Yıl 2019, Cilt 12, Sayı 1, Sayfalar 232 - 254 2019-01-30

Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları

Fatma Yeşil [1] , Arif Yıldırım [2]

2 31

Biyolojik olarak kadın ve erkek olmak toplumun devamlılığını sağlamada temel belirleyicidir ve onlara anne, baba gibi başat ve değişmeyen roller vermektedir. Bu rollere dayandırılarak geçmişten günümüze farklı roller ve sorumluluklar da verilmiştir. Atfedilen roller ve sorumluluklar toplumların, teknolojik ve bilimsel gelişmelerine, yaşadıkları coğrafi şartlara, kültürel yapısını oluşturmada önemli bir etkiye sahip olan inanç sistemlerine ve bireylerinin eğitim düzeylerine göre değişkenlik göstermektedir. Diğer taraftan cinsiyetlere atfedilen roller yine her toplumun içindeki aynı temel prensiplerle uyumlu bir yapıda yeniden kurgulanarak üretilmeye devam ettirilmektedir. Fakat toplumların gelişmişlik durumuna paralel cinsiyetlere atfedilen roller ve sorumluluklar eşitsizlikten eşitliliğe veya farklılıklardan benzerliklere doğru eğilim göstermektedir. Cinsiyet rollerin ve sorumlulukların öğretilmesinde ve aktarılmasında ise aile, eğitim kurumları ve günümüzde kitle iletişim araçları güçlü bir etkiye sahiptir. Rolleri ve sorumlulukları aktarma gücü dikkate alınarak kitle iletişim araçlarının bir mecrası olan televizyonun da, hazırlanan program içeriklerinde geçen söylemleri, önemlidir. Mevcut çalışmada ise ulusal yayın yapan üç farklı TV kanalında yayınlanan evlilik programlarından çalışmanın verisi elde edilmiştir. Belirlenen evlilik programlarının içeriklerinde geçen söylemler aracılığıyla, cinsiyetlere atfedilen roller ve sorumlulukların eşit veya benzer olmasını saptamak amaçlanmıştır ve Van Dijk’ın eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılarak, çalışmanın amacına uygun bulunan söylemler analiz edilmiştir. Sonuç, incelenen söylemler aracılığıyla aktarılan toplumsal cinsiyet rolleri ve sorumluluklarında, kadın ve erkeğe eşit ve benzer roller verilmediği tespit edilmiştir.  

Söylem, Medya, Toplumsal cinsiyet rolleri
  • ALBERTO, A., PAOLA, C., NATHAN, N., (2011), “On the origins of gender roles: Women and the plough”.Econstor Make Your Publications Visible. Discussion paper series // Forschungsinstitut zur Zukunftder Arbeit, No. 5735:1-43.
  • BALKIR, G. (2012), “Toplumsal Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Ayrımcılığı”. Hukuka, Dünyaya ve Yaşama dair Sözümüz Var! Aydın Barosu Kadın Hukuku Komisyonu: Türkiye Barolar Birliği, Tübakkom, 1. Kadın Avukatlar Kurultayı. Ankara, ss.1-15.
  • BASU, S., ZUO, X., LOU, C., ACHARYA, R., & LUNDGREN, R. (2017), “Learning to Be Gendered: Gender Socialization in Early Adolescence Among Urban Poor in Delhi, India, and Shanghai, China”. Journal of Adolescent Health 61 (2017): S24-S29.
  • BJÖRKQVİST, K. (2017), “Gender differences in aggression”. ScienceDirect, Current Opinion in Psychology 2017, Bushman, B. J. (Ed), 19: 39–42.
  • BUTLER, Judith. (2012), Cinsiyet belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. Ertür. B. (Çev.), 3. Baskı, Metis Yayınları, İstanbul.
  • COLLINS, R. L.(2011), “Content Analysis of Gender Roles in Media: Where Are We Now and Where Should We Go?”. Published online: 22 January 2011 # Springer Science+Business Media, LLC, Sex Roles, 64:290–298.
  • CONNELL, R. W. (1998), Toplumsal Cinsiyet ve İktidar: Toplum, Kişi ve Cinsel Politika. Soydemir. C. (Çev.), 1. Baskı, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
  • DİREK, Z. (2011), “Judith Butler: Toplumsal Cinsiyet ve Bedenin Maddeleştirilmesi”. Cinsiyetli Olmak: Sosyal Bilimlere Feminist Bakışlar, Direk. Z. (Der.), 4. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, ss.67-84.
  • FINE, Cordelia. (2011), Toplumsal Cinsiyet Yanılsaması. Tanrıyar. K. (Çev.), 1. Baskı, Sel Yayıncılık, İstanbul.
  • HOOK, D. (2001), “Discourse, knowledge, materiality, history: Foucault and discourse analysis”. LSE Research Online, 11(4): 521-547.HOŞGÖR, G. A. (2010),”Türkiye’de Kırsal Kadının Toplumsal Konumu: Bölgesel Eşitsizlikler, Müdahaleler ve Kısmi Kazanımlar”. Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları: Eşitsizlik, Mücadeleler, Kazanımlar. Durudoğan. H, Gökşen. F, Oder. B. E, Yükseker. D. (Der.), 1. Baskı, Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul, ss.295-314.
  • KİRMAN, M. A. (2004), Din Sosyoloji Terimleri Sözlüğü, Rağbet yayınları. İstanbul.
  • KOÇ, N. K. (2012), “Türkiye’de Yazılı Basında Tekel İşçi Eyleminin Sunumu”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi, (4): 189-215.
  • KÖSE, E. (2013), “Cinsiyet /Toplumsal Cinsiyet İkiciliği Üzerine Eleştirel Yaklaşımlar ya da Doğa ‘Doğal mıdır?’”. Doğu Batı Düşünce Dergisi, 1. Baskı, Doğu Batı Yayınları, Ankara. Sayı:64, ss.37-52.
  • KULA, N. (2002), “ Gazetelerde Yer Alan Polise Yönelik Haberlerdeki Söylemsel Boyutlar”. Polis Bilimsel Dergisi, 4(1-2): 187-203.
  • MARSHALL, G. (2005), Sosyoloji Sözlüğü. Akınbay, O. Ve Kömürcü, D. (Çev.), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara.
  • ÖZBAY, C. (2013), “Toplumsal Cinsiyet ve Erkeklim: Türkiye’de Hegemonik Erkekliği Aramak”. Doğu Batı: Toplumsal Cinsiyet, düşünce Dergisi, 1. Baskı, Doğu Batı Yayınları, Ankara. 1 (63):185-205.
  • ÖZER, Ömer. (2011), Haber Söylem İdeoloji: Eleştirel Haber Çözümlemeleri. L-T LiteraTürk Yayıncılık, Konya.
  • PALABIYIK, A. (2013), “Toplumsal Cinsiyet’e Sosyolojik Bir Yaklaşım: Ortadoğu’nun Halleri”. Doğu Batı: Toplumsal Cinsiyet, Düşünce Dergisi, 1. Baskı, Doğu Batı Yayınları, Ankara. 1(64): 225-257.
  • SANCAR, Serpil. (2013), Erkeklik: İmkânsız İktidar; Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler, 3. Baskı, Metis Yayınları, İstanbul.
  • SCOTT, W. Joan. (2007), Toplumsal Cinsiyet: Faydalı Bir Tarihsel Analiz Kategorisi. Baskı (Belirsiz), Agora Kitaplığı.
  • ŞEKER, M., TORUK, İ. ve SİNE, R. (2013), “Töre Cinayetlerinin Türk Medyasında Sunumu: Mardin Katliamı”. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü, (3): 166-195.
  • VAN DIJK, T. A. (1993), “Principles of critical discourse analysis”. University of Amsterdam.,4(2): 249-283.
  • VAN DIJK, T. A. (2003), “Söylem ve İdeoloji: Çok Alanlı Bir Yaklaşım”, Söylem ve İdeoloji: Mitoloji, Din, İdeoloji”. Çoban, B. ve Özarslan, Z. (Haz), Ateş, N. (Çev), 1. Baskı, Su Yayınları, İstanbul. Ss:14-109.
  • YOUNG, I. M. (2013), “Yaşanan Bedene Karşı Toplumsal Cinsiyet: Toplumsal Yapı ve Öznellik Üzerine Düşünceler”. Cogito 58. Feminizm. Öztürk, Ş. (Ed.), Kalıntaş. R. (Çev.), 2. Baskı, Yapı Kredi Sanat Yayıncılık, İstanbul, ss.39-57.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Yazar: Fatma Yeşil (Sorumlu Yazar)
Kurum: Gaziantep University, Gaziantep, Turkey
Ülke: Turkey


Yazar: Arif Yıldırım (Sorumlu Yazar)
Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üni.
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { josc412189, journal = {SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ}, issn = {1302-2865}, eissn = {2148-2942}, address = {Selçuk Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {12}, pages = {232 - 254}, doi = {10.18094/josc.412189}, title = {Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları}, key = {cite}, author = {Yeşil, Fatma and Yıldırım, Arif} }
APA Yeşil, F , Yıldırım, A . (2019). Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ, 12 (1), 232-254. DOI: 10.18094/josc.412189
MLA Yeşil, F , Yıldırım, A . "Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 232-254 <http://dergipark.gov.tr/josc/issue/42922/412189>
Chicago Yeşil, F , Yıldırım, A . "Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 232-254
RIS TY - JOUR T1 - Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları AU - Fatma Yeşil , Arif Yıldırım Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18094/josc.412189 DO - 10.18094/josc.412189 T2 - SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 232 EP - 254 VL - 12 IS - 1 SN - 1302-2865-2148-2942 M3 - doi: 10.18094/josc.412189 UR - http://dx.doi.org/10.18094/josc.412189 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları %A Fatma Yeşil , Arif Yıldırım %T Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları %D 2019 %J SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ %P 1302-2865-2148-2942 %V 12 %N 1 %R doi: 10.18094/josc.412189 %U 10.18094/josc.412189
ISNAD Yeşil, Fatma , Yıldırım, Arif . "Toplumsal Cinsiyet ve Medyadaki Söylemi: Evlilik Programları". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 / 1 (Ocak 2019): 232-254. http://dx.doi.org/10.18094/josc.412189