Yıl 2011, Cilt , Sayı 2, Sayfalar 87 - 93 2011-07-01

Türk Edebiyatı’nda Resimli Bir Deneme: Firarperest
An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest

Ayşe DELİ [1]

63 249

Dünya edebiyatında deneme türünün ilk örnekleri eski Yunan ve Latin kaynaklarında görülür. Modern anlamdaki denemenin kurucusu ise Montaigne’dir. Deneme türü, Türk Edebiyatı’nda Tanzimat sonrasında görülür. Ahmet Haşim, bu türün öncülerindendir. Türk edebiyatında resim, Divan Edebiyatı’ndan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Divan Edebiyatı’nda şiirin mana ve imaj bütünlüğü yerine beyit bütünlüğüne önem vermesi, aşırıya kaçan soyut hayaller sistemini kullanması; şiirlerin resmedilmesini zorlaştırmıştır. Modern anlamda resim altı şiirleri edebiyatımıza Tanzimat devresinde girmiştir. Çoğunlukla Tanzimat’ın son nesil şairlerinde görülmektedir. Daha sonra Servet-i Fünûn şairlerinde, tabiatı tablo halinde yansıtan ve resmi andıran şiirler karşımıza çıkar. Fotoğrafın icadıyla fotoğraf altı şiirler yazılmaya başlanmıştır. Türk edebiyatındaki romanlarda, romanların konusuyla ilgili resimler konulması Tanzimat sonrası özellikle Servet-i Fünûn döneminde ortaya çıkmıştır. Bu dönem romanlarının birçoğu tefrikalar halinde gazetede yayınlanırken resimlendirilmiştir. Bu resimler, tefrikaların kitaplaştırılması sırasında da eserin içinde yer almıştır. Cumhuriyet sonrası yazılan romanlarda da resimlerden yararlanılmıştır. Fakat 1980’li yıllardan sonra basımı yok denecek kadar azalmıştır. Resmin yerini fotoğraf almaya başlayınca; gazete ve dergilerde “foto-roman” adıyla tefrikalar yayınlanmaya başlanmıştır. Hatta müstakil kitaplar olarak basımı yapılmıştır. Foto-romanların yanı sıra daha basitleştirilmiş bir teknikle çizgi-romanlar ortaya çıkmıştır. Elif Şafak, deneme türündeki eseri Firarperest ile daha önce görülmemiş bir farklılıkla karşımıza çıkar. Yazar, bu eseriyle Türk Edebiyatı’ndaki ilk resimli deneme örneğini vermiştir. Daha önceleri resmin, şiir ve romanda kullanılması tekniği deneme türüne uygulanmıştır. Kitaptaki çizimler, konularla bağlantılı olarak aralara serpiştirilmiştir. Çizimleri M.Kutlukhan Perker tarafından yapılmıştır. Ayrıca kitabın dış karton kapağına kendi fotoğrafını koyması da bir yenilik arz eder
The first examples of essay are seen in old Greek and Latin sources. Montaigne is the founder of modern essay. This genre began to appear after Tanzimat in Turkish literature. Ahmet Haşim is one of the pioneers of this genre.Picture in Turkish literature has been used since divan literature gives importance to integrity of sense and image instead of couplet harmony. Also, it uses abstract imagination in literature. So, it makes difficult to illustrate. In modern aspect, poems which are found under the picture began to appear in Tanzimat period. Mostly, this is seen in poets who live in the lost period of Tanzimat. Later,we come acrossthe poems which reflect nature as a Picture and poem ressembles picture in Servet-i Fünûn literature. After the invention of photogrsph, it began to be written poems which are founded under the photograph. The pictures which reflect the theme of novel appeared after Tanzimat especially in Servet-i Fünûn period in Turkish literature. Many of the novels in this period were illustrated while they were published as serial. These pictures took place in the work while they were made book. The novels which were written after Cumhuriyet made use of pictures. However after 1980’s the publish ment of these novels decreased. Photographehs substituted pictures. Serials began to be published in newspapers and periodicals named as an only book. In addition to foto novel, comics appeared with a simple technique.Elif Şafak is seen in Turkish literature with an essay colled as Firarperest which is different from other essays. Author gave example on the first illustrated essay in Turkish literature. In advance, the technique of using picture in poems and novels was applied on asseys. The drawing in book were put as it is connetcted to subject. The drawings were illustrated by M. Kutlukhan Perker. Also, putting own photograph on the cover is accepted as an innovation
Konular
Diğer ID JA76SA42HZ
Dergi Bölümü Araştırma Makalesi
Yazarlar

Yazar: Ayşe DELİ

Bibtex @ { ijses377873, journal = {International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES)}, issn = {}, eissn = {2667-4904}, address = {Nobel Bilim ve Araştırma Merkezi Limited}, year = {2011}, volume = {}, pages = {87 - 93}, doi = {}, title = {An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest}, key = {cite}, author = {DELİ, Ayşe} }
APA DELİ, A . (2011). An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest. International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES), (2), 87-93. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ijses/issue/34179/377873
MLA DELİ, A . "An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest". International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES) (2011): 87-93 <http://dergipark.gov.tr/ijses/issue/34179/377873>
Chicago DELİ, A . "An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest". International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES) (2011): 87-93
RIS TY - JOUR T1 - An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest AU - Ayşe DELİ Y1 - 2011 PY - 2011 N1 - DO - T2 - International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES) JF - Journal JO - JOR SP - 87 EP - 93 VL - IS - 2 SN - -2667-4904 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES) An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest %A Ayşe DELİ %T An Illustrated Essay in Turkish Litarature: Firarperest %D 2011 %J International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES) %P -2667-4904 %V %N 2 %R %U
ISNAD DELİ, Ayşe . "Türk Edebiyatı’nda Resimli Bir Deneme: Firarperest". International Journal of Social and Economic Sciences (IJSES) / 2 (Temmuz 2011): 87-93.