Yıl 2018, Cilt , Sayı 32, Sayfalar 407 - 422 2018-12-28

ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME

Nebi Butasım [1]

15 34

Bingöl ili tarihi eserler bakımından zengin bir envantere sahiptir. İlin tarihi eserleri, sanat tarihçi ve arkeologlar tarafından yeterli düzeyde incelenmediği için, bilim dünyası ve kamuoyu tarafından çok az bilinmektedir. Bingöl ilinin Neolitik dönemden beri yerleşim yeri olduğu ve daha sonraki tarihi dönemlerde birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı bilinmektedir. Son dönemde yapılan araştırmalar ile Bingöl ilinde Neolitik yerleşim yerleri, Urartu, Hitit, Roma, Bizans, Eyyubi, Akkoyunlu, Osmanlı dönemlerine ait yerleşim yerleri ve tarihi eserleri olduğu saptanmıştır.

Bingöl ilinde bulunan eserlerin en yoğun olduğu bölgelerden biri de Kiğı ve Adaklı ilçeleridir. Kiğı ve çevresinde Neolitik dönem yerleşkelerinden son dönem Osmanlı eserlerine kadar geniş tarihi bir aralıkta eserler mevcuttur. Bölgede özellikle Hıristiyan dönemine ait önemli ölçüde manastır ve kilise bulunmaktadır. Bölge içinde yer alan ve günümüzde Bingöl ilinin ilçeleri arasında bulunan Adaklı ilçe merkezinde de günümüzde büyük kısmı yıkılmış bir kilise bulunmaktadır. Bu kilisenin ayakta kalan tonozlu kısmının giriş kapısında bir rölyef yer almaktadır. Bu rölyef, Hıristiyan mitolojisi ve ikonografisinde yer alan, Aziz George’nin bir ejderha/yılan başını ezdiği tasvirdir. Hıristiyan dünyada oldukça geniş yer edinmiş bu rölyef, Hıristiyanlık öncesi döneme ait olan bir inanış ve efsanenin, Hıristiyan dininde farklı bir şekilde hayat bulmuş şeklidir.

Bu çalışmada Bingöl ilinde bulunan ve Hıristiyan kiliselerinde tasvir, rölyef ve heykelleri yapılmış olan Aziz George’nin, tarihi kökenleri üzerinde durulacaktır. Hıristiyan sanatına mal edilen ve doğu kökenli olan bu efsane ve efsanenin sanata yansımaları değerlendirilecektir. 

Hıristiyan, sanat, Bingöl, rölyef
  • AKURGAL, Ekrem, Anadolu Kültür Tarihi, TUBİTAK, Ankara 1997.
  • ATİYA, Aziz S., Doğu Hıristiyanlığı Tarihi, (Çev: Nurettin Hiçyılmaz), Doz Yayınları, İstanbul 2005.
  • BASUĞUY, Bedrettin Eyyubiler, el-Melikü’s-Sâlih Dönemi, Siyer Yay, İst. 2017.
  • BRATTON, Fred Gladstone, Yakın Doğu Efsaneleri, (Çev: Nejat Muallimoğlu), Avcıol Yayınları İstanbul 2000.
  • BROWN, Patricia, The Role And Symbolism Of The Dragon In Vernacular Saint’s Legends, 1200-1500, Birmingham Üniversitesi Sanat Fakültesi, (Basılmamış Doktora Tezi), 1998.
  • CROWFORD, Harriet, Sümer ve Sümerler, (Çev: Nihal Uzan), Londra Arkeoloji Enstitüsü Yay, Ankara 2015.
  • JOAN, Oates, Babil, (Çev: Fatma Çizmeli), Arkadaş Yayınları, Ankara 2015.
  • KOCH, Guntram, Erken Hıristiyan Sanatı, (Çev: Ayşe Aydın), Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2015.
  • KRAMER, Samuel Noah, Sümerian Mytology A Study Spiritual and Literary Achievement İn The Third Milennium B.C., Pensilvanya Ünv. Yay., Fledelfia 1961.
  • TİRYAKİ, Sırrı, Kalkolitik Çağda Anadolu Bölgesi Madenciliğinin Başlangıç Evreleri, B.Ü. SBE Dergisi, Yıl 7, Cilt 7, Sayı 13, ss. 177-200, Bingöl 2017.
  • ÜNAL, Ahmet, Hititler Devrinde Anadolu, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2005.
Birincil Dil tr
Konular Sanat
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8204-176X
Yazar: Nebi Butasım (Sorumlu Yazar)
Kurum: BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { istem434704, journal = {İSTEM}, issn = {1304-0618}, eissn = {2602-408X}, address = {Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü}, year = {2018}, volume = {}, pages = {407 - 422}, doi = {10.31591/istem.434704}, title = {ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME}, key = {cite}, author = {Butasım, Nebi} }
APA Butasım, N . (2018). ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME. İSTEM, (32), 407-422. DOI: 10.31591/istem.434704
MLA Butasım, N . "ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME". İSTEM (2018): 407-422 <http://dergipark.gov.tr/istem/issue/41791/434704>
Chicago Butasım, N . "ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME". İSTEM (2018): 407-422
RIS TY - JOUR T1 - ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME AU - Nebi Butasım Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31591/istem.434704 DO - 10.31591/istem.434704 T2 - İSTEM JF - Journal JO - JOR SP - 407 EP - 422 VL - IS - 32 SN - 1304-0618-2602-408X M3 - doi: 10.31591/istem.434704 UR - http://dx.doi.org/10.31591/istem.434704 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 İSTEM ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME %A Nebi Butasım %T ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME %D 2018 %J İSTEM %P 1304-0618-2602-408X %V %N 32 %R doi: 10.31591/istem.434704 %U 10.31591/istem.434704
ISNAD Butasım, Nebi . "ADAKLI KİLİSESİ ÜZERİNDE BULUNAN RÖLYEF VE KÖKENİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME". İSTEM / 32 (Aralık 2018): 407-422. http://dx.doi.org/10.31591/istem.434704