Yıl 2017, Cilt 5, Sayı 4, Sayfalar 121 - 131 2017-12-20

Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli

Mahmut SİNECEN [1] , Burak KAYA [2] , Önem YILDIZ [3]

37 48

Temel hava parametreleri olan sıcaklık, hava kalitesi indeksi ve ultraviyole indeksi insan sağlığını önemli derecede etkilemektedir. İnsan sağlığını birincil dereceden etkileyen bu faktörlere yönelik alınması gereken tedbirler için günümüz teknolojileri kullanılarak bilgilendirilme yapılması önemlidir. Bu çalışma kapsamında Aydın ilinde yaşayan insanların bu üç önemli parametre ile ilgili farkındalıklarını arttırma, onları bilgilendirme ve uyarma üzerine bir yazılım gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler kullanıcıların erişebileceği bir web sitesinde gösterilmiş ve daha önceden belirlenmiş şartlara göre kullanıcılara bilgilendirme mesajı ve elektronik posta gönderilmesi gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında Aydın ili için toplanan hava parametreleri yapay sinir ağı ile analiz edilerek ileriye dönük bu parametrelerin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Tahmin edilen ile gerçek veriler arasındaki ilişkinin analiz edilmesi sonucunda hava kalitesi indeksi ve ultraviyole indeksi tahmininde yüksek verimli sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir.
Hava kalite indeksi,ultraviyole indeksi,sıcaklık,erken uyarı sistemi,yapay sinir ağı,tahmin
  • [1] T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. İklim Değişikliğinin Sağlık Üzerine Etkilerinin Azaltılması Ulusal Programı ve Eylem Planı.
  • [2] http://cevresagligi.thsk.saglik.gov.tr/dosya/Iklim_Degisikligi_Saglik_Eylem_Plani.23.12.2015.pdf. Erişim Tarihi Aralık 18, 2016.
  • [3] Çimen, M. ve Öztürk, S., Küresel Isınma, İklim Değişikliğinin Solunum Sistemi Üzerine Etkisi ve Büyükşehir Bronşiti, Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi, 24(2), 141-146, 2010.
  • [4] Kovats, R. S., Campbell‐Lendrum, D. ve Matthies, F., Climate Change and Human Health: Estimating Avoidable Deaths and Disease, Risk Analysis, 25(6), 1409-1418, 2005.
  • [5] Çelik, S., Bacanlı, H. ve Görgeç, H., Küresel İklim Değişikliği ve İnsan Sağlığına Etkileri, DMİ Telekomünikasyon Şube Müdürlüğü, 2008.
  • [6] World Health Organization. Air Pollution. http://who.int/topics/air_pollution/en/. Erişim tarihi Aralık 11, 2016.
  • [7] T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hava Kalitesi İzleme İstasyonları Web Sitesi. Hava Kalitesi İndeksi.
  • [8] http://www.havaizleme.gov.tr/Default.ltr.aspx. Erişim tarihi Kasım 25, 2016.
  • [9] Hassan, N. A., Hashim, Z. ve Hashim, J. H., Impact of Climate Change on Air Quality and Public Health in Urban Areas, Asia Pacific Journal of Public Health, 28(2_suppl), 38-48, 2016.
  • [10] Hall, G. V., D Souza, R. M. ve Kirk, M. D., Foodborne Disease in the New Millennium: Out of the Frying Pan and Into the Fire?, Medical Journal of Australia, 177(11/12), 614-619, 2002.
  • [11] Kovats, R. S., Edwards, S. J., Hajat, S., Armstrong, B. G., Ebi, K. L. ve Menne, B., The Effect of Temperature on Food Poisoning: A Time-Series Analysis of Salmonellosis in Ten European Countries, Epidemiology and Infection, 132(03), 443-453, 2004.
  • [12] Fleury, M., Charron, D. F., Holt, J. D., Allen, O. B. ve Maarouf, A. R., A Time Series Analysis of the Relationship of Ambient Temperature and Common Bacterial Enteric Infections in Two Canadian Provinces, International Journal of Biometeorology, 50(6), 385-391, 2006.
  • [13] Lucas, R., McMichael, T., Smith, W. ve Armstrong, B., Solar ultraviolet radiation, Assessing the environmental burden of disease at national and local levels, Environmental Burden of Disease Series, 13, 2006.
  • [14] World Health Organization. The UV Index.
  • [15] http://who.int/uv/faq/uvindexfaq/en/. Erişim tarihi Aralık 11, 2016.
  • [16] T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Ultraviyole İndeks.
  • [17] https://www.mgm.gov.tr/site/yardim1.aspx?=UvIndeks. Erişim tarihi Kasım 26, 2016.
  • [18] Cholewo, J. T. ve Zurada, M. J., Neural Network Tools for Stellar Light Prediction, IEEE Aerospace Conference, 3, 514-422, 1997.
  • [19] Neelakantan, T.R. ve Pundarikanthan, N.V., Neural Network-Based Simulation-Optimization Model for Reservoir Operation, Journal of Water Resources Planning and Management, 126 (2), 57-64, 2000.
  • [20] Kugblenu, S., Taguchi, S. ve Okuzawa, T., Prediction of the Geomagnetic Storm Associated 1st Index Using an Artificial Neural Network Algorithm, Earth Planets Space, 51, 307-313, 1999.
  • [21] Kuligowski, R. J. ve Barros A. P., Localized Precipitation Forecasts From a Numerical Weather Prediction Model Using Artificial Neural Networks, Weather and Forecasting, 13 (4), 1194, 1998.
  • [22] Kuligowski, R. J. ve Barros, A. P., Experiments in Short-Term Precipitation Forecasting Using Artificial Neural Networks, Monthly Weather Review, 126 (2), 470, 1998.
  • [23] Moro Sancho, Q. I., Alonso, L. ve Vivaracho, C. E., Application of Neural Networks to Weather Forecasting with Local Data, Applied Informatics, 68, 1994.
  • [24] Allen, G. ve Le Marshall, J. F., An Evaluation of Neural Networks and Discriminant Analysis Methods for Application in Operational Rain Forecasting, Australian Meteorological Magazine, 43 (1), 17-28, 1994.
  • [25] Murphy, A. H. vd., Probabilistic Severe Weather Forecasting At NSSFC: An Experiment and Some Preliminary Results, 17th Conference on Severe Local Storms, American Meteor. Society, 74-78, 1993.
  • [26] Abraham, A., Philip, N. S. ve Joseph, K. B., Will We Have a Wet Summer? Soft Computing Models for Long Term Rainfall Forecasting, 15th European Simulation Multiconference (ESM 2001), Modelling and Simulation, 1044-1048, 2001.
  • [27] Maqsood, I., Khan, M. R. ve Abraham, A., Intelligent Weather Monitoring Systems Using Connectionist Models, Neural Parallel and Scientific Computations, 10(2), 157-178, 2002.
  • [28] Zurada, J. M., Introduction to artificial neural systems, West Publishing Company, St. Paul: West, A.B.D., 1992.
  • [29] Kalınlı, A., Elman Ağının Simulated Annealing Algoritması Kullanarak Sistem Kimliklendirme İçin Eğitilmesi, Osmangazi Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Dergisi, 16 (2), 2002.
  • [30] Bayır, R., Yapay Zeka Teknikleri Dersi Ders Notları, Karabük Üniversitesi Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü, 2008. [31] Öztemel, E., Yapay Sinir Ağları, Papatya Yayıncılık, İstanbul, 2003.
  • [32] Saman, M., Elektrik Devrelerinin Yapay Sinir Ağları ile Tanınması ve Kontrolü, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ, 2003.
  • [33] Yıldız, B., Finansal Başarısızlığın Öngörülmesinde Yapay Sinir Ağı Kullanımı ve Halka Açık Şirketlerde Ampirik Bir Uygulama, İMKB Dergisi, 17, 51-67, 2001.
  • [34] Erkaymaz, H. ve Yaşar, Ö., Yapay Sinir Aği ile Hava Sıcaklığı Tahmini, 5th International Computer & Instructional Technologies Symposium, 2011.
  • [35] Partal, T., Kahya, E. ve Cığızoğlu, K., Yağış Verilerinin Yapay Sinir Ağları ve Dalgacık Dönüşümü Yöntemleri ile Tahmini, İTÜDERGİSİ, 7(3), 2011.
  • [36] Taşcıkaraoğlu, A. ve Uzunoğlu, M., Dalgacık Dönüşümü ve Yapay Sinir Ağlari ile Rüzgar Hızı Tahmini, Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu, 2011.
  • [37] Wikipedia. Weather Underground (weather service).
  • [38] https://en.wikipedia.org/wiki/Weather_Underground_(weather_service). Erişim tarihi Kasım 11, 2016.
Konular Mühendislik ve Temel Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Mahmut SİNECEN
E-posta: mahmut@adu.edu.tr
Kurum: Adnan Menderes Üniversitesi
Ülke: Turkey


Yazar: Burak KAYA
E-posta: burak.kaya@adu.edu.tr
Kurum: Adnan Menderes Üniversitesi
Ülke: Turkey


Yazar: Önem YILDIZ
E-posta: onem.yildiz@adu.edu.tr
Kurum: Adnan Menderes Üniversitesi
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { http-gujsc-gazi-edu-tr304938, journal = {Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji}, issn = {}, address = {Gazi Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {5}, pages = {121 - 131}, doi = {10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938}, title = {Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli}, key = {cite}, author = {YILDIZ, Önem and SİNECEN, Mahmut and KAYA, Burak} }
APA SİNECEN, M , KAYA, B , YILDIZ, Ö . (2017). Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 5 (4), 121-131. DOI: 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938
MLA SİNECEN, M , KAYA, B , YILDIZ, Ö . "Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli". Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 5 (2017): 121-131 <http://dergipark.gov.tr/http-gujsc-gazi-edu-tr/issue/32180/304938>
Chicago SİNECEN, M , KAYA, B , YILDIZ, Ö . "Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli". Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 5 (2017): 121-131
RIS TY - JOUR T1 - Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli AU - Mahmut SİNECEN , Burak KAYA , Önem YILDIZ Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938 DO - 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938 T2 - Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji JF - Journal JO - JOR SP - 121 EP - 131 VL - 5 IS - 4 SN - -2147-9526 M3 - doi: 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938 UR - http://dx.doi.org/10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli %A Mahmut SİNECEN , Burak KAYA , Önem YILDIZ %T Aydın İlinde İnsan Sağlığını Birincil Dereceden Etkileyen Hava Değişkenlerine Yönelik Yapay Sinir Ağı Tabanlı Erken Uyarı Modeli %D 2017 %J Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji %P -2147-9526 %V 5 %N 4 %R doi: 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938 %U 10.29109/http-gujsc-gazi-edu-tr.304938