Yıl 2017, Cilt 8, Sayı 3, Sayfalar 65 - 87 2017-12-25

Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları
Metaphor Perceptions of Social Studies Teachers and Preservice Teachers Related to Universal Values

Tekin ÇELİKKAYA [1] , osman seyhan [2]

127 146

 

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının evrensel değerlere yönelik algılarını açıklamada kullandıkları metaforları tespit etmeyi amaçlayan bu çalışma, tarama modelinde nitel bir araştırmadır. Veri toplama ve yorumlama sürecinde nitel araştırma yöntemleri desenlerinden biri olan olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubunu 2016-2017 öğretim yılında Ahi Evran Üniversitesi’nde öğrenim görmekte olan 46’sı (%43,40) kadın ve 60’ı (%56,60) erkek olmak üzere 106 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile Kırşehir il merkezinde görev yapan 40 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen “Evrensel Değerlere Yönelik Sosyal Bilgiler Öğretmen ve Öğretmen Adayları Metaforları Yapılandırılmış Formu” aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada elde edilen metaforlarla öğretmen adayları metaforları için 32, öğretmenlerin metaforları için ise 27 farklı kategori geliştirilmiştir. Öğretmenler tarafından üretilen metaforlar, aydınlatmaya, temsiliyete yönelik, olmazsa olmaza, hareket alanını kısıtlamaya ve gittikçe artmaya büyümeye yönelik kategorilerinde yer bulmamıştır. Öğretmen adaylarının 9 değer için oluşturduğu toplam 233 metaforun 172’si birbirinden farklı olup 61 tanesi ise ortak olarak üretilen metaforlardır. En fazla özgürlük değeri (24) için en az ise barış ve saygı değerleri (14) için farklı metaforlar üretilmiştir. Öğretmenlerin 9 değer için oluşturduğu toplam 68 metaforun 51’ i birbirinden farklı olup 17 tanesi ise ortak olarak üretilen metaforlardır. En fazla dürüstlük ve sevgi değerleri (8) için en az ise sorumluluk değeri (2) için farklı metafor üretilmiştir. Her iki grupta da en çok dürüstlük değeri için metafor üretilmiştir.

This study aims to identify the metaphors for the use of social studies teachers and preservice social studies teachers in explaining perceptions of universal values. This study is a qualitative research in the descriptive scanning model. In the process of collecting and interpreting data, phenomenology that one of qualitative research methods was used. The study group constituted 106 preservice social studies teachers, including 46 (43.4%) female and 60 (56.6%) male at the Ahi Evran University in the 2016-2017 school year and 40 Social Studies Teachers working in the city center of Kırsehir. The data were gathered through the “Social Studies Teachers and Preservice Social Studies Teachers Metaphors Questionnaire for Universal Values" questionnaire developed by the researchers. With the metafores obtained in the research, 32 different categories for preservice’ metaphors teachers and 27 different categories for teachers' metaphors were developed. Metaphores produced by teachers did not find their categories for enlightenment, representation, necessity, restricting the field of movement and growing gradually. The total of 233 metaphors created by the preservice teacher for 9 values are 172 different from each other, and 61 are metaphor produced jointly. Different metaphors have been produced for at least peace and respect values (14) for the highest freedom value (24). 51 of the 68 metaphors created by teachers are different from each other and 17 are metaphor that is produced jointly. Different metaphors have been produced for the most honesty and love values (8) and at least for the responsibility value (2). Metaphor was produced most for honesty in both groups

  • Akbaş, O. (2004). Türk Milli Eğitim Sisteminin Duyuşsal Amaçlarının İlköğretim İkinci Kademedeki Gerçekleşme Derecesinin Değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Akhan, N., E., Kılıçoğlu, G. ve Gedik, H (2014). Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Birinci Sınıf Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler ve Sosyal Bilimlere Yönelik Metaforları, Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(8), 73 - 90.
  • Avcı, E. (2009). Sosyal Bilgilerde Karakter Eğitimi, (Edt. M.Safran), Sosyal Bilgiler Öğretimi, 149-161. Ankara:Pegem A
  • Balcı, F. A. ve Yelken Yanpar, T. (2010). İlköğretim Öğretmenlerinin “Değer” Kavramına Yükledikleri Anlamlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 81-90.
  • Bolay, S. H. (2010). Değerlerimiz ve Günlük Hayat. Dem Dergi, 1 (1), 12-19.
  • Chapin, J., .R. (2006). Elementary Social Studies: A Practical Guide Available at: http://books.google.com.tr/books?id=71UkAQAAMAAJ&hl=tr&source=gbs_navlinks_s
  • Çelikkaya, T. ve Yakar, H. (2015). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Sosyal Bilgiler Kavramına İlişkin Algıları: Metafor Analizi Örneği, International Online Journal of Educational Sciences, 7(4), 188-207.
  • Demircioğlu, İ. H. (2006). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Sosyal Bilimler Hakkındaki Görüşleri. Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi (Bilig), 36, 113-124.
  • Doğan, İ. (2007). Vatandaşlık Demokrasi ve İnsan Hakları, (6.Baskı) Ankara: Pegem Yayıncılık
  • Ercan, İ. (2001), İlköğretim Sosyal Bilgiler Programında Ulusal ve Evrensel Değerler, Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Evirgen, Ö. F. (2016). İlköğretim Sosyal Bilgiler 7 Öğretmen Kılavuz Kitabı, Ankara: Ekoyay Yay.
  • Forceville, C. (2002). The Identification of Target and Source in Pictorial Metaphors. Journal of Pragmatics, 34 (1), 1-14.
  • Girmen, P. (2007). İlköğretim Öğrencilerinin Konuşma ve Yazma Sürecinde Metaforlardan Yararlanma Durumları. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
  • Goldstein, L. B. (2005). Becoming a Teacher as a Hero’s Journey: Using metaphor in Preservice Teacher Education. Teacher Education Quarterly, 32 (1), 7-24.
  • Karabıyık, E. Ü. (2016). İlköğretim Sosyal Bilgiler 6 Öğretmen Kılavuz Kitabı, Ankara:Evren Yay.
  • Kaya, M. F. (2013). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının “Küresel Isınma”,Kavramına Yönelik Metafor Algıları, Doğu Coğrafya Dergisi, 18 (29), 117-134.
  • Kaya, M. F. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına İlişkin Algıları: Metafor Analizi Örneği, Turkish Studies- International Periodical for The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9 (2), 917-931.
  • Keçe,M. (2014) Tarih ve Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Bazı Tarih Kavramlarına İlişkin Algılarının Metaforlar Yoluyla Analizi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education), 29(4), 143-156.
  • Koç, K. (2007). İlköğretim 7. Sınıflarda Okutulan Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi Dersinde Öğrenciye Kazandırılması Amaçlanan Evrensel Değerlere İlişkin Tutumlar Üzerinde Öğretim Sürecinin Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
  • Koçoğlu, E. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Kavramına İlişkin İmgesel Algıları, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15 (3), 107-126.
  • Leavy, A., M., Mcsorley, F., A. ve Bote, A., L. (2007). An Examination of What Metaphor Construction Reveals About the Evolution of Preservice Teachers’ Beliefs About Teaching and Learning, Teaching and Teacher Education, 23: 1217-1233. doi:10.1016/j.tate.2006.07.016
  • Meral, E., Küçük, B. ve Figen Gedik, F. (2016). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Kavramına İlişkin Metaforik Algıları, Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(1), 65-78.
  • Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis (2nd ed.). Thousand Oaks,London : Sage Publications Moser, K. S. (2000). Metaphor Analysis in Psychology - Method, Theory, and Fields of Application. Forum: Qualitative Social Research, 1 (2).
  • Mutluer,C. (2015) Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının “Hoşgörü” Kavramına İlişkin Metaforik Algıları. Tarih Okulu Dergisi (TOD) Yıl 8, Sayı XXII, ss. 575-595. DOI No: http://dx.doi.org/10.14225/Joh735
  • Ocakoğlu, Ö. F. (2009). Prof. Dr. Ahmet İNAM: Değerler Hayatımızın Kendisidir, Değerler Biziz. (Röportaj), Değerler Eğitimi Merkezi Dergisi, 2 (5), 82-93.
  • Özbaş, B., Ç. (2012). Sosyal Bilgiler Öğretmeni Olarak, Ben Kimim? Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Mesleki Kimliklerine Yönelik Görüşlerinin Metafor Analizi Yoluyla İncelenmesi, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, 7 (2), 821-838.
  • Özensoy, A.U. ve Aynacı, C. (2016). İlköğretim Sosyal Bilgiler 5 Öğretmen Kılavuz Kitabı, Ankara:Berkay Yay.
  • Özkalp, E. (2003). Kültür, (Edt. E, Özkalp), Davranış Bilimlerine Giriş. 3. Baskı, 57-74, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını No:1355
  • Öztürk, C. ve Otluoğlu, R. (2011). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebi Ürünler ve Yazılı Materyaller, (4. Baskı), Ankara: PegemA Yayıncılık.
  • Parashar, S., Dhar S. ve Dhar, U. (2004). Perception of Values: A Study of Future Professionals. Journal of Human Values, 10 (2), 143-152. Retrieved from http://jhv.sagepub.com/content/10/2/143.full.pdf+html
  • Patton,M., Q. (2014). Nitel Araştırma Ve Değerlendirme Yöntemleri (Çeviri Editörleri:M.Bütün-S.B.Demir) Ankara:Pegem A Akademi
  • Sanchez, A., Barreiro, J., M. ve Maojo, V. (2000). Desing of Virtual Reality Systems for Education: A Cognitive Approach, Education and Information Technologies, 5(4),345-362
  • Schmitt, R. (2005). Systematic metaphor analysis as a method of qualitative research. The Qualitative Report, 10 (2), 358-394.
  • Schwartz, S.H. (1964), Universals in the Content and Structure of Values: Theoretical Advances and Empirical Tests in 20 Countries, (Edt. M.P. Zanna), Advances in Experimental Social Psychology, 25, 1-65 San Diego: Academic Press.
  • Şahin, S. C., Bayram, Ö. ve Midilli, A. (2016). İlköğretim Sosyal Bilgiler 4 Öğretmen Kılavuz Kitabı, Ankara: Koza yay.
  • Tuna, Y. E. ve Budak, F. M. (2013). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının “Tarih” Kavramına İlişkin Algılarının Mecazlar / Metaforlar Yardımıyla Analizi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (Sosyal Bilgiler Öğretimi Özel Sayısı), 6 (14), 609-642.
  • Vadeboncoeur, J. A & Torres, M., N. (2003). Constructing and Reconstructing Teaching Roles: A Focus On Generative Metaphors and Dichotomies, Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, Carfax Publishing, 24(1).87-103 DOI: 10.1080/01596300303034
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. (9.Genişletilmiş Baskı) Ankara: Seçkin Yayınevi
Konular Eğitim Bilimleri
Yayımlanma Tarihi Aralık
Dergi Bölümü Eğitim Bilimleri ve Alan Eğitimi Bilimleri
Yazarlar

Yazar: Tekin ÇELİKKAYA
E-posta: tcelikkaya@gmail.com
Kurum: ahi evran üniversitesi
Ülke: Turkey


Yazar: osman seyhan
E-posta: osmanseyhan40@gmail.com
Kurum: ahi evran üniversitesi

Bibtex @konferans bildirisi { ijer342330, journal = {e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, address = {Mustafa Ersoy}, year = {2017}, volume = {8}, pages = {65 - 87}, doi = {10.19160/ijer.342330}, title = {Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları}, key = {cite}, author = {seyhan, osman and ÇELİKKAYA, Tekin} }
APA ÇELİKKAYA, T , seyhan, o . (2017). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8 (3), 65-87. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ijer/issue/33336/342330
MLA ÇELİKKAYA, T , seyhan, o . "Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları". e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 8 (2017): 65-87 <http://dergipark.gov.tr/ijer/issue/33336/342330>
Chicago ÇELİKKAYA, T , seyhan, o . "Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları". e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 8 (2017): 65-87
RIS TY - JOUR T1 - Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları AU - Tekin ÇELİKKAYA , osman seyhan Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 65 EP - 87 VL - 8 IS - 3 SN - -1309-6265 M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları %A Tekin ÇELİKKAYA , osman seyhan %T Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin ve Öğretmen Adaylarının Evrensel Değerlere İlişkin Metafor Algıları %D 2017 %J e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi %P -1309-6265 %V 8 %N 3 %R %U