Yıl 2017, Cilt 19, Sayı 1, Sayfalar 13 - 42 2017-12-25

“Neither beat, nor curse at the mad!”: Mazhar Osman and the (mis)management of mental asylums
“Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler

Fatih Artvinli [1]

207 699

There are many books and articles written by Mazhar Osman (Uzman), the first and the most renowned figure in the field of modern psychiatry and mental health in Turkey. The 22-page pamphlet with the title Bimarhanelerin İdaresi Hakkında Nesâyih (Advices on the Management of Mental Asylums) is one of the less known works of the author. The pamphlet, published in 1914 by the General Directorate of Health, includes valuable information, findings and notices about the psychiatric paradigms of the time, management of mental asylums and care of the patients. There were serious problems in the management and patient care of the most important three mental asylums in the Ottoman Empire, namely Toptaşı, Edirne and Manisa mental asylums. Daily newspapers addressed some of these problems. Mazhar Osman wrote this pamphlet and criticized the management of Toptaşı Mental Asylum in a period when he wished to become its headphysician. His critique and advices can better be discussed in this historical context. Things to do for a better management and care of patients were listed as 39 articles in the pamphlet. The aim of this article is to introduce, examine, and discuss this original and unstudied text, Advices on the Management of Mental Asylums, in light of other primary and secondary sources.

There are many books and articles written by Mazhar Osman (Uzman), the first and the most renowned figure in the field of modern psychiatry and mental health in Turkey. The 22-page pamphlet with the title Bimarhanelerin İdaresi Hakkında Nesâyih (Advices on the Management of Mental Asylums) is one of the less known works of the author. The pamphlet, published in 1914 by the General Directorate of Health, includes valuable information, findings and notices about the psychiatric paradigms of the time, management of mental asylums and care of the patients. There were serious problems in the management and patient care of the most important three mental asylums in the Ottoman Empire, namely Toptaşı, Edirne and Manisa mental asylums. Daily newspapers addressed some of these problems. Mazhar Osman wrote this pamphlet and criticized the management of Toptaşı Mental Asylum in a period when he wished to become its headphysician. His critique and advices can better be discussed in this historical context. Things to do for a better management and care of patients were listed as 39 articles in the pamphlet. The aim of this article is to introduce, examine, and discuss this original and unstudied text, Advices on the Management of Mental Asylums, in light of other primary and secondary sources.

  • Kaynakça
  • Arşiv Belgeleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA). BEO. 3618/271332, 26 B. 1327 [13 Ağustos 1909]. BOA. DH.MKT. 1279/8, 13 B 1326 [11 Ağustos 1908]. BOA. DH. UMVM. 95/8 Lef 5, 23 Teşrin-i Sâni 326 [6 Aralık 1910]. BOA. DH. UMVM. 95/8 Lef 1, 3 Nisan 1327 [16 Nisan 1911]. BOA. İ.HUS. 1312 S 7/35, 7 S. 1312 [10 Ağustos 1894]. BOA. DH.UMVM 95/9 Lef 24, 21 Nisan 1326 [4 Mayıs 1910]. BOA. DH. MUİ. 50-2/24, 28 Za. 1328 [1 Aralık 1910].
  • Eserler Akliye ve Asabiye Hastaneleri Dâhili Talimatnamesi, Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti Neşriyatı No:330, Ankara, 1928. Artvinli, Fatih, “More than a Disease: The History of General Paralysis of the Insane in Turkey”, Journal of the History of the Neurosciences, XXIII/2 (2014), s. 127-139. Artvinli, Fatih, “Toptaşı Bimarhanesi Sertabibi Dr. Avram de Castro: Bir biyo-bibliyografi”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XIII/2 (2012), s. 85-97. Artvinli, Fatih, Delilik Siyaset ve Toplum: Toptaşı Bimarhanesi (1873-1927), Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, İstanbul, 2013. Artvinli, Fatih, Etker, Şeref, “Bimarhaneler ve Mecanin Yönetimi: İki Taslak ve Süregelen Tartışma”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XIV/2 (2013), s. 1-40. Baktır, Ercüment, “Prof. Mazhar Osman’la Konuştum”, Mazhar Osman Uzman 1884-1951, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Deontoloji Enstitüsü Yayını, İstanbul 1972 içinde, s. 62-67. Browne, W.A. Francis, What Asylums Were, Are and Ought to Be, Being the Substance of Five Lectures Delivered before the Managers of the Montrose Royal Lunatic Asylum, 1837. Yeniden basım Arno Press, Newyok, 1976. Dönmez, İbrahim Kâfi, “Cünûn”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c.8, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1993, s. 125-129. Ergin, Osman Nuri, Mecelle-i Umûr-ı Belediye VI, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Başkanlığı Yay., İstanbul, 1995. Erkoç, Şahap, “Mazhar Osman ve Alzheimer”, Artimento, s.1 (1999), s. 68-71. Erkoç, Şahap, “Mazhar Osman ve Türk Psikiyatrisi”, Şahap Erkoç, Olcay Yazıcı, Mazhar Osman ve Dönemi Mecnunları Mekanları Dostları, Argos İletişim Hizmetleri, İstanbul 2006 içinde s. 3-4. Erkoç, Şahap, Kardeş, Fulya, Artvinli, Fatih, “Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin Kısa Tarihi”, Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 25. Yıl Özel sayısı/24 (2010), s. 1-11. Etker, Şeref, “Dr. Zigardelakizade Salih Nabi: Psikiyatri ve müzik”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları X/2, 2009, s.134-145. Gökçe, Nilüfer, “19. Yüzyılın Sonlarında, Edirne Sultan II. Bayezid Darüşşifası’nın Durumu”, Türkiye Klinikleri-Hukuku-Tarihi Dergisi, c.10, s. 1 (2002), s. 26-33. Mahmud, Avni, “Bimarhane”, Tababet-i Hazıra, Sayı: 10, 13 Temmuz 1325 [26 Temmuz 1909], s. 68. Muhlis, Ali, Akıl Hastaları, Bimarhaneler, Hasta Bakıcıları, Cemil Efendi Matbaası, Manisa, 1341/1925. Müessesât-ı Hayriye-i Sıhhiye Müdüriyeti (Direction Générale de L’assitance Publique de Constantinople), Matbaa-i Arşak Garoyan, İstanbul, 1327(1911). Nami, Kâzım, “İzmir Mektupları”, Türk Yurdu, c. 5, 1329 (1913), s. 1222-1227. Phılo, Chris, “Enough to drive one mad: the organization of space in 19th-century lunatic asylums”, The Power of Geography: How Territory Shapes Social Life (Ed. J.Wolch, M.Dear), Routledge, NewYork and London, 2014 içinde s. 258-290. Scull, Andrew (Ed.), The Asylum as Utopia, W.A. F. Browne and the Mid-Nineteenth Century Consolidation of Psychiatry, Tavistock, London, 1991. Seydi, Ali, “Tımarhaneyi Ziyaret”, Tanin, Sene 1, No.12, 30 Temmuz 1324 [12 Ağustos 1908]. Shorter, Edward, A Historical Dictionary of Psychiatry, Oxford University Press, Oxford, 2005. Shorter, Edward, A History of Psychiatry From the Era of the Asylum to the Age of the Prozac, John Wiley&Sons Inc., New York, 1997. Şinasi, Ahmed, “Edirne Bimarhanesi”, Tanin, no:585, 6 Nisan 326 [19 Nisan 1910]. s. 3-4. Uzman, Lahut, “Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Uzman”, İstanbul Seririyatı, Mazhar Osman Anma Sayısı (1952), s. 47-50. [Uzman] Mazhar Osman, “Tımarhaneden Emrazı Akliye ve Asabiye Hastanesine Doğru,” Sıhhat Almanakı, (Yay. Haz.) M. Osman, Kader Matbaası, İstanbul 1933 içinde s.117-122. [Uzman], Mazhar Osman, “ Tababet-i Ruhiyeye Aid”, Tababet-i Hazıra, No: 18, 16 Teşrin-i sani 1325/29 Teşrin-i sani 1909, s.265-268. [Uzman], Mazhar Osman, “Bimarhaneler”, Tababet-i Hazıra, ; No: 12, 16 Ağustos 1326/29 Ağustos 1910, s. 186. [Uzman], Mazhar Osman, “Bimarhanemiz”, Tababet-i Hazıra, No: 20, 16 Kanun-i evvel 1325/29 Kanun-i evvel 1909, s. 302. [Uzman], Mazhar Osman, “Nasıl Çalışıyorlar?” Tababet-i Hazıra, No: 54, 16 Mayıs 1327/29 Mayıs 1911, s.849-852. [Uzman], Mazhar Osman, “Prof. Mazhar Osman’ın Cevabı”, İstanbul Seririyatı, XXI/8 (1939), s. 175. [Uzman], Mazhar Osman, “Tebabet-i Ruhiye Müesseseleri” Tababet-i Hazıra, No: 53, 1 Mayıs 1327/14 Mayıs 1911, s.833-835. [Uzman], Mazhar Osman, “Toptaşından Ayrılırken Bizdeki Bimarhanelerin Tarihi”, İstanbul Emrâz-ı Akliye ve Asabiye Müessesesi Senelik Mesaisi 1339-1340 Senelerine Mahsûs, Kader Matbaası, İstanbul, 1925, s. 3-8. [Uzman], Mazhar Osman, “Türklerde deliler için neler yapılmıştır”. Cumhuriyetin 15inci Senesi Şerefine Bakırköyünde İlk On Sene. Kader Matbaası, İstanbul, 1938: 3-15. [Uzman], Mazhar Osman, Akıl Hastalıkları, 2. Baskı, Kader Matbaası, İstanbul, 1935. [Uzman], Mazhar Osman, Bimarhanelerin İdaresi Hakkında Nesâyih, Matbaa-i Hayriye ve Şürekası (Sıhhiye Müdüriyeti Umumiyesi Neşriyatından), Dersaadet 1330 (1914). [Uzman], Mazhar Osman, Tababet-i Ruhiye, 1. Cild, 1. Baskı, Matbaa-i Hayriye ve Şürekası, İstanbul, 1325 (1909). [Uzman], Mazhar Osman, Tababet-i Ruhiye, 2. Cild, 1. Baskı, Tababet-i Hazıra Kitabhanesi, İstanbul, 1326 (1910). [Uzman], Mazhar Osman, Tababet-i Ruhiye, 3. Baskı, Kader Basımevi, İstanbul, 1941. Yıldırım, Nuran, “Edirne Bimarhanesi”, Tarihi Sağlık Kurumlarımız Darüşşifalar, c.2. (Ed. Nil Sarı) Ajansfa, İstanbul, 2010, s. 105-112. Yıldırım, Nuran, “Mazhar Osman Uzman”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c.42, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2012, s.189-191. Zusne, Leonard, Biographical Dictionary of Psychology, Greenwood Press, Westport, 1984.
Konular Tarih
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Yazar: Fatih Artvinli
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { iuoba343286, journal = {Osmanlı Bilimi Araştırmaları}, issn = {1303-3123}, eissn = {2458-7982}, address = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {19}, pages = {13 - 42}, doi = {}, title = {“Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler}, key = {cite}, author = {Artvinli, Fatih} }
APA Artvinli, F . (2017). “Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 19 (1), 13-42. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/iuoba/issue/33527/343286
MLA Artvinli, F . "“Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 (2017): 13-42 <http://dergipark.gov.tr/iuoba/issue/33527/343286>
Chicago Artvinli, F . "“Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 (2017): 13-42
RIS TY - JOUR T1 - “Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler AU - Fatih Artvinli Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - Osmanlı Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 13 EP - 42 VL - 19 IS - 1 SN - 1303-3123-2458-7982 M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Osmanlı Bilimi Araştırmaları “Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler %A Fatih Artvinli %T “Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler %D 2017 %J Osmanlı Bilimi Araştırmaları %P 1303-3123-2458-7982 %V 19 %N 1 %R %U
ISNAD Artvinli, Fatih . "“Mecnuna ne urulur, ne sövülür!”: Mazhar Osman ve yönetilemeyen bimarhaneler". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 / 1 (Aralık 2017): 13-42.