Yıl 2018, Cilt , Sayı 32, Sayfalar 329 - 344 2018-12-28

DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ

Sevim Erdem [1]

12 27

Sultan II. Abdülhamid kendi döneminde, ülke genelinde at ve beygir cinsinin ıslahı ve sayılarını artırmak, ordunun çeşitli sınıflarının ihtiyacını karşılamak, çiftlik sahiplerinin ve ziraat ile meşgul olanların kullanacağı hayvanları temin etmek ve bu konuda yabancı ülkelerden hayvan teminine ihtiyaç duymamak için “Hayvan Çiftlikleri” kurdurmuştur. Bu çiftliklerden bazıları özel olarak askeriyenin ihtiyacını karşılamaya yönelik olmuştur. Sultansuyu, Botan, Hamra, Veziriye, Harnini çiftlikleri örnek olarak verilebilir.  Bu çiftlikler IV. V. ve VI. Ordunun Remont bölüklerinin at ve beygir ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulmuştur.


Bununla birlikte bu çiftliklerin bir özelliği de Dicle ve Fırat Nehri vadisinde yer almalarıdır. Sultan II. Abdülhamid Irak coğrafyasında devletin hâkimiyetini tesis etmek amacıyla buradaki arazileri bir yandan Hazine-i Hassa Nezareti çatısı altında toplarken diğer yanda da Dicle ve Fırat Nehri üzerindeki askeri kontrolü artırmaya çalışmıştır.


Bu çalışmada Dicle Nehri vadisinde kurulan, Tikrit-Musul karayolu güzergahında ve aynı zamanda Şammar Aşiretinin temel yerleşim alanı içerisinde bulunan ve VI.Ordu Müşirliğine tahsis edilmiş olan Harnini/Kharnini çiftliği ele alınacaktır. Çalışma harita ve çizimlerle desteklenecektir.

Sultan II. Abdülhamid, Harnini Hayvan Çiftliği, VI.Ordu, Remont Bölüğü
  • BOA. BEO.001427/106987, 21 Kanun-u evvel 1315/2 Ocak 1900. BOA.BEO.003559/266921,12 Mayıs 1325/25 Mayıs 1909BOA.BEO.1401/105065, 3 Teşrin-i Sani 1315/15 Kasım 1899.BOA. BEO. 1674/125504, 30 Mayıs 1317/12 Haziran 1901.BOA. DH.MK.02288/00014, 30 Teşrin-i Sani 1315/12 Aralık 1899 tarihli telgraf. BOA. DH.MKT.02315/00047, 23 Şubat 1315/7 Mart 1900.BOA. HH.THR.00480/00022, 3 Ağustos 304/5 Ağustos 1888. BOA. ML. EEM. 00771/00063, 27 Eylül 1325/10 Ekim 1909. BOA. ML. EEM. 00776/00028, 3 kanun-u evvel 1325/16 Aralık 1909 tarihli yazışma.BOA.ML.EEM. 00759/00035, 1 Mart 1325/14 Mart 1909 tarihli yazışma.BOA. ML. EEM. 00824/00014, 4 Ağustos 1326/17 Ağustos 1910.BOA. ML. EEM. 00882/00041, 27 Kanun-u evvel 1327BOA. ML.EEM. 00744/00071, 16 Mart 1325/29 Mart 1909. BOA. ML.EEM. 01373/00078, 26 Teşrin-i sani 1325/9 Aralık 1909.BOA. Y.PRK.TKM.00027/00036, 8 Şevval 1310/25 Nisan 1892.BOA.Y.PRK.KOM. 00002/00060, 25 Nisan 1296/7 Mayıs 1880.BOA.Y.PRK.OMZ.00001/00017, Haziran 1300/Haziran 1884.Milli KütüphaneAli Bey; Dicle’de Kelek İle Bir Yolculuk, Çev: Cahit Kayra, İstanbul-2003.İhsan Abidin; Osmanlı Atları, İstanbul-Matbaa-ı Amire, 1927.Mahmud Şemsi Seyyidi; Atlarımızın Islah ve Teksiri, İstanbul-Hamid Matbaası, 1927.Graf fon Lehendrof (Gradiç), Usul-u Teksiri Feres yahud Hayvan Yetiştirenlere Malumat, Çeviren: Süvari Muallimi Kaymayakamı Erzurumlu Mehmed Ali, Dersaadet-1309, Matbaa-ı Osmaniye.
  • Tetkik EserlerMesut Uyar-Edward J. Erickson; Osmanlı Askeri Tarihi, İstanbul-2014.Gülgün Üçel Aybet; Osmanlı Ordusu (1530-1699).Yusuf Halaçoğlu; “At” maddesi, İslam Ansiklopedisi, Cilt:2 DİA. s.30.Meclis-i Mebusa Zabıt Ceridesi, 8 Mart 1333/1917, Perşembe, Cilt:3, s.116.Ferruh Dinçer; “Türkiye’de Askeri Veteriner Hekimlik Tarihi Üzerinde Araştırmalar”, II.Bölüm, s.246-272.Ziya Şakir; Mahmut Şevket Paşa, Hazırlayan: Serkan Erdal, İstanbul-2011, s.6, 33-37.Seda Tan; “Bulgaristan Emaretinin Krallığa İki Büyük Mirası: “Veteriner Teşkilatı ve At Yetiştiriciliği ve Islahı”, OTAM, 33/Bahar 2013,s.245-262.Mustafa Demirci; “Emeviler Devrinde Aşağı Irak’ta (Sevad) Büyük Çiftliklerin Doğuşu ve Gelişimi”, İSTEM, Yıl:5, Sayı:9, 2007, s.61-82.Mustafa Demirci; “Sevad” Maddesi, İslam Ansiklopedisi, s.576-578. Sinan Marufoğlu; Osmanlı Döneminde Kuzey Irak, Eren Yayıncılık.Nikolay İvanov; Osmanlı’nın Arap Ülkelerini Fethi (1516-1574), TTK, Ankara-2013.Zekeriya Kurşun-Ali Akyıldız; Osmanlı Arap Coğrafyası ve Avrupa Emperyalizmi, İstanbul-2018.Ali Satan; İngiliz Yıllık Raporlarında Türkiye 1920, 2010, s.64.ArzuTerzi; Bağdat ve Musul’da Paylaşılamayan Miras /Petrol-Arazi, Truva Yayınları-2007. Mustafa Demirci; “Sevad” Maddesi, İslam Ansiklopedisi, s.576-578. Nurettin Aral -Selahattin Batu; Arabistanda Atçılığın Bugünkü Durumu, Ankara-Yüksek Ziraat Enstitüsü, 1936.Arzu Terzi; Hazine-i Hassa Nezareti, TTK, Ankara-2010, s.96.İhsan Fethi; Urban Conservation In Iraq, October 1977.Selçuk Duman; “II.Meşrutiyetten Krallığa Irak ve Aşiretlerin Tutumu”, …s.63. Abdullah Saydam; “Tanzimat Devrinde Halep ve Musul Dolaylarında Aşiretlerin Yol Açtıkları Asayiş Problemleri”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 8/1, s.243-255. Ramazan Sonat; “El-Aneze Aşireti Ekseninde Birinci Dünya Savaşı’nın Gölgesinde Devlet-Aşiret İlişkisi ve Yansımaları Üzerine Bir Tarih Kritiği”, History Studies, 10/4, June 2018, s.167. Gökhan Çetinsaya; “II.Abdülhamid Döneminde Kuzey Irak’da Tarikat, Aşiret Ve Siyaset”, Divan, 1999/2, s.153-168. General Allenby’nin Hatıratı, Arap Ayaklanması ve Filistin’in Osmanlıdan Kopuşu, Hazırlayan: Faruk Yılmaz.Burcu Kurt; “Modernleşen Sanayiye Ayak Uydurmak: Osmanlı Irak’ında Kurulan Sanayi Mektepleri”, History Studies, 5/3, Mayıs 2013, s.151-173.Dına Rızk Khoury; Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Taşra Toplumu, Musul 1540-1834.
Birincil Dil tr
Konular Tarih
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Sevim Erdem (Sorumlu Yazar)
Kurum: BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { istem472171, journal = {İSTEM}, issn = {1304-0618}, eissn = {2602-408X}, address = {Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü}, year = {2018}, volume = {}, pages = {329 - 344}, doi = {10.31591/istem.472171}, title = {DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ}, key = {cite}, author = {Erdem, Sevim} }
APA Erdem, S . (2018). DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ. İSTEM, (32), 329-344. DOI: 10.31591/istem.472171
MLA Erdem, S . "DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ". İSTEM (2018): 329-344 <http://dergipark.gov.tr/istem/issue/41791/472171>
Chicago Erdem, S . "DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ". İSTEM (2018): 329-344
RIS TY - JOUR T1 - DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ AU - Sevim Erdem Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31591/istem.472171 DO - 10.31591/istem.472171 T2 - İSTEM JF - Journal JO - JOR SP - 329 EP - 344 VL - IS - 32 SN - 1304-0618-2602-408X M3 - doi: 10.31591/istem.472171 UR - http://dx.doi.org/10.31591/istem.472171 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 İSTEM DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ %A Sevim Erdem %T DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ %D 2018 %J İSTEM %P 1304-0618-2602-408X %V %N 32 %R doi: 10.31591/istem.472171 %U 10.31591/istem.472171
ISNAD Erdem, Sevim . "DİCLE NEHRİ VADİSİNDE AT VE BEYGİR CİNSİNİN ISLAHINA YÖNELİK KURULAN BİR ÇİFTLİK: HARNİNİ/KHARNİNİ ÇİFTLİĞİNİN İŞLEYİŞİ". İSTEM / 32 (Aralık 2018): 329-344. http://dx.doi.org/10.31591/istem.472171