hitti, Philip K.. Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi. Çev. Salih Tuğ. İstanbul: MÜİFV. Yayınları, 1995. Hocaoğlu, Mustafa. "Adetli Kadının Muṣḥaf’a Dokunması ve Okuması". Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı-V-İbadetler ve Aile Hayatı ile İlgili Bazı Meseleler. Afyonkarahisar: (2012) 329-345. İbn Abidin, Seyyid Muhammed Emin bin Ömer. Reddü’l-muhtâr. Kahire: y.y., 1966.İbnü'l-Cevzî, Ebû ʿAbdurrahman b. Ebi'l-Hasen. Ṣaffetü's-ṣaffe. Beyrut: y.y., 1399.İbnü'l Cezerî, Ebu'l-Hayr Muhammed b. Muhammed. Gâyetü'n-nihâye. Beyrut: y.y., 1400.Mâlik bin Enes. Muvatta. Thk. Beşşâr ʿAvvâd Marûf, Mahmud Halil. b.y.: Müessesetü'r-Risâle, 1412.İbn Ebî Şeybe, Ebûbekir b. Abdullah b. Muhammed. el-Kitâbu'l-muṣannaf fi'l-ehâdîsi ve'l-asâr. thk. Kemal Yusuf el-Hût. Riyad: Mektebetü'r-Rüşd, 1409.İbn Ebî Şeybe, Ebûbekir b. Abdullah b. Muhammed. el-Edeb li Ebî Şeybe. thk. Muhammed Rıza el-Kahvecî. Lübnan: Dâru'l-Beşşâru'l-İslâmiyye, 1420.İbnü'l-Farîs, Muhammed b. Eyyûb. Fażâilu'l-Kur'ân vemâ ünzile mine'l-Kur'ân. thk. Gazvetü Bedîr. Dımeşk: Dâru'l-Fikr, 1408.İbn Kesîr, Ebu'l-Fidâ İsmail b Ömer. Tefsîru'l-Kur'âni'l-ʿAzîm. thk. Sami bin Muhammed Sellâme. b.y.: Dâru't-Tayyibe, 1420.İbn Sâd, Ebû Abdullah Muhammed. et-Tabakâtu'l-kübrâ. thk. İhsan Abbas. Beyrut: Dâru's-Sadr, 1968.Kanarya, Bayram. "İbn Ebî Dâvud’un Kitâbu’l-Meṣâhif İsimli Eseri Çerçevesinde Muṣḥaf’ın Form Değişikliğinin Panoraması". Artuklu Akademi: Mardin Artuklu Üniversitesi İlahiyat Bilimleri Fakültesi Dergisi 4/2 (2017): 29-50.Ḳayravânî, İbn Ebî Zeyd. el-Câmî fi's-sünen ve'l-edeb. b.y.: y.y., 1402.Kettânî, Muhammed Abdulhay. Hz. Peygamberin Yönetimi. çev. Ahmet Özel. İstanbul: İz Yayıncılık, 2003.Müstagfirî, Ebu'l-Abbas Cafer b. Muhammed. Fażâilu'l-Kur'ân. thk. Ahmed b. Fâris es-Selûm. b.y.: Dâru İbn Hazm, 2008.Pedersen, Johannes. İslam Dünyasında Kitabın Tarihi. çev. Mustafa Karagözoğlu. İstanbul: Klasik Yayınları, 2012.Sicistânî, Ebû Davud Ebûbekir Abdullah b. Süleyman. Kitabu'l- meṣâhif. thk. Muhibbiddîn Abdussübhân Vâiz. Beyrut: Dâru'l-Beşâiru'l-İslamî, 1423.Suyûtî, Celâleddîn Abdurrahman b. Ebubekir. el-İtḳân fî ʿulûmi'l-Kur'ân. thk. Muhammed Ebû Fazl İbrahim. Mısır: el-Hey'etü'l-Mısriyyetü'l-Amme, 1394.Taberî, Ebû Cafer Muhammed b. Cerîr. Câmiʿu'l-beyân an te'vîli'l-Kur'ân. thk. Ahmed Muhammed Şakir. b.y.: Müessesetü'r-Risâle, 1420.Zerkeşî, Ebû Abdurrahman Bedreddin. el-Burhân fî ʿulûmi'l-Kur'ân. thk. Muhammed Ebû Fazl İbrahim. b.y.: Dâru İhyâi'l-Kütübi'l-Arabiyye, 1376.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-0535-5762
Yazar: İskender Şahin (Sorumlu Yazar)
Kurum: İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { hititilahiyat464047, journal = {Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2651-3978}, eissn = {2636-8110}, address = {Hitit Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {17}, pages = {299 - 324}, doi = {10.14395/hititilahiyat.464047}, title = {SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ}, key = {cite}, author = {Şahin, İskender} }
APA Şahin, İ . (2018). SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17 (34), 299-324. DOI: 10.14395/hititilahiyat.464047
MLA Şahin, İ . "SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ". Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17 (2018): 299-324 <http://dergipark.gov.tr/hititilahiyat/issue/41870/464047>
Chicago Şahin, İ . "SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ". Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17 (2018): 299-324
RIS TY - JOUR T1 - SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ AU - İskender Şahin Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.14395/hititilahiyat.464047 DO - 10.14395/hititilahiyat.464047 T2 - Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 299 EP - 324 VL - 17 IS - 34 SN - 2651-3978-2636-8110 M3 - doi: 10.14395/hititilahiyat.464047 UR - http://dx.doi.org/10.14395/hititilahiyat.464047 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ %A İskender Şahin %T SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ %D 2018 %J Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 2651-3978-2636-8110 %V 17 %N 34 %R doi: 10.14395/hititilahiyat.464047 %U 10.14395/hititilahiyat.464047
ISNAD Şahin, İskender . "SAHABE ve TÂBİÎNİN KUR'ÂN MUSHAFIYLA İLİŞKİLERİ". Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17 / 34 (Aralık 2018): 299-324. http://dx.doi.org/10.14395/hititilahiyat.464047