Yıl 2019, Cilt 12, Sayı 1, Sayfalar 325 - 350 2019-01-30

Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması
An Oral History Study on Cinema Spaces in Samsun

Esma Gökmen [1]

2 32

Sinema mekanları basit birer mekan olmanın ötesinde toplumların kültürel geçmişlerinin inşasında önemli bir yeri olan mekanlardır. Toplumların yaşam biçimlerine, geleneklerine, göreneklerine, alışkanlıklarına dair ipuçları veren sinema deneyimlerinin bu bağlamda ele alınarak incelenmesi, aslında toplumların geçmişten bugüne nasıl evrildiklerini göstermesi açısından da önemlidir. Sinema mekanları bireylerin eğlenme ve sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılayan kamusal birer alandır ve bu mekanlar toplumların kültürel yaşantısının temel parçalarından birini oluşturur. Kültürün mekanlar dolayımı ile varolduğu düşünüldüğünde, sinema mekanlarının toplumun kültürel izlerini taşıyan mekanlar olarak önemi anlaşılabilir. Mekanlara bakmak, kültüre ve oradan da topluma bakmak demektir. Bu çalışmada Samsun örneği üzerinde, sinema mekanlarının geçmişe ait izlerine bireylerin anıları dolayımı ile ulaşılmaya çalışılmış, böylece önemli bir kültürel mekan, bireylerin belleğine başvurularak analiz edilmiştir. Çalışmada 1960’lı ve 70’li yıllarda sinema mekanlarının nasıl ve ne şekilde kullanıldığı, filmler ve filmlerdeki karakterlerin nasıl izlendiği ve alımlandığı, sinema deneyimlerinin bireylerin gündelik yaşam biçimlerini ve sosyalleşmelerini ne yönde etkilediği irdelenmiş, buradan hareketle o yıllara ait çok önemli verilere ulaşılmıştır. Türkiye’de sinema mekanlarını kültürel ve sosyolojik yönleri ile irdeleyen sözlü tarih çalışmalarının da yeterli sayıda olmadığı görülmüştür. Sinema, mekan, film kültürü, izleme ve sosyalleşme biçimleri, kadın-erkek ilişkileri, gerçek ve hayal dünyasına dair paradokslar ve ritüelleriyle kapsamlı bir çalışma alanıdır. Toplumların sosyolojik ve kültürel izlerine ulaşmak açısından etkili bir yöntem olan sözlü tarih yöntemi çalışmada bu bağlamda değerlendirilmiştir. 5 kişinin geçmiş sinema mekanı deneyimlerinin irdelendiği bu çalışma, bize Samsun örneklemi üzerinden mekanların sosyal ve kültürel işlevlerine ve Türk kültürüne ait önemli veriler sunmakta ve geçmişin izlerini taşımaktadır.

Cinema spaces are places that have an important place in the cultural history of the society beyond being a simple place. The examination of cinema experiences that give clues about the lifestyles, traditions, customs and habits of the societies in this context is also important in terms of showing how societies have evolved from the past to the present. Cinema spaces are a public space that meets the needs for entertainment and socialization of individuals, and these spaces constitute one of the main parts of the cultural life of the societies. When it is thought that it exists through cultural places, it can be understood that the spaces of cinema spaces are the places that carry the cultural traces of the society. To look at places is to look at cultures and gathering from there. In this study, the historical traces of the cinematic places were tried to be reached on the example of Samsun through the memories of the individuals, so an important cultural space was analyzed by referring to the memories of the individuals. In the 1960s and '70s, how the cinema spaces were used and how they were used, how films and films were traced and received, and how cinematic experiences affected the daily lives and socializations of the individuals were studied. Turkey in the oral history of cinema that examines the local cultural and sociological aspects have been shown to be sufficient in number. It is a comprehensive field of study with cinema, space, film culture, forms of watching and socializing, men and women relations, paradoxes and rituals about real and imaginary world. The oral history method, which is an effective method to reach the sociological and cultural traces of societies, has been evaluated in this context in the study. This study, which examines the past cinema experience of 5 people, presents us with the important cultural and social functions of the places and Samsun sample and important traces of the Turkish culture.

  • Assmann, J (2015) Kültürel Bellek, Ayşe Tekin (çev.), Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
  • Bahtin, M (2001) Karnavaldan Romana, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
  • Caunce, S (2008) Sözlü Tarih ve Yerel Tarihçi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
  • Danacıoğlu, E (2001) Geçmişin İzleri, Yanıbaşımızdaki Tarih İçin Bir Klavuz, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
  • Erkılıç, H (2009) Düş Şatolarından Çoklu Salonlara Değişen Seyir Kültürü ve Sinema, Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Yıl 14 , 28.
  • Evren, B (1998) Eski İstanbul Sinemaları: Düş Şatoları, Doğan Kitapçılık, İstanbul.
  • Kırel, S. (2005) Yeşilçam Öykü Sineması, Babil, İstanbul.
  • Kyvig D E ve Marty M A (2011) Yanıbaşımızdaki Tarih, Nalan Özsoy(çev.), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
  • Jarvie, I C (1970) Towards a Sociology of the Cinema, Rudledge&Kegan Paul.
  • Liman, A S (2014) Gaziantep’te Sinema, Seyir ve Seyirci (1923-1980), İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 2014/II 47, 97-124.
  • Neyzi, L (2001) İstanbul’da Hatırlamak ve Unutmak: Birey, Bellek ve Aidiyet, İslam Araştırmaları Dergisi, 6, 155-173.
  • Öz, P T (2012) Pelikülden Dijitale Sinemada Seyir Kültürü ve Seyircinin Değişen Konumu, The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, TOJDAC Nisan 2012, 2, 65-73.
  • Öztürk, S (2010) Türkiye’de Sözlü Tarih’ten İletişim Araştırmalarında Yararlanma Üzerine Notlar, Millî Folklor, Yıl 22, 87, 13-26.
  • Öztürk, S (2012) Mekan ve İktidar, Phoenix Yayınları, Ankara.
  • Öztürk, S (2013) Türkiye’de Sinema Mekanlarını Sözlü Tarih Üzerinden Anlamak, Milli Folklor, Yıl 25, 98, 19-31.
  • Thompson, P (1999) Geçmişin Sesi, Şehnaz Layıkel (çev.), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
  • Tosh, J (2013), Tarihin Peşinde, Özden Arıkan (çev.), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Yazar: Esma Gökmen (Sorumlu Yazar)
Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi | Ondokuz Mayıs University
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { josc412240, journal = {SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ}, issn = {1302-2865}, eissn = {2148-2942}, address = {Selçuk Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {12}, pages = {325 - 350}, doi = {10.18094/josc.412240}, title = {Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması}, key = {cite}, author = {Gökmen, Esma} }
APA Gökmen, E . (2019). Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ, 12 (1), 325-350. DOI: 10.18094/josc.412240
MLA Gökmen, E . "Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 325-350 <http://dergipark.gov.tr/josc/issue/42922/412240>
Chicago Gökmen, E . "Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 325-350
RIS TY - JOUR T1 - Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması AU - Esma Gökmen Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18094/josc.412240 DO - 10.18094/josc.412240 T2 - SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 325 EP - 350 VL - 12 IS - 1 SN - 1302-2865-2148-2942 M3 - doi: 10.18094/josc.412240 UR - http://dx.doi.org/10.18094/josc.412240 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması %A Esma Gökmen %T Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması %D 2019 %J SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ %P 1302-2865-2148-2942 %V 12 %N 1 %R doi: 10.18094/josc.412240 %U 10.18094/josc.412240
ISNAD Gökmen, Esma . "Samsun’da Sinema Mekanları Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 / 1 (Ocak 2019): 325-350. http://dx.doi.org/10.18094/josc.412240