Year 2011, Volume 21, Issue 2, Pages 147 - 175 2011-12-19

OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM

Çimen GÜNAY-ERKOL [1] , Çimen Günay Erkol [2]

783 2391

Türk edebiyatında kadınlık, modernleşmeye ilişkin kaygıların ve beklentilerin ortaya döküldüğü bir öz sorgulamanın en önemli bileşenidir. Gerek kadınlık gerekse kadın özgürlüğü üzerine söylenenler ülkedeki sosyopolitik karmaşalardan yalıtılmış bir polemik konusu olarak karşımıza çıkmaz; her iki mesele de dönemin egemen ideolojileri tarafından biçimlendirilir ve politikanın farklı sorunlarıyla yoğrulur. Bu konuların ele alınışında erkek yazarların edebiyat dünyasındaki egemenliği nedeniyle fallosentrik (erkek merkezli) bir dil belirginleşir. Zamanla kadınlığa ilişkin motifler değişse de, fallosentrik dilin kurulmasına temel oluşturan süreçlerdeki devamlılık metinler arasında incelenmesi gereken bir süreklilik yaratmaktadır. Bu yazının amacı, Osmanlı-Türk romanının kanonik (yetkin kabul edilen) metinlerinden hareketle Çağdaş Türk Edebiyatı’ndan örneklere doğru ilerleyerek sözü edilen fallosentrik dile yakından bakmak ve yazarların kadınlık kavramına ve kadın özgürlüğü meselesine yaklaşımlarını ele almaktır. Bu amaçla, alafrangalık eleştirisinin belirgin olduğu Tanzimat romanlarından Felatun Bey ile Rakım Efendi (1875), İntibah (1876) ile alafrangalığın bir ölçüde toplum tarafından kabul gördüğü dönemlere ait olan Araba Sevdası (1896) ve Aşk-ı Memnu’nun (1900) ardından Osmanlı İmparatorluğu’nu Cumhuriyet Türkiyesine bağlayan süreçte yayımlanan Seviyye Talip (1910) ve Kiralık Konak (1922) ile çağdaş Türk Edebiyatı’nın önemli yapıtlarından Fatih-Harbiye (1931), Huzur (1949), Tutunamayanlar (1972), Ölmeye Yatmak (1975) gibi romanlar da ele alınacaktır
Roman, kadın, modernleşme, Tanzimat edebiyatı, Osmanlı, Cumhuriyet edebiyatı
  • ADIVAR, Halide Edip, Seviyye Talip, Atlas Kitabevi, İstanbul 1967.
  • AĞAOĞLU, Adalet, Ölmeye Yatmak, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 1993.
  • Ahmet Mithat Efendi, Felatun Bey ile Rakım Efendi, Lacivert Yayıncılık, İstanbul 2010.
  • ATAY, Oğuz, Tutunamayanlar, İletişim Yayınları, İstanbul 1998.
  • BELGE, Murat, “Politik Roman Üstüne,” Edebiyat Üstüne Yazılar, İletişim Yayınları, İstanbul 1988, 79-94.
  • BERKTAY, Fatmagül, “Türkiye’de Kadın Hareketi: Tarihsel Bir Deneyim”, Kadın Hareketinin Kurumlaşması: Fırsatlar ve Rizikolar, Metis Yayınları, İstanbul 1994, 18-27.
  • ÇERİ, Bahriye, Türk Romanında Kadın: 1923-1938 Dönemi, Simurg Yayınları, İstanbul 1996.
  • DİNO, Güzin. Türk Romanının Doğuşu, Cem Yayınları, İstanbul 1978.
  • ENGİNÜN, İnci, “Kösem Sultan’ın İki Edebî Eserdeki Yorumu,” Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, Dergâh Yayınları, İstanbul 1998, s. 69-76.
  • ESEN, Nüket, “Seviyye Talip’te Kadın Yazarın Sesi,” Varlık, 1086, Mart 1998, s. 13-15.
  • ESEN, Nüket, “Ahmet Mithat’ın Bazı Romanlarında Kadın Sorunları.” Modern Türk Edebiyatı Üzerine Okumalar, İletişim Yayınları, İstanbul 2010, s. 72-76.
  • GÖKÇEK, Fazıl, “Tanzimat Dönemi Roman ve Hikâyelerinde Kadın Erkek İlişkilerinin Düzenlenişi İle İlgili Bazı Tespitler,” Türk Yurdu, 153–154, Mayıs-Haziran 2000, s. 126–132.
  • GÜLENDAM, Ramazan, Türk Romanında Kadın Kimliği (1946–1960), Salkımsöğüt Yayınları, Erzurum 2006.
  • HAS-ER, Melin, Tanzimat Devri Türk Romanında Kadın Kahramanlar, AKM Başkanlığı Yayınları, Ankara 2000.
  • KANDİYOTİ, Deniz, “Cariyeler, Fettan Kadınlar ve Yoldaşlar: Türk Romanında Kadın İmgeleri,” Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar: Kimlikler ve Toplumsal Dönüşümler, Metis Yayınları, İstanbul 1997, s. 133-147.
  • KARAOSMANOĞLU, Yakup Kadri, Kiralık Konak, İletişim Yayınları, İstanbul 2001.
  • Namık Kemal, İntibah, Akçağ Yayınları, İstanbul 2004.
  • KAPLAN, Ramazan. “Aşk-ı Memnu: Evinde Bir Yabancı Adam,” Hece Roman özel sayısı. 65/65/67 (Mayıs, Haziran, Temmuz 2002), s. 550-559.
  • KERMAN, Zeynep, “İntibah” maddesi, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, C. 4, Dergâh yayınları, İstanbul 1981, 398.
  • LEE, Nan A., Peyami Safa’nın Eserlerinde Doğu-Batı Meselesi, İstanbul: Ötüken, 1997.
  • NACİ, Fethi, 100 Soruda Türkiye’de Roman ve Toplumsal Değişme, Gerçek Yayınevi, İstanbul 1990.
  • NARLI, Mehmet, Roman Ne Anlatır?, Akçağ Yayınları, Ankara 2007.
  • ÖĞÜT, Hande, “Oğuz Atay’da Erkekler ve Kadınlar.” NOTOS Öykü 28 Haziran-Temmuz, 2011.
  • PARLA, Jale, Babalar ve Oğullar: Tanzimat Romanının Epistemolojik Temelleri, İletişim Yayınları, İstanbul 1993.
  • Recaizâde Ekrem, Araba Sevdası, İnkılâp Kitapevi, İstanbul, t.y.
  • SAFA, Peyami, Fatih- Harbiye, Ötüken Neşriyat, İstanbul 1999.
  • TANPINAR, Ahmet Hamdi, Huzur, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2001.
  • TANPINAR, Ahmet Hamdi, 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Çağlayan Kitabevi, İstanbul 1976.
  • UĞURCAN, Sema, “Osmanlı Türk Romanında Kadın Tipleri”, Türklük Araştırmaları Dergisi, 11, Mart 2002, s. 117-126.
  • UŞAKLIGİL, Hâlit Ziya, Aşk-ı Memnu, İnkılâp Kitapevi, İstanbul, t.y.
  • BORA, Tanıl, Uygur Kocabaşoğlu ve Murat Gültekingil (Hzl.) Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Modernleşme ve Batıcılık, İletişim Yayınları, 2002, s. 212-217.
Primary Language tr
Subjects
Journal Section ARTICLES
Authors

Author: Çimen GÜNAY-ERKOL

Author: Çimen Günay Erkol

Bibtex @ { iuturkiyat195298, journal = {JOURNAL OF TURKOLOGY}, issn = {0085-7432}, eissn = {2651-3188}, address = {Istanbul University}, year = {2011}, volume = {21}, pages = {147 - 175}, doi = {10.18345/tm.29645}, title = {OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM}, key = {cite}, author = {GÜNAY-ERKOL, Çimen and Günay Erkol, Çimen} }
APA GÜNAY-ERKOL, Ç , Günay Erkol, Ç . (2011). OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM. JOURNAL OF TURKOLOGY, 21 (2), 147-175. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/iuturkiyat/issue/18516/195298
MLA GÜNAY-ERKOL, Ç , Günay Erkol, Ç . "OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM". JOURNAL OF TURKOLOGY 21 (2011): 147-175 <http://dergipark.gov.tr/iuturkiyat/issue/18516/195298>
Chicago GÜNAY-ERKOL, Ç , Günay Erkol, Ç . "OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM". JOURNAL OF TURKOLOGY 21 (2011): 147-175
RIS TY - JOUR T1 - OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM AU - Çimen GÜNAY-ERKOL , Çimen Günay Erkol Y1 - 2011 PY - 2011 N1 - DO - T2 - JOURNAL OF TURKOLOGY JF - Journal JO - JOR SP - 147 EP - 175 VL - 21 IS - 2 SN - 0085-7432-2651-3188 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 JOURNAL OF TURKOLOGY OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM %A Çimen GÜNAY-ERKOL , Çimen Günay Erkol %T OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM %D 2011 %J JOURNAL OF TURKOLOGY %P 0085-7432-2651-3188 %V 21 %N 2 %R %U
ISNAD GÜNAY-ERKOL, Çimen , Günay Erkol, Çimen . "OSMANLI-TÜRK ROMANINDAN ÇAĞDAŞ TÜRK ROMANINA KADINLIK: DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM". JOURNAL OF TURKOLOGY 21 / 2 (December 2011): 147-175.