Yıl 2018, Cilt 19, Sayı 2, Sayfalar 219 - 239 2018-06-05

Training of Mechanics and Seamen Apprentices in the Ottoman Navy in Early 20th Century
Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi

Derya Geçili [1]

48 57

Ottoman authorities became aware about the deficiencies of the Ottoman navy in the18th century. From then on, work was undertaken to modernize the navy in order to enable the Ottoman State to compete with Western powers in the seas. Experts were recruited to modernize the shipyards; new ships were constructed and purchased from Western countries. Efforts to modernize the Ottoman navy were not devoid of difficulties. The most important problem was the lack of personnel endowed with technical knowledge to build and use the modern ships. It was decided that mechanics and sailors should be trained in schools before being employed in the ships and shipyards. Thus, the School for Mechanics Apprentices (Makineci Çırak Okulu) and the School for Seamen Apprentices (Gemici Çırak Okulu) opened in 1914 and 1915 respectively. According to the regulations and ordinances of these naval vocational schools, the students would be trained both in the classroom and on board of ships. The present article aims to study the training of the mechanics apprentices and the seamen apprentices in the early 20th century Turkey.

Osmanlı Devleti, donanmasındaki yetersizlikler, on sekizinci yüzyılda fark etmeye başlamıştır. Denizlerde Batı ile rekabet edebilmek için Avrupa’daki gelişmeleri takip etmek gerekiyordu. Bu hedef doğrultusunda, hem tersanenin modernleştirilmesi için uzmanlar getirildi hem de Batı ülkelerinden gemiler satın alındı. Osmanlı donanmasının gelişebilmesi için gösterilen bütün bu gayretler güçlükleri de beraberinde getirmişti.  En önemli sorun, modern gemilerin yapım ve kullanımında görevlendirilecek bilgili personel ve teknik eleman yetersizliğiydi. Bu eksikliğin giderilmesi için tersanelerde ve gemilerde görev alacak makineci ve gemici çıraklarının yetiştirilmesine karar verildi. Çırakların görevlerini doğru bir şekilde yapabilmesi ve gemilerde yapılan hatalara engel olabilmek amacıyla önce Makineci Çırak Okulu, bir yıl sonra da Gemici Çırak Okulu açıldı. Bu meslek okulları için hazırlanan nizamnamelere ve talimatnamelere göre öğrencilerin hem sınıfta hem de gemilerde eğitim almaları öngörüldü. Bu makalede, Makineci ve Gemici Çırak Okullarına öğrencilerin kabulü ve aldıkları eğitim incelenmiştir.

  • 1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) İrade Dosya Usulü (İ.DUİT), 87/9-1, 87/9-2, 87/9-3, 87/9-4, 25 Aralık 1920 (13 Rebiyül-âhir 1339). İrade Dosya Usulü (I.DUİT), 20/17-1-2, 20/18-1-2, 20/18-1-3, 20/19-1-1, 20/20-1-1, 20/20-1-2, 20/20-1-3, 20/20-1-4, 18 Mart 1918 (5 Cemâziyel-âhir 1336). Maliye Vekâleti (MV), 248/29-1, 248/29-2, 248/29-3, 12 Temmuz 1918 (3 Şevval 1336). Maarif Nezareti Fonu Mektubi (MF.MKT), 93/1222, 4 Mart 1916 (28 Rebiyül-âhir 1334). Şura-yı Devlet (ŞD.HU), 20/11-1, 20/11-2, 20/12-3, 20/11-4, 20/11-5, 20/11-6, 20/11-7, 20/11-8, 16 Ağustos 1914 (24 Ramazan 1332). Şura-yı Devlet (ŞD.HU), 22/26-1, 22/26-2, 22/26-3, 22/26-4, 22/26-5, 22/26-6, 25 Eylül 1917 (8 Zilhicce 1335) Şura-yı Devlet (ŞD), 23/2-6, 9 Temmuz 1920 (22 Şevval 1338). Şura-yı Devlet (ŞD.TNZ), 2/24. Şura-yı Devlet (24/37), 30 Ocak 1922 (1 Cemâziyel-âhir 1340). 2. Deniz Müzesi Arşivi (DMA) Bahriye Nezareti (BN), 85/171-135, 85/171-111, 8 Haziran 1918 (14 Recep 1332), 7/118, 358/12968. Umuru Bahriye Müdüriyeti II (U.BM II), 5/80-1, 5/80-2, 5/80-3, 5/80-4, 5/80-6, 5/80-7, 5/80-8, 14 Temmuz 1924, (11 Zilhicce 1342). Umuru Bahriye Müdüriyeti II (U.BM II), 17/312-6, 17/312-7, 1924 (1340). Mülga Bahriye (MB), 55/1065, 12 Mayıs 1921 (4 Ramazan 1339). I. Daire, 5/10, 19 Nisan 1914 (23 Cemâziyel-evvel 1332). 3. Gazete ve Dergilerde Yayınlanmış Eserler Düstur 10, Numara: 99, “Gemici Çırakları Nizamnamesi”, 9 Teşrin-i evvel 1334-2 Muharrem 1337, Evkaf Matbaası, İstanbul 1928. Düstur 10, Numara: 98, “Makineci Çırakları Nizamnamesi”, 9 Teşrin-i evvel 1334-2 Muharrem 1337, Evkaf Matbaası, İstanbul 1928. Efrâdı Cedideye Mahsusdur, Gemicilik Dersleri, Bahriye Nezareti İkinci Daire Üçüncü Tedrisat Şubesi Marifetiyle Tab’ ve Neşr Edilmiştir, Matbaa-i Bahriye, 1917 (1333). 4. Kitaplar ve Makaleler BÜYÜKTUĞRUL, Afif, Osmanlı Deniz Harp Tarihi Cilt 3, Deniz Basımevi, İstanbul 1973. GÜLEN, Nejat, Şanlı Bahriye, Türk Bahriyesinin İki Yüzyıllık Tarihçesi 1773-1973, İstanbul, 2001. GENCER, Ali ihsan, Bahriyede Yapılan Islahat Hareketleri ve Bahriye Nezaretinin Kuruluşu (1789-1867), Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 2001. NOYAN, Bahri, “Eski Okul Gemilerimize Dair”, Tarih Mecmuası, Sayı: 6, 1977.
Birincil Dil tr
Konular Tarih
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-1579-9578
Yazar: Derya Geçili (Sorumlu Yazar)
Kurum: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { iuoba377163, journal = {Osmanlı Bilimi Araştırmaları}, issn = {1303-3123}, eissn = {2458-7982}, address = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {19}, pages = {219 - 239}, doi = {10.30522/iuoba.377163}, title = {Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi}, key = {cite}, author = {Geçili, Derya} }
APA Geçili, D . (2018). Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 19 (2), 219-239. DOI: 10.30522/iuoba.377163
MLA Geçili, D . "Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 (2018): 219-239 <http://dergipark.gov.tr/iuoba/issue/37274/377163>
Chicago Geçili, D . "Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 (2018): 219-239
RIS TY - JOUR T1 - Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi AU - Derya Geçili Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30522/iuoba.377163 DO - 10.30522/iuoba.377163 T2 - Osmanlı Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 219 EP - 239 VL - 19 IS - 2 SN - 1303-3123-2458-7982 M3 - doi: 10.30522/iuoba.377163 UR - http://dx.doi.org/10.30522/iuoba.377163 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Osmanlı Bilimi Araştırmaları Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi %A Derya Geçili %T Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi %D 2018 %J Osmanlı Bilimi Araştırmaları %P 1303-3123-2458-7982 %V 19 %N 2 %R doi: 10.30522/iuoba.377163 %U 10.30522/iuoba.377163
ISNAD Geçili, Derya . "Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Donanması İçin Makineci ve Gemici Çıraklarının Yetiştirilmesi". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 19 / 2 (Haziran 2018): 219-239. http://dx.doi.org/10.30522/iuoba.377163