Yıl 2019, Cilt 4, Sayı 7, Sayfalar 185 - 195 2019-01-31

TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
EFFECTS OF SYRIAN REFUGEES LIVING IN TURKEY ON TAX JUSTICE

Meltem İRTEŞ GÜLŞEN [1]

9 28

Kayıt dışı istihdam; ekonomik alanda faaliyet gösteren işgücünün gerekli başvuruları yapmadan faaliyette bulunması olarak ifade edilir.  Kayıt dışı çalışanlar, vergisel ve sosyal güvenlik sigortaları ile ilgili sorumluluklarını yerine getirmemeleri nedeniyle vergi adaletini olumsuz yönde etkilemektedirler. Türkiye’de kayıt dışı istihdam, 2011 yılından itibaren Türkiye’ye göç eden Suriyelilerin ekonomik hayatta kayıt dışı olarak çalışmaları ile artış göstermiştir. Kayıt dışılıktaki bu artış,  ekonomide bazı olumlu ve olumsuz etkiler yaratmıştır. Haksız rekabet, vergi kaybı, vergi adaletinde bozulma ve bunun sonucunda vergiye gönüllü uyumun bozulması sözü edilen olumsuz etkilerin bazılarıdır. Vergisini zamanında ve gerektiği gibi ödeyenler, kamu hizmetlerinin finansman yükünü taşımaktadır. Ancak kaçak çalışanlar da bu kamu hizmetlerinden ücretsiz yararlanmaktadır. Bu durum dürüst mükelleflerin vergi adaletini sorgulamasına neden olmaktadır. Bu çalışmada geçici koruma altındaki Suriyelilerin kayıt dışı istihdam edilmesi nedeniyle Türkiye’deki vergi gelirlerine ve vergi adaletine olan etkileri değerlendirilmiştir. 2011 - 2016 yılları arasında yasal mevzuat gereği çalışma izni alamayan Suriyeli mültecilerin, gerekli mevzuatta olumlu düzenlemeler yapılmasına rağmen büyük bir çoğunluğunun kayıt dışında kaldığı görülmüştür. Getirilmiş olan yüksek idari cezalara rağmen halen çok sayıda kayıt dışı çalışan Suriyeli olduğu görülmektedir. Bunun da vergi kaybına ve dolayısıyla vergi adaletine zarar verdiği, bu nedenle kayıt dışılığın azaltılabilmesi için daha sıkı tedbirlerin alınarak, işverenlerinde bu konuda daha hassas davranması gerektiği düşünülmektedir.

Unregistered employment is defined as the activity of the labor force

engaged in economic activity without the necessary applications. Unregistered

employees negatively affect tax justice because they do not fulfill their responsibilities

related to tax and social security insurance. Unregistered employment in Turkey has

increased in the economic life of Syrians who have migrated to Turkey since 2011. This

increase in informality has had some positive and negative effects on the economy.

Unfair competition, tax loss, corruption in tax justice and consequent disintegration of

voluntary compliance with tax are some of the negative effects mentioned. Those who

pay their taxes on time and as necessary bear the financial burden of public services.

However, illegal workers benefit from these services free of charge. This causes honest

taxpayers to question tax justice. In this study, the effects of unregistered employment

of temporarily protected Syrians on tax revenues and tax justice in Turkey were

evaluated. It was observed that the majority of Syrian refugees who could not obtain a

work permit in accordance with the legislation between 2011 and 2016 were

unregistered despite the positive regulations in the required legislation. Despite the high

administrative fines, it is still observed that there are many unregistered working Syrians.

This leads to tax loss and thus damages the tax justice, so it is thought that more

stringent measures should be taken to reduce informality, and employers should be more

sensitive about this issue.

  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2016). Yabancıların Çalışma İzinleri İstatistikleri. https://www.csgb.gov.tr/media/3209/yabanciizin2015.pdf. (25.12.2018).Gazeteduvar. (2018) https://www.gazeteduvar.com.tr/politika/2018/12/16/suriyeliler-kacak-calisiyor-iktidar-goz-yumuyor/ (25.12.2018).Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, (2016). https://www.goc.gov.tr. (25.12.2018).Greiff, W. ve Hisarcıklıoğlu, R. (2010). “AB ve Türkiye’ de Kayıt Dışı Ekonomi”, AB- Türkiye Karma İstişare Komitesi 28. Toplantısı, Ortak Rapor.Human Right Watch (2018)Türkiye Suriyeli Sığınmacıları Kayıt Altına Almayı Durdurdu, https://www.hrw.org/tr/news/2018/07/16/320474 (28.12.2018).İnsani Gelişme Vakfı (2017) Suriyeli Mülteci Hayatlar Monitörü Özet Değerlendirme Raporu, http://ingev.org/wpcontent/uploads/2017/07/Multeci-Hayatlar-Monitorü.pdf (15.12.2018).Kanlı, M. (2007). Dolaylı Vergiler Ve Kayıt Dışı Ekonomi, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Anabilim Dalı Maliye Teorisi Bölümü İstanbul, Kargı, V., Yüksel, C. (2010). Türkiye’de Vergi Aflarının Vergi Adaleti Ve Mükellefler Üzerine Etkileri, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye Araştırma Merkezi Konferansları 54. Seri.,23 – 44 Kaya, İ. ve Yılmaz Eren, E. (2015). “Türkiye’deki Suriyelilerin Hukuki Durumu Arada Kalanların Hakları ve Yükümlülükleri”, SETA Yayınları 55, I. Baskı: 2015, İstanbul. Kaygısız, İ. (2017). Suriyeli Mültecilerin Türkiye İşgücü Piyasasına Etkileri, FES Yayınları, s: 3-22.Keskin, M. (2017). Mültecilerin Sigortalılığı, https://www.muhasebeweb.com/yazarlar_detay.php?id=70?baslik=SUR%DDYEL%DD%20M%DCLTEC%DDLER%DDN%20S%DDGORTALILI%D0I. (03.01.2019)Kılıç, C. (2016). “Suriyeli İşçide Prim Farkı Yok”, Milliyet, 16 Ocak. (03.01.2019)Kızılkoyun, F. (2018). “Turkish Government Stops Relocating Syrians to Istanbul,” Hurriyet Daily News, 9 Şubat 2018, http://www.hurriyetdailynews. com/turkish-government-stops-relocating-syrians-to-istanbul-127084p, (04.01.2019)Mülteciler Dergisi, (2018). ‘Türkiye'den Mülteci Haberleri’, https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi/ (26.12.2018) Özel, R. ve Karakış, G. (2016). “Suriyelilere ‘Çalışma İzni’ Geliyor”, Hürriyet, 11 Ocak. Ergüven, N.S. ve Özturanlı, B. (2013). “Uluslararası Mülteci Hukuku ve Türkiye”, AÜHFD, 62 (4) s: 1007-1061.TBMM. (2018). İnsan Hakları İnceleme Komisyonu. Göç ve Uyum Raporu. 26. Dönem 3. Yasama Yılı, Mart, s: 269.Tüsiad. (2012). Dolaylı ve Dolaysız Vergilerin Türk Mali Sistemi İçerisindeki Yeri: Siyasal, Sosyal ve Ekonomik Sonuçları, Yayın No: TÜSİAD-T/2012-10/532. Uzun, A. (2015). “Günümüzün Sosyal ve Ekonomik Sorunu Olan Suriyelilerin Mülteci ve Ekonomi Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, Ankara Barosu Dergisi, 2015/1: 107-120.Yeniçağ Gazetesi. 2018. ‘Türkiye’de çalışma izni alan Suriyeli sayısı belli oldu’ https://www.yenicaggazetesi.com.tr/turkiyede-calisma-izni-alan-suriyeli-sayisi-belli-oldu-217260h.htm. (31.12.2018)Yetim, A. (2018). https://www.ssk.biz.tr/2018-sigortasiz-isci-calistirmanin-cezasi/(26.12.2018)
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-5068-053X
Yazar: Meltem İRTEŞ GÜLŞEN (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { ijar509264, journal = {Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2602-215X}, address = {Hakan ARIDEMİR}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {185 - 195}, doi = {}, title = {TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ}, key = {cite}, author = {İRTEŞ GÜLŞEN, Meltem} }
APA İRTEŞ GÜLŞEN, M . (2019). TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 4 (7), 185-195. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ijar/issue/43278/509264
MLA İRTEŞ GÜLŞEN, M . "TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 4 (2019): 185-195 <http://dergipark.gov.tr/ijar/issue/43278/509264>
Chicago İRTEŞ GÜLŞEN, M . "TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 4 (2019): 185-195
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ AU - Meltem İRTEŞ GÜLŞEN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 185 EP - 195 VL - 4 IS - 7 SN - -2602-215X M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ %A Meltem İRTEŞ GÜLŞEN %T TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ %D 2019 %J Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi %P -2602-215X %V 4 %N 7 %R %U
ISNAD İRTEŞ GÜLŞEN, Meltem . "TÜRKİYE'DE YAŞAYAN GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN VERGİ ADALETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ". Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi 4 / 7 (Ocak 2019): 185-195.