Yıl 2017, Cilt 4, Sayı 1, Sayfalar 43 - 64 2017-07-15

Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması

Osman Nuri Karadayı [1]

164 684

Türklerin İslâmiyet’ten önceki toplum hayatında önemli bir yere sahip olan Ozan-Baksı

geleneği Osmanlı döneminde tarîkatlerin ve tasavvufî düşüncenin yaygınlaşması ile birlikte

yerini âşıklık geleneğine bırakmıştır. Sırtında sazıyla diyar diyar dolaşan bazı âşıklar

tarikat çevreleri ile kurdukları irtibatın da etkisiyle âşıklığa dervişlik misyonu yüklemişler,

böylece tasavvufî neş’eyi âşıklık geleneğine taşımışlardır. Bu değişim sürecinde ozan yerine

âşık ismi benimsenmiş, âşıklar biri ozana karşı diğeri zahid tipine karşı olmak üzere iki

temel tavır içerisine girmişlerdir. Bu çalışmada Âşık Tarzı Şiir Geleneği’nin teşekkül süreci

hakkında kısaca bilgi verildikten sonra âşıkların kendilerini tanımladıkları şiir örnekleri

dikkate alınarak tasavvufî neş’enin âşık tavrına yansıması tespit edilmeye çalışılacaktır.

Ozan, Âşık, Âşıklık Geleneği, Âşık Tavrı, Tasavvuf
  • Aça, Mehmet. “Halk Edebiyatında Tür ve Şekil”. Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. 10. Baskı. Ed. M. Öcal Oğuz. Ankara: Grafiker Yayınları, 2013.
  • Albayrak, Nurettin. “Âşık”. DİA. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 3. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
  • Artun, Erman. Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı. İstanbul: Kitâbevi Yayınları, 2009.
  • Boratov, Pertev Naili. 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı. İstanbul: Gerçek Yayınları, 1969.
  • Cebecioğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Ağaç Yayınları, 2009.
  • Doğan, Ahmet. Bayburtlu Celâlî Baba, Hayatı, Edebî Şahsiyeti ve Şiirleri. Ankara: 1999.
  • Düzgün, Dilaver. Dertli Divanı, Karşılaştırmalı Metin. Erzurum: Fenomen Yayınları, 2011.
  • Elçin, Şükrü. Gevherî Divânı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, 1998.
  • Ergun, Sadettin Nüzhet. Âşık Ömer Hayatı ve Şiirleri. İstanbul, t.y. --------. XIX. Asır Sazşairlerinden Beşiktaş’lı Gedai. Sühulet Kütüphanesi, t.y. --------. Sille’li Sürûrî. Sühulet Kütüphanesi, t.y. Erkal, Abdulkadir. Âşık Sümmânî Divanı. Ankara: Birleşik Yayınları, 2012.
  • Fındıkoğlu, Ziyaeddin Fahri. Erzurum Şairleri. Aktaran: Abdulkerim Dinç. Ankara: Erzurum 2011 Dünya Üniversiteler Kış Oyunları Serisi, 2010.
  • Gazzâlî, Ahmed. Sevânihu’l-Uşşâk – Aşkın Halleri. çev. Turan Koç, Mehmet Çetinkaya. İstanbul: Gelenek Yayınları, 2004.
  • Günay, Umay. Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Rüyâ Motifi. 4. Baskı. Ankara: Akçağ Yayınları, 2005.
  • Güzel, Abdurrahman. Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2004.
  • Halıcı, Feyzi. Âşık Şem’î Hayatı ve Şiirileri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1982.
  • İslamoğlu, Mustafa. Seyrânî, Hayatı-Kişiliği-Sanatı-Şiirleri. İstanbul: Denge Yayınları, 2007.
  • Karadağ, Metin. Erzurumlu Emrah, Yaşamı-Sanatı-Şiirleri. Balıkesir: Ayyıldız Matbaası, 1996.
  • Kasır, Hasan Ali. Develili Seyrâni. İstanbul: 1984.
  • Kaya, Doğan. Ansiklopedik Türk Halk Edebiyatı Terimleri Sözlüğü. Ankara: Akçağ Yayınları, 2010.
  • -------. Sivas’ta Âşıklık Geleneği ve Âşık Ruhsatî. Sivas: Sivas İli Kangal İlçesi Deliktaş ve Çevre Köyleri Kültür ve Turizm Derneği, 2005.
  • Kemikli, Bilal. Dost İlinden Gelen Ses. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2004.
  • Korkmaz, Esat. Alevilik ve Bektâşîlik Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Anahtar Kitaplar Yayınları, 2005.
  • Köprülü, M. Fuat. Saz Şairleri. 3. Baskı. Ankara: Akçağ Yayınları, 2004.
  • -----------. Edebiyat Araştırmaları -1. Ankara: Akçağ Yayınları, 2012.
  • -----------. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: Akçağ Yayınları, 2012.
  • Kuşeyrî, Abdulkerim. Kuşeyri Risalesi. haz: Dilaver Selvi, İstanbul: Semerkand Yayınları, 2005.
  • Öztürk, Yaşar Nûri. Kur’ân-ı Kerîm ve Sünnete Göre Tasavvuf. Genişletilmiş 3. baskı. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1989. Sami, Şemseddin. “Âşık”. Kamusu Türkî. İstanbul: Tercüman Yayınları, 1985.
  • Seyyid Mustafa Rasim Efendi. Tasavvuf Sözlüğü. haz. İhsan Kara. İstanbul: İnsan Yayınları, 2013.
  • Talat, Çankırılı Ahmet. Âşık Tokat’lı Nuri. Çankırı: Çankırı Matbaası, 1933.
  • Tan, Nail. Altunhisarlı Âşık Kemâli Baba. Ankara, 2006. Turan, Yasin Yaşar. Kağızmanlı Cemâl Hoca. Ankara: Âşık Ofset, 2007.
  • Uludağ, Süleyman. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Marifet Yayınları, 1999.
  • -------. “Âşık”. DİA. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 3. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
  • Ural, Orhan. Erzurumlu Emrah, Hayatı-Şiirleri. İstanbul: Özgür Yayınları, 2000.
  • Yılmaz, Hasan Kamil. Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarîkatlar, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2002.
Konular Din Bilimi
Dergi Bölümü Makale
Yazarlar

Yazar: Osman Nuri Karadayı
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { katuifd349052, journal = {Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD)}, issn = {2148-5011}, eissn = {2618-611X}, address = {Karadeniz Teknik Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {4}, pages = {43 - 64}, doi = {}, title = {Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması}, key = {cite}, author = {Karadayı, Osman Nuri} }
APA Karadayı, O . (2017). Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması. Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD), 4 (1), 43-64. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/katuifd/issue/30276/349052
MLA Karadayı, O . "Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması". Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD) 4 (2017): 43-64 <http://dergipark.gov.tr/katuifd/issue/30276/349052>
Chicago Karadayı, O . "Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması". Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD) 4 (2017): 43-64
RIS TY - JOUR T1 - Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması AU - Osman Nuri Karadayı Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD) JF - Journal JO - JOR SP - 43 EP - 64 VL - 4 IS - 1 SN - 2148-5011-2618-611X M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD) Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması %A Osman Nuri Karadayı %T Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması %D 2017 %J Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD) %P 2148-5011-2618-611X %V 4 %N 1 %R %U
ISNAD Karadayı, Osman Nuri . "Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması". Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (KTUİFD) 4 / 1 (Temmuz 2017): 43-64.