Yıl 2019, Cilt 12, Sayı 1, Sayfalar 64 - 91 2019-01-30

Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu

Özgehan Özkan [1]

3 48

Tarihin her döneminde "Gerçeküstü" olana ilgi gösterilmiştir. Bilimsel bilgi öncesi hurafeler zamanında bu durum makul kabul edilebilir. Bununla birlikte 3 asır önce gerçekleşen sanayi devrimini takip eden süreçte yerleşen bilimsel bilgi anlayışına ve bilginin tabana yayılmasını sağlayan kitle iletişim araçlarına rağmen gerçeküstüye olan ilginin son yıllarda artması incelemeye değer bir ruhi-toplumsal olgudur. Bu araştırmanın amacı, medyanın antik Maya uygarlığının kullandığı takvimden yola çıkarak bilimsel temelden ve gerçeklik bağlamından  uzak, "Gerçeküstü" bir sunum gerçekleştirdiğini ortaya koymaktır. Yöntem çerçeve analizidir. Mayaların takvimi konusu ile ilgili tarih-arkeoloji-antropoloji bilimlerinin ortaya koyduğu bilimsel "bilgi" yerine bilimsel dayanağı olmayan "veri"ler üzerinden nasıl bir temsil oluşturulduğu, haberin başlığı, alt başlık ve üst başlıkları, spotu ve kullanılan görselleri ile nasıl bir çerçevede aktarıldığı tespit edilmiştir. Yapılan çerçeveleme ile sunumun bağlamdan ne kadar uzaklaştığını ortaya koymak üzere haber metinlerinin tamamı incelenmiştir. Bu noktada söylem analizinden yararlanılmıştır. "Söylem analizi, metni sözdizimsel ve semantik sınırların ötesine giderek bir yapı söküme uğratma ve onu kuran niyetin ne olduğunu anlama çabasıdır" (Solak, 2011:3). Böylece haberin zamanın ruhuna uygun olarak nasıl "Gizemli" ve "Gerçeküstü" bir forma sokularak okura aktarıldığı ortaya konmuştur. Bulgular: Örnekleme konu olan 3 ulusal gazetede (Habertürk, Milliyet, Hürriyet) Maya uygarlığının kullandığı takvim ile ilgili haberlerin  büyük bir çoğunluğu (3 gazetenin ortalaması % 76) konuyu speküle ederek, magazinleştirerek, bağlamından kopartarak aktarmış, okuru yanıltmıştır. Sonuç olarak denilebilir ki gerçek bilgiyi okur/izler kitleye iletmesi beklenen medya sunduğu içerikler ile  bunun tam zıddı olarak "Gerçeklik sonrası-post truth" dünyanın şekillenmesine zemin hazırlamaktadır. Tüm alanlarda sistemli/yöntemli araştırmaya ve araştırma sonucu elde edilen bulgulara dayanan bilgi yerine, spekülasyona dayanan gerçeküstülük rağbet görmektedir. Medya ve toplum bir karşılıklı bağımlılık ilişkisi içerisinde "Gerçeküstü" çember oluşturmuş durumdadır. Çalışmanın sonucundan elde edilen bulgulara göre Maya takvimi konusu internet haber medyasında dikkate alınması gereken bir oranda speküle edilmiş, magazinleştirilmiş bir şekilde okurlara aktarılmıştır.

Infotainment, Bilim haberleri, Spekülasyon, Maya, Takvimi
  • Akçalı, S. ve Toker, H. (2012) 22 Temmuz, Oslo, Norveç: toplum kendini sorguluyor Breivik saldırısı örnek olayı. The Journal of Academic Social Science Studies JASS, 5(7) s.27-48.
  • Anderson, j. vE Rainie, l. (2017) The Future of Truth and MisinformationOnline. http://www.pewinternet.org/2017/10/19/the-future-of-truth-and-misinformation-online/
  • Arık, M.B. (2007) Çerçeveleme yaklaşımı açısından haber çerçevelerinin izler kitle düşünceleri üzerindeki etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Konya, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Entman, R.M. (1991) Framing united-states coverage of ınternational news:contrasts in narratives of the Kal And Iran air ıncidents, Journal of Communication, 41(4) s.6–27.
  • Baş E. (2005) Binyılcılık ve Osmanlı Toplumunda Hicri Milenyum Kıyamet Beklentisi ile İlgili Bazı Veriler, Dini Araştırmalar Dergisi Cilt:7 sayı:21 s.163-177.
  • Çalışır, G. (2014) Constructıon, Presentatıon Andconsumptıon Of Indıvıdualısm In Socıalmedıa, Journal of Media Critiques [JMC] doi: 10.17349/jmc114306 P-ISSN: 2056-9785 E-ISSN: 2056 9793 s.85-94
  • Gamson, W. And MODİGLİANİ, A. (1989). Media discourse and public opinion onnuclear power: a constructionist approach, The American Journal Of Sociology, 95(1) s.1–37.
  • Doğan, İ. (2007) Mayalar ve Türklük, Ankara, Ahmet Yesevi Üniversitesi Yayınları No:01.
  • Baudrillard, J. (2011) Simülakrlar ve Simülasyon, Doğubatı Yayınları, Ankara.
  • Düzgit, S. (2011) Avrupa Birliği-Türkiye İlişkilerine Postyapısalcı Yaklaşım: Almanya Örneğinde Dış Politika ve Söylem Analizi, Uluslararası İlişkiler, Cilt 8, Sayı 29 (Bahar 2011) s.49-70.
  • Mccombs, M. (2004) Setting the agenda, Cambridge: Polity Press.
  • NARMANLIOĞLU, H. (2011). Popüler Belgesellerde Doğanın Sunumu: BBC Planet Earth Serisi Üzerine Bir İnceleme", İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, Istanbul University Faculty of Communication Journal, 0 (40) s.53-65.
  • Mena R., Yezika, R., Illescas F. (2008) İspanyol Öncesi Dönemde Meksika’da Muhasebenin Kökleri ve Gelişimi, Muhasebe ve Finansman Dergisi MUFAD, Sayı 38 Nisan s.220-228.
  • Scheufele, D. A. And Tewksbury, D. (2007). Framing, agenda setting, and priming:the evolution of three media effects models, Journal Of Communication, 57(1) s. 9-20.
  • Solak, Ö. (2011) Küçük Ağa Romanının Eleştirel Söylem Analizi, Akademik Bakış Dergisi, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, Sayı: 26 s.1-14
  • Sutherland, S. (2017) İrrasyonel, Çev: UYAR, T., Domingo Yayınları, İstanbul.
  • Uyar, T. (2015) Astrolojinin Bilimle İmtihanı, Kırmızıkedi Yayınları, İstanbul.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-2556-0237
Yazar: Özgehan Özkan (Sorumlu Yazar)
Kurum: KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { josc412140, journal = {SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ}, issn = {1302-2865}, eissn = {2148-2942}, address = {Selçuk Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {12}, pages = {64 - 91}, doi = {10.18094/josc.412140}, title = {Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu}, key = {cite}, author = {Özkan, Özgehan} }
APA Özkan, Ö . (2019). Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ, 12 (1), 64-91. DOI: 10.18094/josc.412140
MLA Özkan, Ö . "Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 64-91 <http://dergipark.gov.tr/josc/issue/42922/412140>
Chicago Özkan, Ö . "Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 64-91
RIS TY - JOUR T1 - Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu AU - Özgehan Özkan Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18094/josc.412140 DO - 10.18094/josc.412140 T2 - SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 64 EP - 91 VL - 12 IS - 1 SN - 1302-2865-2148-2942 M3 - doi: 10.18094/josc.412140 UR - http://dx.doi.org/10.18094/josc.412140 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu %A Özgehan Özkan %T Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu %D 2019 %J SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ %P 1302-2865-2148-2942 %V 12 %N 1 %R doi: 10.18094/josc.412140 %U 10.18094/josc.412140
ISNAD Özkan, Özgehan . "Hakikat Sonrası Çağda Medyada Gerçekler: Maya Takvimi Söylentisinin Medyada Sunumu". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 / 1 (Ocak 2019): 64-91. http://dx.doi.org/10.18094/josc.412140