Yıl 2018, Cilt 3, Sayı 6, Sayfalar 115 - 135 2018-07-17

HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK
PROPAGANDIST QUALITY OF HATÂYÎ’S POEMS

Murat Aslan [1]

51 69

Şah İsmail, Safeviyye tarikatinin şeyhi ve Safevi Devleti’nin şahı olduğu gibi aynı zamanda Hatâyî mahlaslı bir şairdir. 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın başında yaşayan Azeri sahası divan şairi Hatâyî, şiirlerinde Allah - Muhamed – Ali sevgisini, Ca’ferî mezhebini, Kerbela vak’asını, on iki imamı, tarikat inançlarını, vahdet-i vücûd düşüncesini, tasavvufu ve beşerî aşkı konu alan şiirler yazmıştır. Şiîlik ideolojisini, kurduğu devletin temeline yerleştiren Şah İsmail, bazı şiirlerinde bu inanç ve düşüncesini yansıtmıştır. Bu sebeple onun şiirlerinde divan şiirinin estetik özellikleri yanında propagandist bir nitelik de görülmektedir.

Makalemizde, Şah İsmail’in divan şiirini kendi ideolojisi için nasıl araç olarak kullandığını ortaya koymayı amaçladık. Hatâyî Divanı’yla sınırladığımız araştırmamızın temel hipotezi şudur: Şah İsmail, siyasi amaçlarına ulaşmak için, bazı şiirlerinde propaganda yapmakta; böylelikle Sünnîlerle savaşmaları konusunda müritlerini motive etmektedir.

Shah Ismail; in addition to being shah of the Safevî Government and sheikh of the Safeviyye dervish order, is a divan poet. His pen name is Hatâyî in poems. He lived in the end of the 15. century and in the beginning of the 16. century in Azerbaijan area. His poems’ themes are these: love for Allah – Muhammed – Ali, love for a darling, Ca’ferî sect, Kerbela event, Twelve imams, beliefs of the dervish order, unity of the existence. Shiâ ideology is laying the base for some Hatâyî’s poems. For this resason, Hatâyî’s poems have propagandist quality besides aesthetic quality.

In this article, our aim is indicate to Hatâyî’s propagandist poems. We want to show that: How Hatâyî use his poems for his religious and political ideas?

  • Ekinci, Mustafa (2010). ‘Safevî Devleti Hükümdarı Şah İsmail’in Şiirlerinde Hz. Hüseyin ve Kerbelâ’, Çeşitli Yönleriyle Kerbelâ, I. Cilt, Asitan Yayıncılık, Sivas Fığlalı, Ethem Ruhi (1990). Çağımızda Îtikadî İslâm Mezhepleri, Selçuk Yayınları
  • Fığlalı, Ethem Ruhi (1997); ‘Hâricîler’ Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c16/c160066.pdf (Erişim Tarihi: 06/01/2018)
  • Kur’an-ı Kerim Meâli (2010). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara
  • Küpeli, Özer (2014). Osmanlı-Safevi Münasebetleri, Yeditepe Yayınevi, İstanbul
  • Mohammednejat, Hamidreza (2015). Osmanlı-Safevi İlişkileri (1501-1576), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara
  • Öngören, Reşat (2008); ‘Safîyüddîn-i Erdebîlî’, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c35/c350339.pdf (Erişim Tarihi: 06/01/2018)
  • Öz, Mustafa (2010); ‘Şîa’, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c39/c390075.pdf (Erişim Tarihi: 06/01/2018)
  • Özkırımlı, Atilla (1990). Toplumsal Bir Başkaldırının İdeolojisi Alevîlik-Bektaşîlik, Cem Yayınevi, İstanbul
  • Öztürk, Emine (2011) Dini ve Kültürel Ritüelleriyle Caferilik, Rağbet Yayınları, İstanbul
  • Saray, Mehmet (1999). Türk-İran İlişkileri, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara
  • Şah İsmail (2017). Hatâyî Dîvânı, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, Hazırlayan: Prof. Dr. Muhsin Macit, 1. Baskı, İstanbul
  • Yavuz, Yusuf Şevki (1998); ‘Hulûl’, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c18/c180188.pdf (Erişim Tarihi: 21.01.2018)
  • Yiğit, İsmail (1995); ‘Emevîler’, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c11/c110050.pdf (Erişim Tarihi: 16.01.2018)
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-8353-6155
Yazar: Murat Aslan (Sorumlu Yazar)
Kurum: YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { ijar395340, journal = {Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2602-215X}, address = {Hakan ARIDEMİR}, year = {2018}, volume = {3}, pages = {115 - 135}, doi = {}, title = {HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK}, key = {cite}, author = {Aslan, Murat} }
APA Aslan, M . (2018). HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 3 (6), 115-135. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ijar/issue/38351/395340
MLA Aslan, M . "HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 3 (2018): 115-135 <http://dergipark.gov.tr/ijar/issue/38351/395340>
Chicago Aslan, M . "HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 3 (2018): 115-135
RIS TY - JOUR T1 - HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK AU - Murat Aslan Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 115 EP - 135 VL - 3 IS - 6 SN - -2602-215X M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK %A Murat Aslan %T HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK %D 2018 %J Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi %P -2602-215X %V 3 %N 6 %R %U
ISNAD Aslan, Murat . "HATÂYÎ’NİN ŞİİRLERİNDE PROPAGANDİST NİTELİK". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 3 / 6 (Temmuz 2018): 115-135.