Yıl 2018, Cilt 19, Sayı 2, Sayfalar 240 - 264 2018-06-05

Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları
Ottoman War and Sport Maces

Mehmet Şinasi Acar [1] , Murat Özveri [2]

101 185

Topuz bir yakın dövüş silahıdır. Ateşli silahların icadından önce vurucu, ezici ve parçalayıcı bir saldırı silahı olarak süvariler ve piyadeler tarafından kullanılmıştır. Kısaca “bir sapın ucunda yer alan gülle” olarak tanımlanabilir. Silah olarak kullanımı dışında hükümdarlık simgesi ve spor amaçlı olarak da kullanılmıştır. Ağır topuz kaldırmak ve savaşta beceriyle kullanmak, eski Türklerde yiğitlik göstergesiydi. Gazneliler, Selçuklular ve Beylikler dönemlerinde ve daha sonra Osmanlıların ilk yıllarında topuz önemli bir savaş aracıydı. Bu makale topuzun tarihsel gelişimini kısaca tanıttıktan sonra, Osmanlı Türkiyesi’nde, Hindistan’da, Iran’da ve Japonya’da törenlerde, savaşta ve sportif faaliyetlerde kullanılan topuzları tarihsel görsel malzeme eşliğinde inceleyecektir. Makale, sportif bir faaliyet olarak topuz kaldıran Osmanlı sultanları ve topuz imal eden ustalar hakkında da bilgi verecektir.

Mace is a close-quarter fighting weapon. Before the invention of firearms it has been used in both infantry and cavalry as a striking and smashing weapon. It may basically be described as “a ball-shaped head at the tip of a handle”. Other than its usage as a weapon, mace has been used as a symbol of authority and as a sport equipment. Lifting heavy maces and/or using maces skillfully in wars had been considered as a heroic accomplishment among the ancient Turks. In Ghaznavid, Seljuk, and Beylik periods, as well as in the early Ottoman period, mace was an important military weapon. The present paper, after briefly introducing the historical development of maces, will examine the maces used in ceremonies, wars and sportive activities as based on historical visual material in Ottoman Turkey, Iran, India and Japan. It will also give information about mace-lifting of sultans as an athletic accomplishment and about mace-makers.

  • Kaynakça Acar, M.Şinasi, Osmanlı’da Sportif Atıcılık Nişan Taşları, YEM Yayın, İstanbul, 2013. Anafarta, Nigar, Hünernâme Minyatürleri ve Sanatçıları, Yapı Kredi Yay. ve Doğan Matbaacılık, İstanbul, 1969. Aydın, Hilmi, “Topuz ve Şeşperler”, Antik&Dekor, S.37, 1996, s.112-114 ve Sultanların Silahları, Topkapı Sarayı, İstanbul, 2000. Ayhan, Ahmet, Topkapı Sarayı Müzesi Silah Koleksiyonu, Senk Ofset Matbaacılık, İstanbul, 2011. Bobovius, Albertus (ya da Santurî Ali Ufkî Bey), Topkapı Sarayı’nda Yaşam, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2002. Eralp, T.Nejat, Tarih Boyunca Türk Toplumunda Silah Kavramı ve Osmanlı İmparatorluğu’nda Kullanılan Silahlar, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Sayı 68, Ankara, 1993. Evliya Çelebi, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini (Hazırlayan: Orhan Şaik Gökyay), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1996. Kahraman, Âtıf, Osmanlı Devleti’nde Spor, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1995. Karin, Adahl (editör), The Sultan’s Procession (Sultan Alayları): The Swedish Embassy to Sultan Mehmed IV in 1657-1658 and the Ralamb Paintings. Khorasani, Dr. Manouchehr Moshtagh, Persian Archery and Swordsmanship Historical Martial Arts of Iran, Niloufer Books, 2013. Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, MEB Basımevi, İstanbul, 1983. Sertoğlu, Midhat, Osmanlı Tarih Lugatı, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1986. Seyyid Lokman, Hünernâme, TSM Hazine Kütüphanesi No. 1523 elyazması, İstanbul, Hicrî 992 (Milâdî 1584).
Birincil Dil tr
Konular Tarih
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Yazar: Mehmet Şinasi Acar (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Yazar: Murat Özveri (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { iuoba364984, journal = {Osmanlı Bilimi Araştırmaları}, issn = {1303-3123}, eissn = {2458-7982}, address = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {19}, pages = {240 - 264}, doi = {10.30522/iuoba.364984}, title = {Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları}, key = {cite}, author = {Özveri, Murat and Acar, Mehmet Şinasi} }
APA Acar, M , Özveri, M . (2018). Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 19 (2), 240-264. DOI: 10.30522/iuoba.364984
MLA Acar, M , Özveri, M . "Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 (2018): 240-264 <http://dergipark.gov.tr/iuoba/issue/37274/364984>
Chicago Acar, M , Özveri, M . "Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 (2018): 240-264
RIS TY - JOUR T1 - Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları AU - Mehmet Şinasi Acar , Murat Özveri Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30522/iuoba.364984 DO - 10.30522/iuoba.364984 T2 - Osmanlı Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 240 EP - 264 VL - 19 IS - 2 SN - 1303-3123-2458-7982 M3 - doi: 10.30522/iuoba.364984 UR - http://dx.doi.org/10.30522/iuoba.364984 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Osmanlı Bilimi Araştırmaları Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları %A Mehmet Şinasi Acar , Murat Özveri %T Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları %D 2018 %J Osmanlı Bilimi Araştırmaları %P 1303-3123-2458-7982 %V 19 %N 2 %R doi: 10.30522/iuoba.364984 %U 10.30522/iuoba.364984
ISNAD Acar, Mehmet Şinasi , Özveri, Murat . "Osmanlı’da Savaş ve Spor Topuzları". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 / 2 (Haziran 2018): 240-264. http://dx.doi.org/10.30522/iuoba.364984