Yıl 2018, Cilt 10, Sayı 18, Sayfalar 59 - 71 2018-05-30

TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ

Mustafa KIRCA [1] , Veysel KARAGÖL [2]

149 197

Gelişmekte olan ve özellikle de enerjide dışa bağımlılığı yüksek olan ülkelerde petrol fiyatları, cari işlemler dengesinin önemli belirleyicilerindendir. Türkiye ekonomisinin dinamikleri incelendiğinde enerjide dışa bağımlılığın yüksek olduğu ve petrolün hem üretim hem de tüketim girdisi olarak yoğun bir biçimde kullanıldığı görülmektedir. Bu nedenle, artan petrol fiyatlarının Türkiye ekonomisinin cari açığını arttıracağı düşünülmektedir. Bu çalışmada Türkiye’de petrol fiyatları ile cari açık arasındaki nedensellik ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 1998Q1 ve 2016Q3 dönemine ait petrol fiyatları ve Türkiye’nin cari açık değerlerine ait veriler, Hacker ve Hatemi-J (2006) simetrik nedensellik testi ve Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik testi kullanılarak analiz edilmiştir. Hacker ve Hatemi-J (2006) simetrik nedensellik testi bulgularına göre petrol fiyatlarından cari açığa doğru tek yönlü nedensellik vardır. Hatemi-J (2012) tarafından geliştirilen asimetrik nedensellik testi sonuçlarına göre ise negatif petrol fiyatları şoklarından pozitif cari açık şoklarına doğru nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Hatemi-J (2011) tarafından geliştirilen asimetrik etki-tepki fonksiyonları kullanılarak şokların etkileme yönleri tespit edilmiştir.

Petrol Fiyatları, Cari Açık, Simetrik Nedensellik, Asimetrik Nedensellik
  • ALLEGRET, J. P., COUHARDE, C., COULIBALY, D., & MIGNON, V. (2014). Current accounts and oil price fluctuations in oil-exporting countries: the role of financial development. Journal of International Money and Finance, 47, 185-201.
  • ARISTOVNIK, A. (2007). Short and Medium Term Determinants of Current Account Balances in Mıddle East and North Africa Countries, William Davidson Institute Working Papers, Number 862.
  • BARNES, S., LAWSON, J., RADZIWILL, A. (2010). Current Account Imbalances in the Euro Area, OECD Economics Department Working Papers, No.826.
  • BASARIR, Ç., & ERÇAKAR, M. E. (2016). An Analysis of the Relationship between Crude Oil Prices, Current Account Deficit and Exchange Rates: Turkish Experiment. International Journal of Economics and Finance, 8(11), 48.
  • BAYAR, Y., KILIÇ, C., ARICA, F. (2014). Türkiye’de Cari Açığın Belirleyicileri, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 15, Sayı I, 451-471.
  • BAYAT, T., ŞAHBAZ, A. ve AKÇACI, T. (2013). Petrol Fiyatlarının Dış Ticaret Açığı Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği, Erciyes Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Sayı:42, Temmuz-Aralık 2013, 67-90.
  • BAYRAKTAR, Y., EGRI, T. & YILDIZ, F. (2016). A Causal Relationship Between Oil Prices Current Account Deficit, and Economic Growth: An Emprical Analysis from Fragile Five Countries. Ecoforum Journal, 5(3), 29-44
  • BİLDİRİCİ, M., ALP, E. ve BAKIRTAS, T. (2010). Oil Prices and Current Account Deficits: Analysis of Causality in the USA, Applied Econometrics and International Development, Vol.10-1, 137-150.
  • BITZIS, G., PALEOLOGOS, J.M., PAPAZOGLOU, C. (2008). The Determinants of the Greek Current Account Deficit: The EMU Experience, Journal of International Economic Studies, 1(1), 105-122.
  • BLANCHARD, O., DELL’ARICCIA, G., & MAURO, P. (2010). Rethinking macroeconomic policy. Journal of Money, Credit and Banking, 42(s1), 199-215.
  • CANIDEMİR, S., USLU, R., EKİCİ, D., YARAT, M. (2011) Türkiye’de Cari Açığın Yapısal ve Dönemsel Belirleyicileri, Ekonomik Yaklaşım Kongreler Dizisi – VII sunulan bildiri, Gazi Üniversitesi Ankara.
  • DEMİR, M. (2013). Enerji ithalati cari açik ilişkisi, Var analizi ile Türkiye üzerine bir inceleme. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 5(9).
  • DEMİRBAŞ, M., TÜRKAY, H. ve TÜRKOĞLU, M. (2009). Petrol Fiyatlarındaki Gelişmelerin Türkiye’nin Cari Açığı Üzerine Etkisinin Analizi, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.14, S.3, s.289-299.
  • DUNCAN, R. (2014). A Threshold Model of the US Current Account, Economic Modelling, 48, 270-280.
  • ERDOĞAN, S. ve BOZKURT, H. (2009). Türkiye’de Cari Açığın Belirleyicileri: MGARCH Modelleri ile bir İnceleme, Maliye Finans Yazıları, Sayı:84
  • FEDERAL RESERVE ECONOMIC DATA (FRED) veri tabanı (Erişim:11/02/2017)
  • GARSVIENE, L. and BUTKUS, M. (2014). Evaluation of the Determinants of Growing Current Account Deficit, Socialiniai Tyrimai, Nr,3 (36), 123-133.
  • GOSSE, J.B., SERRANITO, F. (2014). Long-run determinants of Current Accounts in OECD Countries: Lessons for intra-European Imbalances, Economic Modelling, 38, 451-462.
  • GRANGER, C. W. ve YOON, G. (2002). Hidden cointegration. Department of Economics Working Paper. University of California, San Diego
  • GÜNGÖR, S., SÖNMEZ, L., KORKMAZ, Ö., KARACA, S.S. (2016). Petrol Fiyatlarındaki Değişimlerin Türkiye’nin Cari İşlemler Açığına Etkileri, Maliye Finans Yazıları, (106), 29-48.
  • HACKER, R. S., ve HATEMI-J, A. (2006). Tests for causality between integrated variables: Using asymptotic and bootsrap distributions: theory and application. Apllied Economics, 38(13), 1489-1500
  • HATEMI-J, A. (2011). Asymmetric generalized impulse responses and variance decompositions with an apllication, Munich Personal Repec Archive, 1-8.
  • HATEMI-J, A. (2012). Asymmetric causality tests with an application. Emrical Economics(43), 447-456.
  • HUNTINGTON, H. G. (2015). Crude Oil Trade and Current Account Deficits. Energy Economics, 50, 70-79.
  • KARAGÖL, V. ve ERDOĞAN, M. (2016). Cari Açığın Belirleyicilerine Yönelik bir Zaman Serisi Analizi, Sakarya İktisat Dergisi, s.2, 31-56, Haziran 2016.
  • KAYIKÇI, F. (2012). Determinants of the Current Account Balance in Turkey: Vector Autoregression (VAR) Approach, African Journal of Business Management, Vol. 6(17), 5725-5736.
  • LEBE, F. ve AKBAŞ, Y.E. (2015). İthal Ham Petrol Fiyatları ile Döviz Kurunun Cari Açık Üzerindeki Etkisi:Türkiye için bir Araştırma. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 170-196.
  • INSEL, A. ve KAYIKÇI, F. (2013). Determinants of the Current Account Balance in Turkey: An ARDL Approach, Ekonomska Istrazivanja-Economic Research, Vol.26(1): 1-16.
  • MORSY, H. (2012). Current Account Determinants for Oil-Exporting Countries, Emerging Markets Finance & Trade, Vol.48, No.3, 122-133.
  • ORGANISATION FOR ECONOMIC Co-OPERATION AND DEVELOPMENT (OECD) veri tabanı (Erişim:11/02/2017)
  • OZATA, E. (2014). Sustainability of current account deficit with high oil prices: Evidence from Turkey. International Journal of Economic Sciences, 3(2), 71.
  • ÖZLALE, Ü. ve PEKKURNAZ, D. (2010). Oil Prices and Current Account: A Structural Analaysis fort he Turkish Economy, Energy Policy, 28(2010), 4489-4496.
  • ÖZTÜRK, N. ve BAYRAKTAR, Y. (2010). Döviz Kurlarını Açıklamaya Yönelik Yeni Yaklaşımlar, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt.11, Sayı.1. 157-189.
  • PEKER, O. ve HOTUNOĞLU, H. (2009). Türkiye’de Cari Açığın Nedenlerinin Ekonometrik Analizi, Atatürk Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt:23, Sayı:3, 221-237.
  • SIMS, C. (1980), Macroeconomics and Reality, Econometrica, 48(1), 1-48
  • TODA, H. Y. ve YAMAMOTO, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes, Journal of Econometrics, 66, 225–250.
  • TUFAIL, S., ve QURATULAIN, S. (2011). The effect of oil price innovations on the dynamic relationship between current account and exchange rate: Evidence from D-8 countries. The Pakistan Development Review, 52(4), 537-556.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü MAKALELER
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-5630-7525
Yazar: Mustafa KIRCA

Orcid: 0000-0001-9939-0173
Yazar: Veysel KARAGÖL
Kurum: ANADOLU ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { kilisiibfakademik428607, journal = {Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD)}, issn = {1309-3762}, eissn = {2149-1585}, address = {Kilis 7 Aralık Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {10}, pages = {59 - 71}, doi = {10.20990/kilisiibfakademik.428607}, title = {TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ}, key = {cite}, author = {KARAGÖL, Veysel and KIRCA, Mustafa} }
APA KIRCA, M , KARAGÖL, V . (2018). TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 10 (18), 59-71. DOI: 10.20990/kilisiibfakademik.428607
MLA KIRCA, M , KARAGÖL, V . "TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ". Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) 10 (2018): 59-71 <http://dergipark.gov.tr/kilisiibfakademik/issue/37149/428607>
Chicago KIRCA, M , KARAGÖL, V . "TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ". Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) 10 (2018): 59-71
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ AU - Mustafa KIRCA , Veysel KARAGÖL Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.20990/kilisiibfakademik.428607 DO - 10.20990/kilisiibfakademik.428607 T2 - Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) JF - Journal JO - JOR SP - 59 EP - 71 VL - 10 IS - 18 SN - 1309-3762-2149-1585 M3 - doi: 10.20990/kilisiibfakademik.428607 UR - http://dx.doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.428607 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ %A Mustafa KIRCA , Veysel KARAGÖL %T TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ %D 2018 %J Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) %P 1309-3762-2149-1585 %V 10 %N 18 %R doi: 10.20990/kilisiibfakademik.428607 %U 10.20990/kilisiibfakademik.428607
ISNAD KIRCA, Mustafa , KARAGÖL, Veysel . "TÜRKİYE’DE PETROL FİYATLARI VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK NEDENSELLİK İLİŞKİLERİNİN ANALİZİ". Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD) 10 / 18 (Mayıs 2018): 59-71. http://dx.doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.428607