Cilt 29, Sayı 29, Sayfalar 129 - 159

Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı

Hüseyin Doğan [1]

64 143

Şeyhu’l-İslâm Mustafa Sabri Efendi (1869-1954), yaşadığı dönem itibariyle Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerine tanıklık etmiş önemli bir şahsiyettir. Dinî-ilmî alanda birçok söz ve eserin sahibi olan Mustafa Sabri, görüş ve düşünceleri itibariyle yaşadığı döneme damgasını vurmuş saygın bir bilim insanıdır. Ancak sürgün ve gurbet hayatına mahkûm edildiğinden genelde düşünce ve görüşlerini ya doğru şekilde ifade edememiş yahut da ifadeye çalışsa da yanlış anlaşılmıştır.

  Mustafa Sabri’nin kelâm alanında dikkate değer görüş ve düşüncelerinden en önemlisi irade ve insan fiillerine olan bakışıdır. Hiç kuşkusuz onun bu konudaki görüş ve düşüncelerinin oluşmasında, yaşadıklarının ve tecrübelerinin önemli ölçüde belirleyici olduğunu söylemek mümkündür.

  Daha önce bu konuda müstakil çalışmalar yapılmış olsa bile, özellikle de Mustafa Sabri’nin hayatı ve mücadelesi ile irade ve kader konusuna bakışını birlikte değerlendiren çalışmalar kaleme alınmış değildir. Bu açıdan, ilgili makale büyük bir önem ve değer taşımaktadır. 

Mustafa Sabri,Osmanlı,Eş‘arî,Kelâm,İrade
  • ‘Abdülcebbâr, el-Kâdî Ebu’l-Hasan, Müteşâbihu’l-Kur’ân, nşr. ‘Ad-nân Muhammed Zerzûr, I-II, Kahire, 1969.
  • Akbulut, Ahmet, “Şeyhu’l-İslâm Mustafa Sabri ve Görüşleri (1869-1954)”, İslâmî Araştırmalar Dergisi, Ankara, 1992, VI:I. ss. 32-43.
  • Altınsu, Abdülkâdir, Osmanlı Şeyhulislâmları, Ankara: B. y., 1972.
  • Ardoğan, Recep, Delillerden Temellere –Sitematik Kelâm ve Güncel İnanç Konuları-, İstanbul: Yeni Asya Gazetesi Yay., 2014.
  • Aydın, Ömer, “Mehmed Zâhid Kevserî ile Mustafa Sabri Efen-di’nin Kader Konusundaki Tartışması”, Uluslararası Düzceli Mehmed Zâhid Kevserî Sempozyumu Bildirileri, Düzce, 24-25 Kasım 2007, ss. 637-647.
  • Doğan, Hüseyin, İlk Dönem İslâm Kelâmcılarında Dinsel Metinleri Anlama ve Te’vîl Problemi, Samsun: Kardeşler Ofset-Matbaacılık, 2011.
  • Erdal, Kadir, “Gurbetteki Şeyhu’l-İslâm: Mustafa Sabri Efendi”, http://www.iec-md.org/bookstore/ (28.12.2016). Karaman, Hayreddin, “Mustafa Sabri Efendi’nin Kader İnancı Üzerine Bir Tartışma”, Diyanet Gazetesi, sayı: 103, Ankara, 15 Ekim 1974, ss. 3-16.
  • el-Kirmânî, Muhammed b. Hamza b. Nasr, el-Burhân fî Tevcîhi Müteşâbihi’l-Kur’ân, thk. ‘Abdülkâhir ‘Ahmed ‘Atâ, Beyrut, 1406/1986.
  • Kurucu, Ali Ulvi, “Şeyhu’l-İslâm Mustafa Sabri”, http://www. iec-md.org/bookstore/ (23.12.2016).
  • Mustafa Sabri Efendi, Mevkîfu’l-‘akl ve’l-‘ilm ve’l-‘âlem min rabbi’l-‘âlemîn ve’l-‘ibâdihi’l-mürselîn, Beyrut: Dâru ihyâ’i’t-türâsi’l-‘arabî, 1401/1981.
  • Mustafa Sabri Efendi, İnsan ve Kader, trc. İsa Doğan, İstanbul: Bayrak Yayımcılık-Matbaacılık, 1989.
  • Mustafa Sabri Efendi, Yeni İslâm Müçtehitlerinin Kıymet-i İlmiyesi (Musâ Carullâh Bigiyef’e Reddiye), İstanbul: Bedir Yay., 1998.
  • Mustafa Sabri Efendi, Dinî Mücedditler: Reformcular, İstanbul: Sebil Yayınevi, 1969.
  • Öğük, Emine, “Mustafa Sabri Efendi’nin Kader Hakkındaki Gö-rüşlerinin Tahlili”, İslâmî İlimler Dergisi, Yıl: 9, IX: II, 2014, 127-148.
  • eş-Şehristânî, Ebu’l-Feth Muhammed b. ‘Abdilkerîm, Nihayetu’l-İkdâm fî ‘İlmi’l-Kelâm, nşr. Alfred Guillaume, Oxford Univer-sity Press, London, 1934.
  • Yavuz, Yusuf Şevki, “Mustafa Sabri Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yay., XXXI, İs-tanbul, 2006, ss. 350-352.
  • Yeprem, M. Saim, İrâde Hürriyeti ve İmâm Mâtürîdî, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yay., 1984.
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Hüseyin Doğan
E-posta: huseyindogan5555@hotmail.com

Bibtex @araştırma makalesi { ksuifd323038, journal = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {1304-4524}, address = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi}, year = {}, volume = {29}, pages = {129 - 159}, doi = {}, title = {Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı}, language = {tr}, key = {cite}, author = {Doğan, Hüseyin} }
APA Doğan, H . (). Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29 (29), 129-159. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/ksuifd/issue/29956/323038
MLA Doğan, H . "Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı". Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29 (): 129-159 <http://dergipark.gov.tr/ksuifd/issue/29956/323038>
Chicago Doğan, H . "Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı". Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29 (): 129-159
RIS TY - JOUR T1 - Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı AU - Hüseyin Doğan Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 129 EP - 159 VL - 29 IS - 29 SN - 1304-4524- M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı %A Hüseyin Doğan %T Mustafa Sabri Efendi’nin İnsan İradesine Bakışı %D 2017 %J Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 1304-4524- %V 29 %N 29 %R %U