Yıl 2014, Cilt 1, Sayı 1, Sayfalar 88 - 109 2014-12-14

العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم
Admonition and Blaming in the Poetry of Ali-Ibin-Al Chahm
العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET

Goran SELAHADDİN [1] , Hazım MUSTAFA [2]

313 1106

يتناول البحث قصائد الشاعر العباسي المشهور بقصائده الفكرية والسياسية ونظرته الجميلة إلى الحياة بعيداً عن التعقيد والغموض وفي أسلوب بسيط قريب المأخذ. وارتأينا أن نتحدث عن العتاب في قصائد علي بن الجهم, فالعتاب من الأغراض الشعرية الرقيقة والدقيقة. وكان هذا الغرض في الشعر العربي العباسي من الأغراض الشعرية المهمة، إذ كان مواكبًا لحركة الإيقاع السياسي راصدًا لأحداثه مستبطنًا دواخله ومقومًا لاتجاهاته. فضلا عن انه يتميز بنضج التجربة الفنية للمعاناة التي كانت الديمومة اهم سماتها وكان الشاعر فيها ابن الحدث المباشر والشاهد المبصر والسامع بشكل مباشر فكانت أشعار العرب في ذلك غزيرة وكانت تدور حول سلبيات المجتمع بسبب ما انغمس فيه الناس من حياة اللهو والترف والمجون وانصرافهم عن الجد. فإنه غرض شعري يضع الشاعر في موقف حرج يحتاج إلى براعة وجدارة وحيطة لكي يجعل العتاب متوازناً بين عواطفه وعواطف المعاتب.فقد تعرض الشاعر إلى مواقف عديدة جعلته عرضة للظلم والغبن مما دفع به إلى الشكوى من الدهر والزمن والأيام لاسيما وأن الإحساس بالظلم كان نابعاً من مشاكله مع حاشية المتوكل.

This research paper deals with the poems of the eminent poet of Abbasid age who was famous for his political and philosophical ideas with his beautiful view towards life faraway from ambiguity and complexity. Thus, admonition was Al-i-Ibin-Al-Chahm's poetic diction which was highly elevated. In the Abbasid poetry, this aim was one of the important aims which was accompanying the political movement's tone, censoring its events, deriving its contents and evaluating its directions. In addition to this, it is characterized by its mature artistic experience of the continuous sufferings. Arabic poetry was abundant at that time, revolving around society's negative aspects, as people were indulged in the life of amusement and luxury, stepping aside from any seriousness.  Here, the poet was the loyal son of the direct events, the direct eyewitness and audience. In this sense, the poet must be talented in order to make a balance between his own feeling and the feeling of the reproached person. As a matter of fact, the poet had faced so difficulty and unfair situation throughout his life which pushed him to blame time mainly with those who were the guardians of Al_Mutawakil.

 

Araştırmamızın konusu Abbasi döneminde fikir, siyaset ve güzel dünya görüşü ile ün kazanan ve şiirlerinde kolay bir üslup kullanan Ali bin el-Cehm'in şiirlerinde ayıplama ve şikâyet konusu olmuştur. Arap şiirinde ayıplama konusu hem ince hem de güzel bir konu olarak karşımıza çıkar ve bu çok önemli konulardan biri olmuştur. Çünkü hem sosyal hem de siyasi gelişmelerden etkilenmiş ve bu gelişmeleri inceleyip ona yön vermiştir. Ayrıca şairin yaşadığı sıkıntılar ve çektiği çile onun sanatsal tecrübelerini geliştirmiştir. Şair her zaman olayların merkezinde olup gelişmelerden direkt etkilenmiştir. Bu konuda Arapların şiirleri oldukça fazladır. Toplumun olumsuz yönlerini, özellikle insanların israf ve eğlence düşkünlüğü ve ciddiyetten uzak hallerini işlemişlerdir. Ayrıca ayıplama konusu, şairleri her zaman ciddi bir şekilde zor bir durumda bırakmıştır. Çünkü şairler kendi duygularını ve ayıpladıkları kişilerin de duygularını dikkate almışlardır. Ayıplama ve şikâyetin her zaman en büyük nedenlerinden biri şairlerin uğradıkları haksızlıklar olmuştur. Konumuzun şairi de uğradığı haksızlığın nedeni ve kaynağı halife el-Mutevekkil olduğu için bu duyguyu çok fazla yaşamış ve şiirlerinde o duyguyu yaşatmıştır.

  • اتجاهات الشعر العربي في القرن الثاني الهجري, د. محمد مصطفى هدارة, دار المعارف بمصر, الطبعة الثالثة 1969.
  • تاريخ الأدب العربي في العصر العباسي الأول, د.شوقي ضيف, دار المعارف بمصر 1973.
  • التشيع وأثره في الشعر العباسي الأول, د.محسن غياض, مطبعة النعمان, العراق- نجف الأشرف, 1973.
  • التيار الإسلامي في الشعر العباسي الأول, د. مجاهد مصطفى بهجت, جامعة بغداد- وزارة الأوقاف والشؤون الدينية, الجمهورية العراقية.
  • الحياة الادبية في العصر العباسي, الدكتور محمد عبد المنعم خفاجي, دار الوفاء لدنيا الطباعة والنشر, الإسكندرية- مصر,الطبعة الأولى
  • -
  • ديوان علي بن الجهم, تحقيق خليل مردم بك, دار صادر, بيروت-لبنان.
  • الشعر والشعراء في العصر العباسي, مصطفى الشكعة, دار العلم للملايين, بيروت-لبنان, الطبعة الرابعة1973.
  • طبقات الشعراء لابن المعتز, تحقيق عبد الستار الفراج, دار المعارف بمصر, الطبعة الثانية 1956.
  • علي بن الجهم حياته وشعره, عبد الرحمن الباشا, دار المعارف, مصر.
  • لسان العرب,للإمام العلامة أبي الفضل جمال الدين محمد بن مكرم ابن منظور الافريقي المصري,طبعة جديدة محققة, دار صادر-بيروت.
  • المرجعية الاجتماعية في تكوين الخطاب الأدبي, محمد خرماش, حوليات الجامعة التونسية, تونس1995.
  • موسوعة شعراء العصر العباسي, إعداد عبد عون الروضان, دار أسامة للنشر والتوزيع.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü MAKALELER
Yazarlar

Yazar: Goran SELAHADDİN

Yazar: Hazım MUSTAFA

Bibtex @ { imad194459, journal = {İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2149-0872}, address = {Dumlupınar Üniversitesi}, year = {2014}, volume = {1}, pages = {88 - 109}, doi = {10.20486/imad.57596}, title = {العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET}, key = {cite}, author = {MUSTAFA, Hazım and SELAHADDİN, Goran} }
APA SELAHADDİN, G , MUSTAFA, H . (2014). العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 88-109. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/imad/issue/18469/194459
MLA SELAHADDİN, G , MUSTAFA, H . "العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET". İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 1 (2014): 88-109 <http://dergipark.gov.tr/imad/issue/18469/194459>
Chicago SELAHADDİN, G , MUSTAFA, H . "العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET". İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 1 (2014): 88-109
RIS TY - JOUR T1 - العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET AU - Goran SELAHADDİN , Hazım MUSTAFA Y1 - 2014 PY - 2014 N1 - DO - T2 - İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 88 EP - 109 VL - 1 IS - 1 SN - -2149-0872 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET %A Goran SELAHADDİN , Hazım MUSTAFA %T العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET %D 2014 %J İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi %P -2149-0872 %V 1 %N 1 %R %U
ISNAD SELAHADDİN, Goran , MUSTAFA, Hazım . "العتاب والشكوى في قصائد علي بن الجهم: ALİ BİN EL- CEHM'İN ŞİİRLERİNDE AYIPLAMA ve ŞİKAYET". İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 1 / 1 (Aralık 2014): 88-109.