Yıl 2019, Cilt 4, Sayı 7, Sayfalar 237 - 244 2019-01-31

THE EPOS OF “THE BOOK OF DEDE GORGUD” IN THE CONTEXT OF ISLAM EPOCH
“KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM

Galib SAYILOV [1]

8 30

“The Book of Dede Gorgud” reflects not only the views dealing Islam

religious, also the history, culture, ethnopsychology of Oghuz people. The first sentence

of this monument gives an opportunity to understand the whole context of “The Book of

Dede Gorgud” and all the essence of Islam. As you know, the identity of Gorgud the

sacred man of Oghuz, “The father”, the olders, also the national identity finds its

confirmation in the shade of Islam prophet name. In the songs the parallelism of

religious and unreligious behavior acts shows that the concept dealing with the “the

transition to Islam” is a true attitude. In the epos not only Godliness-Islam relations but

also “Godliness-Christianity-Islam” religious are reflected. Between the Oghuz who

transmitted “From Godliness behavior acts to Islam behavior formulas there are men

who talks to the transfer to Christianity as Uruz, the son of Salur Gazan. In the epos the

speaking of the heroes who is “clever and intelligence” gives us an opportunity to speak

the reflection of Sufizm views in the epos. In the Turkic epic tradition there is no another

source that encourage Islam like “The Book of Dede Gorgud”. Islam penetrating to the

spirit of “The Book of Dede Gorgud” transformed it “the main idea” of nation book of the

new period.

“Kitab-I Dede Korkut” destanı kendinde sadece İslam dini ile ilgili görüşleri değil, genel olarak, Oğuz halklarının tarihini, kültürünü, etnopsikolojisini vb. yansıtır. Anıtın bu ilk cümlesi “ “Kitab-i Dede Korkut” ve İslam” konusunun tüm mahiyetini anlamaya olanak sağlar. Görüldüğü gibi, Oğuzların kutsal kişisi, “Babası”, “Dedesi”, ihtiyarları olan Korkut'un kimliği, aynı zamanda milli-etnik kimliği İslam peygamberinin isminin gölgesinde kendi onayını buluyor.İslami ve İslami olmayan davranışların paralelliklerinin “İslama geçit” hakkındaki konseptin doğru bir yaklaşım olduğunu göstermektedir. Destanda sadece Tanrıcılık-İslam ilişkilerinde değil, aynı zamanda Tanrıcılık-Hıristiyanlık-İslam ilişkileri de yansıtılmıştır. “Tanrıcılık” davranış gerçeklerinden İslami davranış formüllerine geçiş yapan Oğuzlar arasında Salur Kazan'ın oğlu Uruz gibi Hristiyan dinini kabul etmesinden bahsedenler de var. Destanda “cemal ve kemal sahibi” yiğitlerden bahsedilmesi, bize destanda  tasavvufi-irfani görüşlerin yansıtılmasından bahsetmemizi sağlar.Türk destan geleneğinde, İslam'ı “Dede Korkut” kadar kapsayan ikinci bir kaynak yoktur.İslam artık “Dede Korkut” destanının  ruhunda, kanında, canında, tüm hücrelerinde yeni dönemin milli kitabına- “ana yasasına” dönüşmüştür.
  • 1. Abdullayev B., “Kitab-i Dede Korkut”un Poetikası, Bakü, İlm, 1999, s.224.
  • 2. Abdulla B., İslam Dini / Dede Korkut Kitabı, Ensiklopedik Lugat, Bakü, Önder Neşriyat, 2004, s. 176-178
  • 3. Anar, Sizsiz Bakü, Gençlik, 1992, s.592
  • 4. Caferov N., Azerbaycanşünaslığın Esasları, Bakü, Pedagogika, 2005, s. 256
  • 5. Hacıyev T., “Dede Korku Kitabı”nı İslam Koruyub Sakladı, Azerbaycan Şifahi HalkEdebiyatına Dair Tedkikler, X kitap, Bakü, Seda, 2001, s. 208-219
  • 6. Kitab-i Dede Korkut / Mukaddime, Tertib ve Transkripsiya F.Zeynalov ve S.Elizade`nindir, Bakü, Yazıçı, 1988, s.265
  • 7. Garayev Y., Bütün Halkların ve Dövrlerin Kitabı, Azərbaycan Şifahi HalkEdebiyatına Dair Tedkikler, X kitab, Bakü, Seda, 2001, s. 4-10
  • 8. Nebiyev B., Garayev Y., Halk Maneviyatının Güzgüsü (“Kitab-i Dede Korkut”), Bakü, İlm, 1999, s.32
  • 9. Rzasoy S., Oğuz Mifologiyası, Bakü, Nurlan, 2009, s.363
  • 10. Turan O., Türk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi Tarihi, Ankara, 1969, 2 ciltte.
  • 11. Аникеева Т., Книжные и устные формулы в огузской героическом эпосе «Книга моего деде Коркута» (http://www.ruthenia.ru/folklore/ anikeeva1. htm).
  • 12. Бартольд В.В., История турецко-монгольских народов / В.В..Бартольд. Сочинения Т. V. Работы по истории и филологии тюркских и монгольских народов, Москва, Наука, 1968
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0000-0000-0000
Yazar: Galib SAYILOV (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { ijar506368, journal = {Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2602-215X}, address = {Hakan ARIDEMİR}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {237 - 244}, doi = {}, title = {“KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM}, key = {cite}, author = {SAYILOV, Galib} }
APA SAYILOV, G . (2019). “KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 4 (7), 237-244. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ijar/issue/43278/506368
MLA SAYILOV, G . "“KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 4 (2019): 237-244 <http://dergipark.gov.tr/ijar/issue/43278/506368>
Chicago SAYILOV, G . "“KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 4 (2019): 237-244
RIS TY - JOUR T1 - “KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM AU - Galib SAYILOV Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 237 EP - 244 VL - 4 IS - 7 SN - -2602-215X M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi “KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM %A Galib SAYILOV %T “KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM %D 2019 %J Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi %P -2602-215X %V 4 %N 7 %R %U
ISNAD SAYILOV, Galib . "“KİTAB-İ DEDE KORKUT”: TANRIÇILIKTAN İSLAMA KEÇİDİ İNİKAS EDEN TOTAL MODELLEŞTİRİCİ SİSTEM". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 4 / 7 (Ocak 2019): 237-244.